home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / weerwoord

Weerwoord: heb jij dat vaak niet?

Soms zeggen mensen: ‘Ik heb regelmatig geen weerwoord.’ Ze bedoelen dat iemand iets zegt, beweert of hen ergens van beschuldigt en dat zij op dat moment niet weten hoe ze daarop moeten reageren. Een weerwoord is een inhoudelijke reactie waarmee je duidelijk maakt dat je het niet eens bent met wat de ander zegt. Je kunt een uitspraak corrigeren, een beschuldiging weerspreken, een tegenargument geven of jouw eigen zienswijze tegenover die van de ander zetten. Een weerwoord is dus niet zomaar een antwoord. Het is een reactie waarmee je voorkomt dat de woorden, stelling of beeldvorming van de ander onweersproken blijven. Dat is vooral belangrijk wanneer wat er gezegd wordt gevolgen kan hebben voor jouw positie, belangen of reputatie.

In dit artikel lees je wanneer een weerwoord nodig is, waarom je soms met de mond vol tanden staat en hoe je leert om op het juiste moment te reageren. Wil je eerst meer lezen over het uitspreken van jouw mening en zienswijze? Lees dan verder bij je mening geven.

Wanneer is een weerwoord belangrijk?

Een weerwoord is belangrijk wanneer:

• Je ergens van wordt beticht of beschuldigd en dat nadelige gevolgen voor je kan hebben.
• Er iets wordt gezegd wat niet klopt en je wilt voorkomen dat daardoor een verkeerd beeld ontstaat.
• Iemand iets in gang wil zetten wat voor jou ongunstig is en je daartegen moet reageren.
• Er een beslissing wordt genomen die gevolgen voor jou heeft en het belangrijk is dat jij jouw zienswijze geeft.

Een weerwoord is minder belangrijk wanneer er voor jou geen consequenties aan verbonden zijn, wanneer een opmerking je niet persoonlijk raakt of wanneer die geen nadelige gevolgen kan hebben. Je hoeft dus niet overal op te reageren. Het gaat erom dat je spreekt wanneer jouw belang, positie of beeldvorming daarom vraagt.

Met de mond vol tanden staan

Mensen zeggen vaak dat ze met de mond vol tanden staan. Daarmee bedoelen ze meestal dat ze zich overruled of overdonderd voelen. De ander komt met veel argumenten, spreekt snel of duwt het gesprek een richting op waar jij niet naartoe wilt. Op dat moment weet je niet wat je moet zeggen. Je kunt dan het gevoel krijgen:

• Dat je in een hoek wordt gedrukt.
• Dat je niet tegen de ander op kunt.
• Dat je geen helder antwoord meer kunt formuleren.
• Dat je de regie over het gesprek verliest.
• Dat je pas achteraf weet wat je had willen zeggen.

In feite gaat het vaak om een gevoel van onmacht: ‘Hier kan ik niet tegenop.’

Waarom heb je soms geen weerwoord?

Waardoor ontstaat het gevoel dat je geen weerwoord hebt?

• De ander is voorbereid en jij niet.
• De ander schakelt veel sneller dan jij.
• Je hebt te maken met iemand die moeilijk tegenspraak verdraagt.
• Je bent niet snel ad rem.
• Je klapt dicht of blokkeert tijdens een gesprek en kunt niet meer helder denken.
• Je hebt meer tijd nodig om informatie te verwerken.
• De ander weet je emotioneel te raken.
• Je voelt je verbaal niet opgewassen tegen de ander.
• Je laat je gemakkelijk overrulen.
• Je bent bang dat jouw reactie tot spanning of conflict leidt.

Dat betekent niet automatisch dat je niets te zeggen hebt. Vaak heb je wel een mening of bezwaar, maar lukt het je op dat moment niet om die onder woorden te brengen.

Kun je leren om meer weerwoord te geven?

De eerste vraag is waarom je te weinig weerwoord geeft. Ben je te weinig assertief? Laat je je gemakkelijk door anderen overrulen? Klap je snel dicht tijdens gesprekken? Of heb je vooral meer tijd nodig om na te denken? Meer weerwoord geven betekent niet dat je overal tegenin moet gaan. Het betekent dat je leert reageren wanneer jouw belang, mening of positie daarom vraagt. Je kunt bijvoorbeeld leren om:

• Een gesprek tijdelijk te onderbreken.
• Te zeggen dat je tijd nodig hebt om na te denken.
• Eerst een verduidelijkende vraag te stellen.
• Een onjuiste uitspraak rustig te corrigeren.
• Jouw bezwaar kort en duidelijk te benoemen.
• Niet direct mee te gaan in het tempo van de ander.
• Later op het gesprek terug te komen wanneer dat nodig is.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

• ‘Dat klopt volgens mij niet.’
• ‘Ik herken mij niet in wat je zegt.’
• ‘Daar wil ik graag mijn kant van het verhaal tegenover zetten.’
• ‘Ik ben het niet eens met die conclusie.’
• ‘Ik wil hier eerst over nadenken voordat ik reageer.’
• ‘Ik kom hier later op terug.’

Een weerwoord hoeft dus niet snel, scherp of uitgebreid te zijn. Het belangrijkste is dat je voorkomt dat een onjuiste uitspraak, beschuldiging of beslissing onweersproken blijft.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hier tref je enkele veelgestelde vragen.

Wat betekent een weerwoord?

Een weerwoord is een inhoudelijke reactie op een uitspraak, beschuldiging, stelling of argument waarmee je duidelijk maakt dat je het er niet mee eens bent.

Wat is het verschil tussen een antwoord en een weerwoord?

Een antwoord kan neutraal zijn. Een weerwoord bevat een correctie, bezwaar, tegenargument of andere zienswijze.

Wanneer is een weerwoord nodig?

Een weerwoord is vooral nodig wanneer een uitspraak gevolgen kan hebben voor jouw belangen, positie of reputatie.

Waarom heb ik pas achteraf een goed antwoord?

Dat kan komen doordat je meer tijd nodig hebt om informatie te verwerken, wordt overdonderd of onder spanning niet helder kunt denken.

Wat kun je zeggen wanneer je wordt beschuldigd?

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik herken mij niet in die beschuldiging’ of: ‘Ik wil graag mijn kant van het verhaal toelichten.’

Kun je leren om sneller weerwoord te geven?

Ja. Door te oefenen met korte reacties, verduidelijkende vragen en tijd vragen om na te denken, kun je steviger reageren.

Moet je altijd direct reageren?

Nee. Je kunt ook aangeven dat je later op het gesprek terugkomt. Het is belangrijker dat je zorgvuldig reageert dan dat je meteen iets zegt.