home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / gesprek dichtklappen blokkeren

Blokkeren of dichtklappen tijdens een gesprek

Blokkeer je soms tijdens gesprekken of heb je het gevoel dat je dichtklapt? Opeens weet je niet meer wat je moet zeggen. Je bloost, schaamt je en wilt het liefst in de grond verdwijnen. Het lijkt alsof je een black-out hebt en je bent de draad volledig kwijt. In dit artikel lees je wat er gebeurt wanneer je dichtklapt, in welke situaties dat vooral voorkomt en wat de gevolgen zijn. Wil je eerst meer lezen over duidelijk zeggen wat je denkt, voelt of wilt? Lees dan verder bij assertief leren communiceren: zeggen wat je bedoelt.

Wat gebeurt er precies wanneer je dichtklapt?

Bam. Je zit in een gesprek en opeens gebeurt het. Je weet werkelijk niet meer wat je moet zeggen. Je blokkeert volledig en staat als het ware met de mond vol tanden. Je weet het niet meer, kunt niets bedenken en schrikt van wat er gebeurt. Achteraf denk je: ‘Had ik dit maar gezegd’ of: ‘Had ik dat maar gedaan.’ Maar op dat moment kom je er niet op. Het lukt je zelfs niet meer om helder na te denken. Merk je dat je tijdens gesprekken weinig zegt en pas achteraf bedenkt wat je had willen inbrengen? Lees dan verder over meer inbreng hebben tijdens gesprekken.

Dichtklappen betekent dat je door spanning tijdelijk niet meer goed bij jouw gedachten en woorden kunt. Je weet vaak wel dat je iets wilt zeggen, maar je kunt het op dat moment niet formuleren. Je aandacht gaat volledig naar de spanning, waardoor helder nadenken en reageren steeds moeilijker wordt. Dat is iets anders dan geen mening hebben of niets willen zeggen. Bij dichtklappen is jouw reactie als het ware tijdelijk geblokkeerd.

Iemand vertelde: ‘Toen mij dit een paar keer was overkomen, merkte ik dat ik er heel onzeker van werd. Ik was bang dat het opnieuw zou gebeuren en precies dat gebeurde ook. Het had invloed op mijn zelfvertrouwen en zelfrespect.’

Wanneer klap je dicht tijdens een gesprek?

Weet je wanneer het gebeurt? Heb je daar weleens over nagedacht? Zit er een patroon in? Gebeurt het regelmatig of vooral in bepaalde situaties? Soms gebeurt het:

• Wanneer je tegen iemand opkijkt, bijvoorbeeld een leidinggevende, directeur of iemand die meer heeft gestudeerd dan jij.
• Wanneer je afhankelijk bent van iemand.
• Wanneer er veel van het gesprek afhangt en je prestatiedruk ervaart.
• In groepen, bijvoorbeeld tijdens een presentatie of spreekbeurt.
• Tijdens een sollicitatiegesprek.
• Wanneer iemand meer kennis heeft over een bepaald onderwerp.
• Wanneer de ander zeer dominant is.
• Wanneer iemand verbaal heel sterk is.

Zie je steeds meer op tegen gesprekken en weet je vaak niet hoe je een gesprek moet beginnen of gaande houden? Lees dan verder over gesprekken aangaan en gaande houden.

Praktijksituatie: Marie blokkeert tijdens vergaderingen en werkoverleggen

Marie kwam bij mij omdat zij al jarenlang last had van blokkeren tijdens vergaderingen en andere situaties waarin zij zich moest uitspreken. Zij had zes jaar bij de Rijksoverheid gewerkt in een ondersteunende functie. Daar werkte zij met mensen die verbaal zeer sterk waren. Juist daardoor werd haar onzekerheid soms groter.

In vergaderingen vond zij het lastig om haar inbreng te geven. Hoe sterk dat speelde, hing af van de samenstelling van het overleg. Wanneer zij tegenover verbaal sterke mensen zat of zich sterk bekeken voelde, trok zij zich eerder terug. Zij wist inhoudelijk vaak wel wat zij wilde zeggen, maar op het moment zelf lukte het haar niet om dat naar voren te brengen.

Tijdens het adviesgesprek hebben we eerst onderzocht waar de blokkade precies zat. Het ging niet alleen om blokkeren tijdens vergaderingen en werkoverleggen, maar ook om spreekangst en angst om zichtbaar te zijn. De aanpak die we bespraken bestond uit individuele sessies. In de eerste sessie zouden we analyseren waar de angst en blokkade vandaan kwamen en in welke situaties die optraden. Van daaruit zouden we haar gerichte handvatten geven. Daarna zou zij die handvatten toepassen in werkelijke situaties. Een sollicitatiegesprek, een voorstelrondje in een nieuwe baan, een vergadering of een ander moment waarop zij iets moest zeggen, kon daarvoor worden gebruikt. Vervolgens zou zij terugkomen en bespreken wat er gebeurde, wat goed ging en wat nog niet goed ging. Op basis daarvan zouden we verder kijken wat zij nodig had.

Het traject zou dus niet bestaan uit een standaardtraining of een vast stappenplan. De begeleiding moest op maat zijn en aansluiten bij de situaties die Marie in haar werk en sollicitaties werkelijk tegenkwam. Het doel was niet dat zij een uitstekende spreker werd, maar dat zij minder last kreeg van blokkeren en zich vrijer kon uitspreken wanneer dat nodig was.

Kan dichtklappen een vorm van weerstand zijn?

Dichtklappen tijdens een gesprek kan ook een vorm van weerstand zijn. Lees meer over weerstanden herkennen bij jezelf en anderen. Op zichzelf wil je misschien wel jouw mening geven, maar om de een of andere reden voel je je niet veilig. Het gesprek loopt stroef, er vallen stiltes en de sfeer raakt gespannen. Jouw teruggetrokkenheid kan zichtbaar worden doordat je ongeïnteresseerd lijkt, oogcontact vermijdt, vragen nauwelijks beantwoordt of helemaal zwijgt. Voor de ander is het verleidelijk om nog meer vragen te stellen en de informatie er als het ware uit te trekken. Maar daarmee kan jouw teruggetrokkenheid juist toenemen. Andersom kan jouw teruggetrokken houding irritatie of agressie bij de ander oproepen. Zo ontstaat een neerwaartse spiraal. De druk van de ander vergroot jouw teruggetrokkenheid en jouw teruggetrokkenheid vergroot de druk van de ander. Houd je niet alleen jouw woorden, maar ook jouw gevoelens steeds voor je? Lees dan verder over gevoelens opkroppen.

 

 

Hoe ontstaat de negatieve vicieuze cirkel?

Wanneer je een paar keer bent dichtgeklapt, kun je bang worden dat het opnieuw gebeurt. Daardoor ga je met meer spanning een volgend gesprek in en let je voortdurend op signalen dat je opnieuw blokkeert. De cirkel ziet er dan als volgt uit:

• Je verwacht dat je tijdens het gesprek zult dichtklappen.
• Je bereidt je extreem goed voor en legt veel druk op jezelf.
• Tijdens het gesprek neemt de spanning toe.
• Je kunt minder helder nadenken en blokkeert opnieuw.
• Achteraf verwijt je jezelf dat het weer is gebeurd.
• Jouw angst voor een volgend gesprek wordt groter.

Zo wordt niet alleen het gesprek zelf, maar ook de angst voor het dichtklappen een probleem.

Helpt een vaardigheidstraining?

Een vaardigheidstraining is niet altijd de oplossing. Je blokkeert immers niet iedere dag en niet tijdens ieder gesprek. Wanneer je met jouw ouders, partner, kinderen of andere vertrouwde mensen praat, blokkeer je waarschijnlijk veel minder snel. Dat laat zien dat je in principe voldoende gespreksvaardigheden hebt. De blokkade ontstaat vooral in situaties waarin spanning, afhankelijkheid, prestatiedruk of onzekerheid een rol spelen.

De oplossing ligt daarom niet alleen in het aanleren van gesprekstechnieken. Het is belangrijk om te onderzoeken waar de blokkade vandaan komt en in welke situaties die ontstaat. Daarna kun je gericht werken aan het verminderen van spanning en het voorkomen van nieuwe blokkades.

Wat kun je doen om dichtklappen te voorkomen?

Ik geef je een aantal tips.

Bereid je goed voor, maar niet te strak

Hoe vaker je bent dichtgeklapt, hoe groter de angst dat het opnieuw gebeurt. Veel mensen reageren daarop door zich zeer uitgebreid voor te bereiden. Een goede voorbereiding is inderdaad het halve werk, maar voorbereiding kan ook doorslaan. Wanneer je iedere mogelijke vraag en reactie probeert te voorspellen, ga je te strak het gesprek in. De spontaniteit verdwijnt. Zodra het gesprek anders loopt dan je had verwacht, kun je juist sneller van slag raken. Bereid daarom de belangrijkste punten voor, maar accepteer dat je niet alles kunt voorspellen.

Neem een time-out wanneer je voelt dat je blokkeert

Vaak voel je een blokkade aankomen. Je merkt dat de onzekerheid toeneemt en dat je niet meer helder kunt denken. Laat je dan niet verder in een hoek drukken, maar neem een time-out. Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

• ‘Vind je het goed als ik hier later op terugkom?’
• ‘Ik wil dit eerst even ordenen.’
• ‘Mag ik hier kort over nadenken?’
• ‘Ik kom hier graag op terug zodra ik het voor mezelf op een rij heb.’

Zo geef je jezelf tijd om de situatie te ordenen of om te sparren met iemand die je vertrouwt.

Verminder de druk die je jezelf oplegt

Probeer zo ontspannen mogelijk het gesprek in te gaan. Vraag jezelf af wat je werkelijk te verliezen hebt en wat er kan gebeuren wanneer je niet direct het perfecte antwoord hebt. Hoe meer druk je jezelf oplegt, hoe groter de kans dat je opnieuw blokkeert. Je hoeft niet alles meteen te weten en je hoeft ook niet altijd direct te reageren.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over blokkeren en dichtklappen tijdens gesprekken.

Wat betekent dichtklappen tijdens een gesprek?

Dichtklappen betekent dat je door spanning tijdelijk niet meer goed kunt nadenken of formuleren wat je wilt zeggen. Je reactie lijkt als het ware geblokkeerd.

Waarom krijg ik tijdens een gesprek een black-out?

Een black-out kan ontstaan doordat de spanning zo sterk oploopt dat jouw aandacht volledig naar de dreiging, druk of onzekerheid gaat. Daardoor wordt helder denken moeilijker.

Waarom weet ik achteraf wel wat ik had willen zeggen?

Na het gesprek neemt de spanning af. Daardoor kun je weer rustiger nadenken en komen de woorden of argumenten alsnog boven.

In welke situaties klappen mensen vooral dicht?

Dat gebeurt vaak wanneer er sprake is van afhankelijkheid, prestatiedruk, een dominante gesprekspartner, een belangrijk gesprek of angst voor beoordeling.

Is dichtklappen hetzelfde als niet assertief zijn?

Niet helemaal. Je kunt in veel situaties wel assertief zijn, maar onder sterke spanning toch blokkeren. Wel kan onzekerheid of moeite met voor jezelf opkomen de kans op dichtklappen vergroten.

Wat kun je zeggen wanneer je blokkeert?

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik moet hier even over nadenken’, ‘Ik wil hier later op terugkomen’ of ‘Ik merk dat ik nu niet goed uit mijn woorden kom.’

Helpt een goede voorbereiding tegen dichtklappen?

Een goede voorbereiding kan helpen, maar een te strakke voorbereiding kan de druk juist verhogen. Bereid de belangrijkste punten voor, maar accepteer dat je niet ieder verloop kunt voorspellen.

Kun je leren om minder snel dicht te klappen?

Ja. Door te onderzoeken welke situaties spanning oproepen, eerder signalen te herkennen, de druk te verminderen en te oefenen met time-outs kun je leren om minder snel te blokkeren.