home / leerdoelen / team leerdoelen

Teamleerdoelen: wat wil je als team ontwikkelen?

Wat wil je als team ontwikkelen?

Teams noemen vaak leerdoelen als:

• Wij willen beter samenwerken.
• Wij willen elkaar eerder aanspreken.
• Wij willen meer vertrouwen in het team.
• Wij willen meer eigenaarschap.
• Wij willen duidelijkere afspraken.
• Wij willen meer initiatief.
• Wij willen elkaars kwaliteiten beter benutten.
• Wij willen resultaatgerichter werken.

Dat zijn herkenbare ontwikkelvragen. Toch is het belangrijk om verder te kijken. Wat bedoelen jullie precies met beter samenwerken? Wanneer ontbreekt vertrouwen? Waarover spreken teamleden zich niet uit? Wanneer neemt niemand initiatief? En wat gebeurt er wanneer afspraken niet worden nagekomen? Een algemeen teamleerdoel geeft richting. De werkelijke ontwikkelvraag ontstaat door te onderzoeken welke patronen zich herhalen, wat teamleden van elkaar verwachten en wat er in de samenwerking niet wordt uitgesproken.

Een teamleerdoel is een gezamenlijke ontwikkelvraag

Een teamleerdoel is niet simpelweg een verzameling individuele leerdoelen. Het gaat ook over wat er tussen mensen gebeurt. Een team kan bijvoorbeeld bestaan uit mensen die allemaal goed kunnen communiceren. Toch kan de onderlinge communicatie stroef verlopen. Teamleden luisteren onvoldoende naar elkaar, vermijden lastige onderwerpen of praten over elkaar in plaats van met elkaar. Een teamleerdoel kan daarom gaan over:

• gezamenlijke patronen;
• rollen en verwachtingen;
• vertrouwen en veiligheid;
• besluitvorming;
• feedback en aanspreken;
• eigenaarschap en verantwoordelijkheid;
• samenwerking rond resultaten;
• de relatie met de leidinggevende of organisatie.

Het team leert dus niet alleen iets als verzameling individuen. Het team leert ook hoe het als geheel functioneert.

Kunnen, willen en zijn als team

Bij ieder teamleerdoel kun je drie vragen stellen:

• Wat kunnen wij als team? Dit gaat over kennis, vaardigheden, afspraken, werkprocessen en samenwerking.
• Wat willen wij als team? Dit gaat over richting, ambities, motivatie, verantwoordelijkheid en gezamenlijke keuzes.
• Wie zijn wij als team? Dit gaat over kwaliteiten, waarden, normen, patronen, identiteit en de manier waarop het team met verschillen omgaat.

De drie vragen horen bij elkaar. Een team kan bijvoorbeeld feedbacktechnieken leren, maar moet ook bereid zijn om eerlijk te zijn en open te staan voor kritiek. Tegelijkertijd spelen de bestaande sfeer, onderlinge verhoudingen en teamnormen een rol. Een teamleerdoel gaat daarom nooit alleen over een vaardigheid. Het gaat ook over wat het team wil en wie het als team is.

Kies het teamthema dat bij jullie vraag past

Hieronder vind je de belangrijkste thema's voor teamontwikkeling. De toelichting helpt je om te herkennen waar de gezamenlijke ontwikkelvraag primair ligt.

Communicatie, feedback en aanspreken

Veel teamproblemen worden zichtbaar in de communicatie. Informatie wordt niet gedeeld, irritaties blijven liggen of teamleden zeggen tijdens het overleg iets anders dan bij de koffieautomaat.

Vertrouwen, veiligheid en wij-gevoel

Vertrouwen ontstaat niet door er alleen over te praten. Het groeit wanneer teamleden doen wat zij afspreken, fouten kunnen erkennen en erop vertrouwen dat verschillen niet direct worden afgestraft.

Rollen, kwaliteiten en samenwerking

Onduidelijkheid over rollen leidt vaak tot irritatie, dubbel werk of terugtrekken. Tegelijkertijd blijven kwaliteiten soms onbenut omdat teamleden vooral kijken naar wat een ander niet goed doet.

Eigenaarschap, initiatief en zelfsturing

Veel organisaties willen meer eigenaarschap. Toch kun je eigenaarschap niet opleggen. Teamleden hebben duidelijke kaders, informatie, ruimte en aanspreekbaarheid nodig.

Resultaten, richting en teamafspraken

Een team moet niet alleen weten wat het moet doen, maar ook waarom, met welke prioriteiten en hoe de voortgang wordt gevolgd.

Het zichtbare teamprobleem is niet altijd de werkelijke vraag

Een team knikte tijdens het overleg steeds instemmend, maar deed daarna wat het zelf wilde. De leidinggevende werd daardoor steeds directiever. Het team vond de leiding dominant en sprak daar vooral onderling over. De ontwikkelvraag lag niet alleen bij de leidinggevende. Het passieve gedrag van het team en het dominante gedrag van de leiding versterkten elkaar. Het team moest leren om zich eerder uit te spreken en verantwoordelijkheid te nemen. De leidinggevende moest leren om ruimte te geven en beter te luisteren. In een ander team praatten mensen vooral negatief over elkaar. Het zichtbare probleem was de slechte sfeer. Onder de oppervlakte bleek dat teamleden elkaars kwaliteiten nauwelijks herkenden en vooral zagen waarin de ander tekortschoot.

Ook klachten over werkdruk, reistijden of processen kunnen symptomen zijn. Soms blijkt de werkelijke vraag te gaan over onduidelijke keuzes, tegenstrijdige verwachtingen of gebrek aan leiding. Vraag daarom niet alleen: wat gaat er mis? Onderzoek ook welk patroon zich herhaalt en wat het team, de leiding en de organisatie daarin doen.

Ligt de ontwikkelvraag alleen bij het team?

Niet ieder probleem dat zichtbaar wordt in een team is automatisch een teamprobleem. Een team kan moeite hebben met eigenaarschap omdat verantwoordelijkheden voortdurend worden teruggenomen. Samenwerking kan vastlopen door tegenstrijdige opdrachten van verschillende managers. Initiatief kan verdwijnen wanneer ideeën steeds worden afgewezen. De ontwikkelvraag kan daarom ook samenhangen met:

• onduidelijke leiding;
• wisselende prioriteiten;
• tegenstrijdige opdrachten;
• gebrek aan beslissingsruimte;
• onduidelijke rollen of structuren;
• onvoldoende informatie;
• samenwerking tussen afdelingen;
• een gebrek aan veiligheid.

Laat een team dus niet automatisch trainen wanneer de oorzaak mogelijk ergens anders ligt.

Teamontwikkeling ontstaat in wisselwerking

Een leidinggevende kan pas werkelijk loslaten wanneer het team verantwoordelijkheid neemt. Tegelijkertijd kan een team pas verantwoordelijkheid nemen wanneer er duidelijke kaders en voldoende ruimte zijn. Hetzelfde geldt voor vertrouwen. Teamleden moeten open kunnen zijn, maar ook betrouwbaar handelen. De leidinggevende moet luisteren, maar ook duidelijk zijn. Afspraken moeten bespreekbaar zijn, maar teamleden moeten elkaar er ook op kunnen aanspreken. Eigenaarschap, initiatief, vertrouwen en verantwoordelijkheid zijn dus wederkerig. Teamontwikkeling ontstaat in de wisselwerking tussen teamleden, leiding en organisatie.

Welke ontwikkelvorm past bij jullie teamvraag?

Een teamvraag kan vragen om teamcoaching, training, intervisie, teambuilding, begeleiding op de werkplek of een combinatie daarvan. Teamcoaching kan passen wanneer patronen en onderlinge verhoudingen centraal staan. Training kan geschikt zijn wanneer het team concrete vaardigheden wil oefenen. Intervisie helpt om van praktijksituaties te leren. Teambuilding kan bijdragen aan contact en gezamenlijkheid, maar lost diepere samenwerkingsproblemen niet vanzelf op. Begin niet bij de interventie. Begin bij de vraag. Op de pagina over de passende ontwikkelvorm lees je meer over de mogelijkheden.

Hulp bij het verhelderen van jullie teamleerdoel

Weet je nog niet precies waar de teamvraag ligt? Begin dan met deze vragen:

• Waar loopt het team precies tegenaan?
• Wanneer gebeurt dit?
• Wanneer lukt samenwerken juist wel?
• Wat wordt niet uitgesproken?
• Welke patronen herhalen zich?
• Wat verwachten teamleden van elkaar?
• Wat verwacht de leiding van het team?
• Welke ruimte en duidelijkheid biedt de organisatie?
• Wat wil het team gezamenlijk anders leren doen?
• Waaraan merken we straks verschil?

Stel een doel en steven erop af.

Veelgestelde vragen over teamleerdoelen

Hieronder vind je korte antwoorden op vragen over gezamenlijke leerdoelen, teamontwikkeling en de keuze voor een passende vervolgstap.

Wat is een teamleerdoel?

Een teamleerdoel beschrijft wat een team gezamenlijk wil leren, veranderen of ontwikkelen. Het gaat niet alleen om individuele vaardigheden, maar ook om samenwerking, patronen, verwachtingen en verantwoordelijkheid.

Hoe formuleer je een gezamenlijk teamleerdoel?

Onderzoek waar het team tegenaan loopt, wanneer dat gebeurt en welk patroon zich herhaalt. Benoem daarna wat het team gezamenlijk anders wil leren doen en waaraan merkbaar wordt dat er vooruitgang is.

Kan een team meerdere leerdoelen hebben?

Ja. Teamleerdoelen hangen vaak met elkaar samen. Een team kan bijvoorbeeld tegelijk willen werken aan aanspreken, vertrouwen en eigenaarschap. Het is wel belangrijk om prioriteiten te stellen.

Wanneer is teamcoaching passend?

Teamcoaching kan passend zijn wanneer terugkerende patronen, onderlinge verhoudingen, vertrouwen of samenwerking centraal staan. Bij een concrete vaardigheidsvraag kan training beter passen.

Kan de oorzaak ook bij de leiding of organisatie liggen?

Ja. Teamproblemen kunnen samenhangen met onduidelijke leiding, tegenstrijdige opdrachten, gebrek aan beslissingsruimte of een onduidelijke organisatiestructuur. Onderzoek daarom altijd de bredere context.