home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit

Assertiviteit: leer duidelijker voor jezelf opkomen

Wil je assertiever worden? Wil je voor jezelf leren opkomen zonder dat je een ander tekortdoet? Cijfer jij jezelf vaak weg, maak je jouw behoeften ondergeschikt aan die van andere mensen of spreek jij je vaak niet duidelijk uit? Dan ben je op de juiste pagina beland. Assertief zijn gaat over: uitspreken wat je vindt, wat je voelt, wat je nodig hebt, waar je voor gaat en waar je voor staat. Je durft je grenzen aan te geven en je blijft bij jezelf. Voor de helderheid: assertiviteit heeft niets te maken met een grote mond hebben, brutaal zijn of dominant optreden. Sterker nog: dat noemen wij agressief gedrag. En agressief gedrag is niet assertief. Assertiviteit begint bij jezelf serieus nemen. Je leert luisteren naar jouw eigen behoeften, grenzen en overtuigingen, en je leert die op een duidelijke en respectvolle manier naar buiten brengen.

Veel mensen denken bij assertiviteit vooral aan nee zeggen. Maar assertiviteit is breder. Het gaat ook over je mening geven, hulp vragen, kritiek verdragen, omgaan met dominante personen, stoppen met pleasen, meer zelfvertrouwen ontwikkelen en jezelf niet voortdurend aanpassen aan wat anderen vinden of verwachten.

Wil je assertiever worden met hulp van De Steven?

Assertiviteit is dus geen los trucje en ook geen standaardzinnetje dat je uit je hoofd leert. Het is een breed thema dat raakt aan hoe je communiceert, hoe je grenzen stelt, hoe je met jezelf omgaat en hoe je overeind blijft wanneer er spanning ontstaat. Daarom hebben we op De Steven een kennisbank ontwikkeld over assertiviteit. Je vindt hier een complete routekaart met meer dan 80 pagina’s gratis informatie over assertiever worden, verdeeld over zes hoofdthema’s. Zo kun je gericht verder lezen over het onderwerp dat bij jouw situatie past. Misschien wil je eerst weten wat assertief gedrag precies is. Misschien wil je duidelijker leren communiceren, beter je grenzen aangeven, meer zelfvertrouwen ontwikkelen, stoppen met pleasen of steviger omgaan met kritiek en dominante personen.

De zes hoofdthema’s hieronder helpen je om snel de juiste ingang te vinden. Elk hoofdthema brengt je naar een thema met daaronder weer specifieke onderwerpen en herkenbare situaties. Zo hoef je niet te zoeken tussen losse artikelen, maar kun je stap voor stap ontdekken waar jouw leerpunt ligt en wat jou helpt om assertiever te worden.

Assertief, subassertief en agressief gedrag

Vind je het lastig om te bepalen of gedrag assertief, subassertief of agressief is? Misschien neem je te weinig ruimte in, laat je anderen over jouw grenzen gaan of reageer je juist te direct en te dominant. Assertief gedrag betekent dat je opkomt voor jouw behoeften, mening en grenzen, terwijl je ook de ruimte en grenzen van de ander respecteert. In deze serie artikelen lees je meer over:

• Wat assertief gedrag is en hoe je rustig en duidelijk voor jezelf opkomt.
• Hoe je verantwoordelijkheid neemt voor jouw eigen behoeften, gevoelens en keuzes.
• Wat subassertief gedrag is en waarom je daarbij te weinig ruimte inneemt.
• Hoe je herkent dat je anderen over jouw grenzen laat gaan.
• Wat agressief gedrag is en wanneer je over de grens van een ander heen gaat.
• Hoe agressie ook vriendelijk, zorgzaam of overbetrokken kan lijken.
• Hoe je verborgen en passief-agressief gedrag herkent.
• Waarom brutaal of dominant gedrag niet hetzelfde is als assertiviteit.
• Hoe je jouw eigen grenzen bewaakt zonder de ander aan te vallen.
• Hoe je evenwicht vindt tussen jezelf serieus nemen en rekening houden met de ander.

Lees verder over assertief, subassertief en agressief gedrag: wat is het verschil?.

Assertief leren communiceren

Zeg jij niet altijd wat je werkelijk bedoelt? Houd je jouw mening soms voor je, stel je gesprekken uit of klap je dicht zodra de spanning oploopt? Assertief communiceren betekent dat je duidelijk uitspreekt wat je denkt, voelt, wilt en nodig hebt. Niet onderdanig, niet aanvallend en niet zo vaag dat de ander moet raden wat je bedoelt.

In deze serie artikelen lees je hoe je duidelijker communiceert, misverstanden voorkomt en jezelf beter laat horen. Je vindt er ook uitleg over:

• Jouw mening geven.
• Een gesprek aangaan.
• Dichtklappen tijdens een gesprek.
• Gevoelens niet opkroppen.
• Hulp leren vragen.
• Complimenten geven en ontvangen.

Lees verder over assertief leren communiceren: zeggen wat je bedoelt.

Grenzen aangeven en stellen

Vind je het moeilijk om nee te zeggen? Ga je gemakkelijk over jouw eigen grenzen heen of merk je pas te laat dat iets je te veel wordt? Grenzen aangeven betekent meer dan alleen zeggen wat je niet wilt. Het begint bij herkennen wat je voelt, nodig hebt en aankunt. Daarna kun je duidelijk maken waar jouw grens ligt, rekening houden met de grenzen van anderen en voorkomen dat mensen over jou heen lopen. In deze serie artikelen lees je meer over:

• Jouw eigen grenzen herkennen en respecteren.
• Nee zeggen zonder hard of bot te worden.
• Anderen begrenzen wanneer zij over jouw grens gaan.
• Voorkomen dat mensen misbruik maken van jouw goedheid.
• Voor jezelf opkomen en jouw plaats innemen.
• Assertief begrenzen zonder jezelf of de ander tekort te doen.

Lees verder over grenzen aangeven en stellen: meer dan nee leren zeggen.

Zelfvertrouwen, zelfbeeld en zelfwaardering

Assertiever worden vraagt om meer dan weten wat je moet zeggen. Je kunt communicatietechnieken leren, maar als je weinig vertrouwen hebt in jezelf, blijft het lastig om je uit te spreken, grenzen aan te geven of zichtbaar te zijn. Zelfvertrouwen betekent dat je weet dat je op jezelf aankunt. Niet alleen op wat je kunt, maar ook op wie je bent, wat je wilt, waar je voor staat en wat bij jou past.

In deze serie artikelen lees je hoe zelfvertrouwen samenhangt met zelfbeeld en zelfwaardering. Het gaat over de balans tussen kunnen, willen en zijn, over een realistisch beeld van jezelf en over de vraag waarom onzekerheid soms dieper zit dan alleen gebrek aan kennis of vaardigheid. Je ontdekt ook waarom peptalk vaak niet helpt en waarom zelfvertrouwen pas groeit wanneer je jouw leerdoel concreet maakt en stap voor stap positieve ervaringen opdoet.

Dit hoofdthema helpt je onderzoeken waar jouw gebrek aan zelfvertrouwen precies zit. Gaat het over onzekerheid en zelftwijfel? Over een negatief zelfbeeld? Of over jezelf te weinig waarderen en te hard beoordelen? Vanuit deze pagina vind je de weg naar de artikelen over zelfverzekerdheid en onzekerheid, zelfbeeld, en zelfwaardering en zelfaanvaarding.

Lees meer over: zelfvertrouwen, zelfbeeld en zelfwaardering.

Pleasegedrag: ben jij een pleaser?

Probeer jij het anderen voortdurend naar de zin te maken? Zeg je vaak ja terwijl je eigenlijk nee bedoelt, pas je jezelf gemakkelijk aan of heb je veel behoefte aan goedkeuring en waardering? Pleasegedrag betekent dat je sterk gericht bent op de wensen, verwachtingen en reacties van anderen. Daardoor kun je jouw eigen behoeften, grenzen en gevoelens steeds minder serieus nemen. In deze serie artikelen lees je meer over:

• Wat pleasen en pleasegedrag is.
• Waarom je anderen wilt behagen.
• Welke vormen van pleasegedrag er zijn.
• Hoe je pleasegedrag bij jezelf herkent.
• Wat de gevolgen van pleasen zijn.
• Waarom je het iedereen naar de zin wilt maken.
• Waarom je steeds bevestiging van anderen nodig hebt.
• Hoe faalangst samenhangt met pleasegedrag.
• Hoe je stopt met pleasen zonder egoïstisch te worden.
• Hoe je ruimte maakt voor jouw eigen behoeften en grenzen.

Lees verder over pleasegedrag: oorzaken, gevolgen en stoppen met pleasen.

Assertief omgaan met conflicten en kritiek

Loop jij liever om een conflict heen? Slik je jouw ergernis in, probeer je de sfeer goed te houden of zeg je uiteindelijk maar: ‘Laat ook maar’? Een conflict vermijden lijkt soms de gemakkelijkste oplossing. Maar wat je niet uitspreekt, verdwijnt meestal niet. Het stapelt zich op. Totdat de bom een keer barst en alles er veel harder uitkomt dan je eigenlijk had gewild. Assertief omgaan met conflicten betekent dat je de confrontatie niet onnodig zoekt, maar haar ook niet voortdurend uit de weg gaat. Je leert om eerder te zeggen wat jou dwarszit, duidelijk te maken wat je nodig hebt en om te gaan met spanning, boosheid en verschil van mening. In deze serie artikelen lees je meer over:

• Conflicten en confrontaties vermijden.
• Sussen en toedekken.
• Bang zijn voor de reactie van de ander.
• Jezelf ondergeschikt opstellen.
• Gevoelens en irritaties opkroppen.
• De gevolgen van conflicten steeds uit de weg gaan.

Lees verder over assertief leren omgaan met conflicten.

Waarom individuele assertiviteitstraining?

Assertiviteitstraining door individuele coaching is onze specialiteit. Wij verzorgen deze training bewust niet als standaard groepstraining. Daar hebben we duidelijke redenen voor.

• Voor heel veel deelnemers is de drempel erg hoog om te beginnen in een groepstraining.
• Assertiviteitsvraagstukken zijn doorgaans erg persoonlijk. In groepstrainingen is het veel moeilijker om deze te benoemen, waardoor het snel een algemeen verhaal wordt en dan missen we precies het doel.
• Assertiviteit leer je niet op een training in 1 of 2 dagen maar door te doen in de praktijk.
• Assertiviteit is niet zozeer een vaardigheid maar vooral het doorbreken van een vicieuze cirkel.
• Assertiever worden is een verandering en iedere verandering heeft tijd nodig. Je moet alles wat je leert in de praktijk kunnen toepassen.
• Individuele training heeft het grootste rendement wanneer het over assertiviteit gaat omdat jouw persoonlijke leerdoelen centraal staan.
• Nog een voordeel: je kunt meteen starten en de training gaat altijd door.

Onze aanpak: DOEN

De Steven heeft een eigen aanpak ontwikkeld die wij DOEN noemen. Dat is precies waar assertiviteit om vraagt. Niet alleen praten over jouw leerdoel, maar stappen zetten. Initiatief nemen. De bal pakken. Ervaren wat er gebeurt wanneer jij het anders doet dan voorheen. Dat is ook de manier waarop je de vicieuze cirkel doorbreekt. Veel mensen denken: eerst moet ik meer zelfvertrouwen hebben, dan durf ik assertiever te zijn. Maar vaak werkt het andersom. Zelfvertrouwen groeit doordat je iets doet wat je eerder vermeed. Je spreekt je uit. Je geeft je grens aan. Je vraagt hulp. Je zegt nee. Je merkt dat je het kunt. En daardoor groeit het vertrouwen.

Zelfvertrouwen krijg je niet op de bank. Zoals bij die voetbalster die werd gepasseerd omdat ze onzeker speelde. Op de bank werd haar zelfvertrouwen niet groter. Ze moest juist spelen, ervaren, fouten maken, herstellen en opnieuw vertrouwen opbouwen. Zo is het met assertiviteit ook. Je moet het veld in.

Voor wie is de assertiviteitstraining geschikt?

Onze training assertiviteit is geschikt voor jou wanneer:

Heb je vragen over de training?

Natuurlijk heb je misschien nog vragen over de aanpak, de duur, de prijs of de mogelijkheden. Dat is logisch. Assertiviteit is persoonlijk en een traject moet bij jou passen. Neem gerust contact met ons op. Dan kijken we samen naar jouw situatie, jouw vraag en jouw leerdoelen. Daarna zetten we de mogelijkheden, voorwaarden en kosten overzichtelijk voor je op rij.

Assertiviteit: ervaringen van deelnemers

Korte ervaringen uit individuele trajecten assertiviteit:

• “Ik dacht dat ik assertief was,” zei Peter.
  Peter ontdekte dat hij niet altijd assertief reageerde, maar in spannende situaties juist te fel en te aanvallend overkwam.
• “Eerlijk zijn is niet altijd hetzelfde als assertief zijn,” zei Annelies.
  Annelies leerde dat assertiviteit niet betekent dat je alles altijd letterlijk hoeft te zeggen, maar dat je bewust kiest wat passend en respectvol is.
• “Aanspreken levert wat op,” zei Hans.
  Hans stopte met opkroppen en merkte dat duidelijker uitspreken juist meer waardering opleverde, op het werk en thuis.
• “Ik heb geen probleem, dacht ik,” zei Mark.
  Mark ontdekte dat zijn frustratie niet alleen door zijn omgeving kwam, maar ook door zijn eigen manier van reageren.
• “Mijn zelfvertrouwen is erg vergroot,” zei Marieke.
  Marieke kwam meer voor zichzelf op, werd positiever over haar werk en groeide uit tot kartrekker op haar afdeling.

Veelgestelde vragen over assertiviteitstraining

Heb je nog praktische vragen over individuele assertiviteitstraining bij De Steven? Hieronder beantwoorden we een aantal vragen over het adviesgesprek, de leerdoelen, de planning, de locatie en de manier waarop we jouw traject op maat maken.

Kan ik ook gewoon een adviesgesprek aanvragen?

Ja, dat kan. In een adviesgesprek kijken we kort naar jouw situatie, jouw vraag en jouw mogelijke leerdoelen. Daarna kunnen we aangeven welke aanpak passend is en wat een individueel traject ongeveer vraagt qua tijd en investering.

Moet ik precies weten wat mijn leerdoel is?

Nee, dat hoeft niet. Vaak weet je vooral waar je last van hebt: je zegt te snel ja, je klapt dicht, je laat over je grens gaan of je voelt je snel aangevallen. In de eerste sessie maken we daar samen concrete leerdoelen van.

Kan de coaching online?

Ja, coaching kan online via Teams. Coaching kan ook plaatsvinden in Hoogeveen of Amersfoort. Een combinatie van live of online is ook mogelijk. 

Is deze training ook geschikt voor mijn werk?

Ja. Veel vragen over assertiviteit spelen juist op het werk: je mening geven in overleg, grenzen aangeven, omgaan met een leidinggevende, collega’s aanspreken, niet dichtklappen of steviger reageren op kritiek.

Kan ik ook privésituaties inbrengen?

Ja. Assertiviteit stopt niet bij de deur van je werk. Je kunt ook situaties inbrengen uit je relatie, gezin, familie of sociale contacten. Juist die praktijksituaties maken het traject concreet.

Wat als ik bang ben om de eerste stap te zetten?

Dat is heel normaal. Juist daarom hoef je het niet alleen uit te zoeken. In de coaching maken we de stap kleiner, concreter en haalbaar. Je hoeft niet ineens alles anders te doen. Je leert stap voor stap meer ruimte innemen.

Moet ik kiezen tussen assertiviteit, communicatie of conflicthantering?

Nee. Bij De Steven hoef je niet vooraf precies te kiezen in welk hokje jouw vraag past. Assertiviteit raakt vaak aan communicatie, conflicthantering en persoonlijke effectiviteit. Daarom combineren we leerdoelen wanneer dat nodig is in één maatwerktraject.

Kan ik meerdere leerdoelen combineren in één traject?

Ja. Dat is juist de kracht van individuele coaching. Misschien wil je assertiever communiceren, beter omgaan met conflicten en meer zicht krijgen op jouw valkuilen. Dan maken we daar één samenhangend traject van, in plaats van dat je meerdere losse trainingen moet volgen.

Heeft assertiviteit ook te maken met opleidingsniveau?

Nee. Assertiviteit heeft niet te maken met opleidingsniveau, intelligentie of functie. We zien assertiviteitsvragen bij mensen met allerlei achtergronden: praktisch opgeleid, theoretisch opgeleid, medewerkers, specialisten, leidinggevenden en ondernemers. Assertiviteit gaat vooral over hoe je met jezelf omgaat, hoe je je uitspreekt, hoe je grenzen aangeeft en hoe je reageert wanneer er spanning ontstaat.

Is assertiviteit onderdeel van persoonlijke ontwikkeling?

Ja. Assertiviteit is een belangrijk thema binnen persoonlijke ontwikkeling, omdat het raakt aan zelfvertrouwen, communicatie, grenzen stellen, eigenwaarde en de manier waarop je met anderen omgaat.