home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / zelfwaardering

Wat is zelfwaardering en hoe kun je jezelf meer waarderen?

Zelfwaardering is jezelf waarderen of jezelf op waarde schatten. Maar kun je dat ook wat concreter maken? Waar hebben we het nu precies over? In dit artikel probeer ik uit te leggen wat zelfwaardering is, wat gebrek aan zelfwaardering is en hoe dat kan ontstaan. Deze pagina geeft overzicht over zelfwaardering en zelfaanvaarding. Je leest wat zelfwaardering is, hoe gebrek aan zelfwaardering kan ontstaan en welke verdiepende thema’s daarbij horen. Denk aan jezelf onderwaarderen, het gevoel dat je niet goed genoeg bent, zelfkritiek, zelfveroordeling, eigenwaarde, zelfrespect en zelfaanvaarding.

Waarom is zelfwaardering zo belangrijk?

Zelfwaardering bepaalt voor een groot deel hoe jij naar jezelf kijkt. Wanneer je jezelf op waarde schat, kun je milder omgaan met fouten, beter je grenzen aangeven en realistischer kijken naar wat je kunt en wat je nodig hebt. Je hoeft jezelf dan niet groter te maken dan je bent, maar ook niet kleiner.

Gebrek aan zelfwaardering werkt vaak door in je gedrag. Je gaat jezelf vergelijken met anderen, je laat jouw eigenwaarde afhangen van prestaties of goedkeuring, of je wordt streng en hard voor jezelf. Daarom raakt zelfwaardering aan meerdere thema’s binnen persoonlijke ontwikkeling en assertiviteit.

Waardoor ontstaat gebrek aan zelfwaardering?

Ik kan niet in jouw hoofd kijken en jouw geschiedenis ken ik niet. Daarom noem ik een aantal oorzaken voor gebrek aan zelfwaardering. Herken je er een paar?

• Je werd vroeger vergeleken met anderen die ergens in uitblonken waar jij minder goed in was of wat bij jou minder sterk ontwikkeld was.
• De lat lag vroeger hoog; je moest voortdurend op je tenen lopen.
• Er werden hoge prestaties van jou verwacht, of je legde jezelf deze druk op.
• Je had weinig aansluiting bij leeftijdgenoten: je voelde je anders dan de rest en je beleefde de dingen anders dan de rest.
• Je kon moeilijk meekomen in het sociale verkeer op school.
• Je vond school lastig en moeilijk en je moest er heel veel moeite voor doen.
• Je vond school juist heel gemakkelijk en je was veel verder in jouw ontwikkeling dan leeftijdgenoten, waardoor je ook niet begrepen werd.
• Je lag niet goed in de groep en misschien werd je geplaagd of gepest.
• Je zat op de verkeerde school: het onderwijs sloot niet aan bij jou.
• Je was een gevoelsmens en je hield te sterk rekening met wat anderen van jou vonden.
• Je hebt onvoldoende zicht op eigen kwaliteiten en vaardigheden.
• Je bent opgegroeid in een thuissituatie waarin je weinig waardering ontving of waarin je voortdurend commentaar kreeg van anderen.
• Je wordt te weinig gewaardeerd op jouw werk.
• Je hebt een baan die niet bij je past en waar je geen voldoening uit haalt.

Wat doe je zelf wanneer je weinig zelfwaardering hebt?

Wanneer je te weinig zelfwaardering hebt:

• Laat je vaak je eigenwaarde afhangen van wat een ander van jou vindt?
• Merk je dat je jezelf vaak onderwaardeert?
• Vergelijk je jezelf voortdurend met anderen die je beter vindt dan jezelf?
• Communiceer je negatief met jezelf over alles wat je niet kunt of niet goed doet?
• Heb je het gevoel dat je niet goed genoeg bent?
• Leg je de lat veel te hoog voor jezelf?
• Heb je onrealistische verwachtingen van jezelf?
• Laat je je eigenwaarde te veel afhangen van jouw prestaties en te weinig van wie je bent als mens?

Welke verdiepende thema’s horen bij zelfwaardering?

Zelfwaardering is een breed thema. Soms gaat het over jezelf te laag inschatten. Soms over het gevoel dat je niet goed genoeg bent. En soms gaat het dieper, bijvoorbeeld wanneer je jezelf afwijst, veroordeelt of zelfs haat. Daarom heb ik binnen dit thema meerdere verdiepende artikelen geschreven.

Welke invloed heeft jouw omgeving op zelfwaardering?

Een goede vraag is ook: wat doet jouw omgeving? In hoeverre ga je te veel om met negatief ingestelde mensen die jou voortdurend bekritiseren? Of heb je een partner die alleen maar jouw negatieve kanten benadrukt? Mis je wellicht de aansluiting bij zogenaamde vrienden en kennissen? Kijk er eens eerlijk naar. Heb je vrienden die je afbranden of heb je mensen om je heen die stimuleren, inspireren en aanwakkeren?

Hoe kun je meer zelfwaardering ontwikkelen?

Voorafgaand aan de vraag of er wat aan te doen is, stel ik de vraag: ‘wil je er wat aan doen?’. En als je er wat aan wilt doen, zou je dan vandaag niet beginnen? Waarom zou je langer wachten terwijl je al zo lang met dit vraagstuk worstelt? Weet je: peptalk helpt niet. Opmerkingen als: je moet eens wat trotser op jezelf zijn, doen meer kwaad dan goed. Dat wist je immers allemaal al. Maar je voelt het anders. Wat is er dan aan te doen?

We gaan proberen de vicieuze cirkel waarin je zit te doorbreken. Eerst komt er een analyse waar jouw gebrek aan eigenwaarde vandaan komt. Meestal zit er een patroon in, waardoor er een zeer gerichte aanpak kan worden gezocht om jouw vraagstuk aan te pakken. Uiteindelijk gaat het om DOEN, want beschouwen en theoretiseren helpt je niet. Je krijgt geen zelfwaardering door af te studeren op het onderwerp eigenwaarde.

Zelfwaardering ontwikkelen begint met eerlijk kijken

Meer zelfwaardering ontwikkelen begint niet met jezelf overschreeuwen of jezelf kunstmatig ophemelen. Het begint met eerlijk kijken: waar doe jij jezelf tekort, waar veroordeel jij jezelf te hard en waar laat jij jouw waarde afhangen van anderen?

Daarna kun je stap voor stap leren om jezelf realistischer te beoordelen. Niet groter dan je bent, niet kleiner dan je bent, maar eerlijker. Dat is vaak de basis voor meer eigenwaarde, zelfrespect en zelfaanvaarding.

Veelgestelde vragen over zelfwaardering

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over zelfwaardering en jezelf waarderen.

Wat is zelfwaardering?

Zelfwaardering betekent dat je jezelf op waarde schat. Je ziet jouw kwaliteiten, beperkingen, prestaties, kwetsbaarheid en mens-zijn zonder jezelf te overschatten of te onderschatten.

Wat is gebrek aan zelfwaardering?

Gebrek aan zelfwaardering betekent dat je jezelf te laag inschat of onvoldoende waarde toekent aan wie je bent en wat je kunt. Je kijkt dan vooral naar tekortkomingen, fouten of wat anderen beter lijken te doen.

Hoe merk je dat je weinig zelfwaardering hebt?

Je merkt dat bijvoorbeeld doordat je jezelf vaak vergelijkt met anderen, complimenten moeilijk aanneemt, jouw prestaties nooit genoeg vindt of jouw eigenwaarde laat afhangen van goedkeuring van anderen.

Kun je zelfwaardering ontwikkelen?

Ja, zelfwaardering kun je ontwikkelen. Dat vraagt om eerlijker naar jezelf leren kijken, jouw kwaliteiten herkennen, minder hard oordelen en stap voor stap leren om jezelf serieuzer te nemen.

Wat is het verschil tussen zelfwaardering en zelfaanvaarding?

Zelfwaardering gaat over jezelf op waarde schatten. Zelfaanvaarding gaat over jezelf leren accepteren zoals je bent, inclusief kwetsbaarheid, beperkingen en dingen die je liever anders had gezien.