home / team organisatie / samenwerken / wij gevoel teams

WIJ-gevoel in teams bevorderen: hoe doe je dat?

WIJ-gevoel bevorderen binnen jouw team: klinkt wat vaag of niet? Wat is dat dan voor gevoel? Een WIJ-gevoel is een gevoel van gezamenlijkheid. Heeft jouw team oog voor gezamenlijke belangen die er zijn? Is jouw team bereid om te gaan voor gezamenlijke doelstellingen? Zijn er gedeelde normen en waarden binnen jouw team?

Binnen het thema samenwerken en teamcommunicatie gaat het WIJ-gevoel over de verbinding tussen teamleden en de gezamenlijke zaak waarvoor zij staan. Niet: ieder doet hetzelfde of vindt hetzelfde. Wel: we weten waarvoor we samen verantwoordelijk zijn en verliezen elkaar en het gezamenlijke belang niet uit het oog.

Wat gebeurt er als het WIJ-gevoel binnen een team ontbreekt?

Het tegenovergestelde van WIJ is 'IK'. Natuurlijk mag ieder teamlid eigen belangen, ideeën en verantwoordelijkheden hebben. Het wordt een probleem wanneer het eigen belang voortdurend vóór het gezamenlijke belang komt en niemand zich meer verantwoordelijk voelt voor wat er tussen mensen, werkzaamheden of afdelingen gebeurt.

Is het WIJ-gevoel onvoldoende aanwezig, dan zie je bijvoorbeeld dat:

• Het eigen belang vooropgaat en er nauwelijks oog is voor het gezamenlijke belang.
• Er geen gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt genomen en klussen over de schutting worden gegooid bij collega's.
• Er een cultuur van eigen eilandjes of eigen koninkrijkjes ontstaat.
• Successen op het eigen conto worden geschreven en fouten aan een ander worden toegewezen.
• Er kampen binnen het team ontstaan: hullie en zullie.

Dan hoor je gemakkelijk taal als 'dat is niet mijn probleem', 'daar gaat die ander over' of 'wij hebben ons deel toch gedaan'. Het team bestaat formeel misschien nog wel als één geheel, maar in de praktijk werkt iedereen vanuit zijn eigen stukje.

Hoe ontwikkelt jouw team gezamenlijkheid en WIJ-gevoel?

Om gezamenlijkheid te ontwikkelen en het WIJ-gevoel te bevorderen, zijn verschillende zaken nodig. Kijk bijvoorbeeld ook naar de kenmerken van een effectief team. Een team wordt niet sterker door alleen te praten over verbondenheid. Gezamenlijkheid moet zichtbaar worden in doelen, gedrag, afspraken en de manier waarop mensen verantwoordelijkheid nemen.

Je kunt het WIJ-gevoel versterken door:

• Gezamenlijke doelen helder te maken en regelmatig te bespreken.
• Duidelijk te maken hoe individuele werkzaamheden bijdragen aan het gezamenlijke resultaat.
• Teamleden te betrekken bij onderwerpen die het hele team raken.
• Successen niet alleen individueel maar ook gezamenlijk zichtbaar te maken.
• Teamleden verantwoordelijkheid te laten nemen voor elkaar en voor het gezamenlijke werk.
• Verschillende kwaliteiten en perspectieven te benutten in plaats van weg te poetsen.
• Bespreekbaar te maken wanneer het eigen belang het gezamenlijke belang in de weg zit.
• Duidelijke teamnormen en teamwaarden met elkaar te ontwikkelen.

Ook initiatief hoort daarbij. Een WIJ-gevoel ontstaat moeilijk wanneer iedereen voortdurend wacht tot een ander iets oppakt. Gezamenlijkheid betekent niet dat je bij iedere klus met z'n allen om de tafel moet. Het betekent wel dat teamleden zien wat nodig is en bereid zijn een bijdrage te leveren aan iets wat verder gaat dan alleen hun eigen takenpakket.

WIJ-gevoel betekent niet dat individuele belangen verdwijnen

Een sterk WIJ-gevoel betekent niet dat het individu ineens niet meer bestaat. Teamleden hebben eigen behoeften, ambities, voorkeuren en grenzen. Dat mag. Sterker nog: wanneer ieder persoonlijk belang moet wijken voor 'het team', kan gezamenlijkheid ook benauwend worden.

Het gaat daarom niet om IK óf WIJ. Het gaat om de verhouding ertussen. Soms vraagt het gezamenlijke belang dat je iets doet wat niet jouw eerste voorkeur heeft. Andersom moet een team ook oog houden voor wat afzonderlijke teamleden nodig hebben. Gezamenlijkheid die individuele verschillen niet kan verdragen, verandert gemakkelijk in groepsdruk.

Een gezond WIJ-gevoel zegt dus niet: 'Iedereen moet hetzelfde zijn.' Het zegt eerder: 'We verschillen, maar we weten wat ons verbindt en waarvoor we samen verantwoordelijkheid dragen.'

Hoe merk je dat het WIJ-gevoel binnen jouw team groeit?

Een WIJ-gevoel kun je niet met een thermometer meten, maar je kunt wel naar gedrag kijken. Mooie woorden over gezamenlijkheid zeggen weinig wanneer teamleden in de praktijk vooral hun eigen koninkrijk blijven verdedigen.

Signalen dat het WIJ-gevoel groeit, zijn bijvoorbeeld:

• Teamleden helpen elkaar zonder dat daar altijd eerst om gevraagd hoeft te worden.
• Informatie wordt gemakkelijker gedeeld.
• Successen worden vaker als gezamenlijke prestatie gezien.
• Problemen worden minder snel bij een ander over de schutting gegooid.
• Teamleden houden bij beslissingen rekening met gevolgen voor collega's.
• Verschillen van mening leiden minder snel tot kampen of wij-zij-denken.
• Het gezamenlijke doel komt vaker terug in gesprekken en beslissingen.
• Teamleden voelen zich aanspreekbaar op hun bijdrage aan het geheel.

En misschien is dit wel de eenvoudigste toets: hoor je binnen het team vooral 'ik', 'zij' en 'dat is niet van mij' of hoor je steeds vaker 'wij', 'ons' en 'hoe lossen we dit samen op'? Woorden zijn niet alles, maar ze zeggen soms verrassend veel over hoe mensen naar hun team kijken.

Veelgestelde vragen over WIJ-gevoel binnen teams

Een WIJ-gevoel klinkt aantrekkelijk, maar gezamenlijkheid heeft ook grenzen en nuances. Teamleden hoeven niet allemaal hetzelfde te zijn, individuele belangen verdwijnen niet en soms kan een sterke groep juist druk leggen op iemand die anders denkt.

Moet iedereen binnen een team hetzelfde doel even belangrijk vinden?

Niet noodzakelijk in exact dezelfde mate. Mensen hebben verschillende functies, verantwoordelijkheden en persoonlijke drijfveren. Wel moet voldoende duidelijk zijn waarvoor het team gezamenlijk staat en welke bijdrage van ieder teamlid nodig is. Wanneer niemand zich werkelijk verbonden voelt met het gezamenlijke doel, blijft het vooral een doel op papier.

Kan een te sterk WIJ-gevoel ook nadelen hebben?

Ja. Wanneer het WIJ-gevoel betekent dat afwijkende meningen niet meer welkom zijn, kan groepsdruk ontstaan. Dan wordt gezamenlijkheid een excuus om verschil weg te drukken. Een gezond team verdraagt dat iemand zegt: 'Ik zie dit anders', zonder dat die persoon daardoor ineens buiten de groep staat.

Hoe versterk je het WIJ-gevoel als teamleden weinig met elkaar gemeen hebben?

Zoek niet alleen naar persoonlijke overeenkomsten. Teamleden hoeven dezelfde hobby's, leeftijd of achtergrond niet te hebben. De gezamenlijkheid kan juist zitten in het werk: het doel dat je samen wilt bereiken, de klant waarvoor je werkt, de kwaliteit waarvoor je staat en de verantwoordelijkheid die je samen draagt.

Wat doe je als één teamlid vooral vanuit het eigen belang blijft handelen?

Maak concreet welk gedrag je ziet en welk effect dit heeft op het team. Vermijd een algemeen verwijt als 'jij bent niet collegiaal'. Bespreek bijvoorbeeld welke informatie niet wordt gedeeld, welke taak steeds wordt doorgeschoven of welk gezamenlijk belang uit beeld raakt. Daarna kun je ook onderzoeken waarom iemand zo handelt. Soms ontbreekt duidelijkheid, soms vertrouwen en soms zijn individuele en gezamenlijke belangen daadwerkelijk met elkaar in conflict.

Ontstaat een WIJ-gevoel vanzelf wanneer een team lang genoeg samenwerkt?

Nee. Een team kan jarenlang samen zijn en toch uit losse eilandjes bestaan. Tijd samen doorbrengen helpt alleen wanneer er ook gezamenlijkheid ontstaat in doelen, ervaringen, verantwoordelijkheid en samenwerking. Zonder dat kan een groep vooral heel ervaren worden in langs elkaar heen werken.