home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / assertief conflicten

Assertief leren omgaan met conflicten

Wil je assertiever leren omgaan met conflicten? Merk je dat je confrontaties liever vermijdt, spanning probeert te sussen of jouw mening inslikt om ruzie te voorkomen? Misschien stel je jezelf ondergeschikt op, geef je te snel toe of wacht je zo lang met uitspreken dat de spanning zich uiteindelijk opstapelt. Assertief omgaan met conflicten betekent niet dat je de confrontatie moet zoeken of hard moet optreden. Het betekent dat je duidelijk zegt wat je vindt, voelt en nodig hebt, terwijl je ook ruimte laat voor de ander. Je leert spanning verdragen zonder weg te lopen, jezelf weg te cijferen of plotseling te ontploffen.

In deze artikelenserie lees je wat assertief leren omgaan met conflicten betekent, wat de gevolgen zijn wanneer je conflicten vermijdt, hoe je assertiever kunt reageren in lastige gesprekken en confrontaties en hoe je weerbaarder kunt zijn tegenover dominante mensen.

Wat betekent assertief omgaan met conflicten?

Assertief omgaan met conflicten betekent dat je jezelf serieus neemt zonder de ander aan de kant te schuiven. Je spreekt jouw mening, gevoelens, behoeften en grenzen uit, maar je blijft ook luisteren naar wat de ander belangrijk vindt. Dat betekent dat je:

• Jouw standpunt duidelijk benoemt.
• Niet automatisch toegeeft om spanning te voorkomen.
• Niet agressief of dominant reageert.
• Ruimte laat voor het perspectief van de ander.
• Bij de feiten blijft.
• Een grens stelt wanneer dat nodig is.
• Zoekt naar duidelijkheid of een werkbare oplossing.

Een conflict hoeft niet verkeerd te zijn. Het kan zichtbaar maken dat jullie verschillende belangen, verwachtingen of behoeften hebben. De vraag is vooral hoe je daarmee omgaat.

Waarom vermijd je conflicten?

Misschien ben je bang voor ruzie, afwijzing of de boosheid van de ander. Je wilt de relatie goed houden en probeert spanning daarom te sussen of uit de weg te gaan. Het kan ook zijn dat je moeite hebt met confrontaties, jezelf verbaal minder sterk vindt of vanuit eerdere ervaringen hebt geleerd dat conflicten bedreigend zijn. Conflictvermijding is niet in iedere situatie verkeerd. Soms is vermijden verstandig, bijvoorbeeld wanneer de kwestie onbelangrijk is, er sprake is van grote machtsongelijkheid of jouw veiligheid in het geding is. Het wordt een valkuil wanneer je jezelf structureel niet uitspreekt, jouw grenzen niet aangeeft en vooral probeert de lieve vrede te bewaren.

Op korte termijn geeft dat misschien rust, maar het werkelijke probleem blijft bestaan. Wat niet wordt besproken, kan zich opstapelen en uiteindelijk ten koste gaan van jouw relatie, zelfvertrouwen en respect voor jezelf. Herken je dat je confrontaties structureel uit de weg gaat? Lees dan het uitgebreide artikel over conflictvermijdend gedrag en confrontaties vermijden. Daar lees je meer over de oorzaken, gevolgen en manieren waarop conflictvermijding zich thuis, op het werk en in een leidinggevende functie kan uiten.

 

Hoe pak je een conflict assertief aan?

Een conflict assertief aanpakken begint met vertragen. Je hoeft niet direct te reageren vanuit boosheid, angst of de neiging om toe te geven.

Benoem wat er feitelijk gebeurt

Begin met wat je ziet of wat er concreet is afgesproken. Vermijd verwijten en algemene uitspraken.

Zeg bijvoorbeeld: ‘We hadden afgesproken dat je mij hierover vooraf zou informeren.’

In plaats van: ‘Jij houdt ook nooit rekening met mij.’

Vertel wat het met jou doet

Benoem jouw gevoel of ervaring zonder de ander volledig verantwoordelijk te maken voor alles wat jij voelt. Je kunt zeggen: 

• ‘Ik merk dat ik hiervan baal.’
• ‘Ik voel spanning omdat ik niet weet waar ik aan toe ben.’
• ‘Ik voel me niet gehoord wanneer ik mijn zin niet kan afmaken.’

Zeg wat jij nodig hebt

Maak duidelijk wat jij wilt of wat voor jou belangrijk is. Bijvoorbeeld:

• ‘Ik wil dat je dit voortaan vooraf met mij bespreekt.’
• ‘Ik wil eerst mijn verhaal afmaken.’
• ‘Ik heb tijd nodig om hierover na te denken.’

Luister naar het belang van de ander

Assertiviteit betekent niet dat alleen jouw belang telt. Vraag ook wat voor de ander belangrijk is. Je kunt vragen:

• ‘Hoe kijk jij hiernaar?’
• ‘Wat maakte dat jij deze keuze hebt gemaakt?’
• ‘Wat heb jij nodig om hier samen uit te komen?’

Maak een concrete afspraak

Probeer het gesprek af te sluiten met duidelijkheid. Wat spreken jullie af? Wie doet wat? Wanneer komen jullie erop terug? Een conflict blijft vaak voortduren wanneer iedereen wel zijn gevoel heeft geuit, maar er geen concrete afspraak wordt gemaakt.

Hoe ga je assertief om met kritiek tijdens een conflict?

Kritiek kan de spanning in een conflict snel verhogen. Misschien voel je direct de behoefte om jezelf te verdedigen, terug te slaan of het gesprek af te breken. Probeer eerst te luisteren naar wat de ander precies zegt. Vraag om een concreet voorbeeld en maak onderscheid tussen kritiek op jouw gedrag en een oordeel over jou als persoon. Je kunt zeggen:

• ‘Wat bedoel je precies?’
• ‘Kun je een voorbeeld geven?’
• ‘Wat zou je graag anders zien?’

Merk je dat kritiek tijdens een conflict direct hard binnenkomt? Lees dan verder over assertief omgaan met kritiek.

Wat doe je als je je tijdens een conflict aangevallen voelt?

Wanneer je je aangevallen voelt, kan jouw eerste reactie zijn dat je terugslaat, dichtklapt, wegloopt of uitgebreid gaat uitleggen waarom de ander ongelijk heeft. Probeer eerst vast te stellen wat er werkelijk wordt gezegd. Is het kritiek op jouw gedrag? Is de toon onhandig? Of word je werkelijk beledigd of gekleineerd? Je kunt zeggen:

• ‘De manier waarop je dit zegt, komt bij mij aanvallend over.’
• ‘Ik wil begrijpen wat je bedoelt. Kun je het concreter maken?’
• ‘Ik wil hierover praten, maar niet wanneer je mij persoonlijk beledigt.’

Heb je snel het gevoel dat een opmerking een aanval op jou als persoon is? Lees dan verder over waarom je je snel persoonlijk aangevallen voelt.

Hoe blijf je weerbaar tegenover een dominant persoon?

Een dominant persoon kan veel ruimte innemen, druk uitoefenen of proberen om het gesprek volledig te sturen. Misschien ga je daardoor sneller twijfelen, toegeven of jezelf uitgebreid verdedigen. Blijf kort en duidelijk. Herhaal jouw boodschap wanneer dat nodig is en laat je niet dwingen om direct een beslissing te nemen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

• ‘Daar ga ik niet mee akkoord.’
• ‘Ik wil eerst mijn zin afmaken.’
• ‘Ik kom hier later op terug.’
• ‘Dit is voor mij de grens.’
• ‘Ik neem nu geen beslissing.’

Heb je moeite om stevig te blijven tegenover iemand die bazig, dwingend of intimiderend reageert? Lees dan verder over weerbaar worden tegen dominante personen.

Wanneer is een conflict niet meer gelijkwaardig?

Een conflict is niet meer gelijkwaardig wanneer er geen ruimte meer is voor jouw mening, grens of veiligheid. Dat kan het geval zijn bij:

• Intimidatie.
• Belediging.
• Vernedering.
• Bedreiging.
• Structureel onder druk zetten.
• Buitensluiten.
• Pesten.

Dan gaat het niet alleen om een verschil van mening. De ander tast jouw ruimte of waardigheid aan.

Wat zijn de gevolgen van conflicten vermijden?

Conflicten vermijden lijkt op korte termijn rust te geven. Toch verdwijnt het probleem meestal niet. De spanning blijft bestaan en kan zich verder opstapelen.

Tot de bom barst...

Dan komt de dag waarop alles er in één keer uitkomt. Echter, op een veel hardere manier dan de bedoeling was. Een explosie van opgespaarde emoties en gevoelens. Gevolg daarvan is dat de relatie onder druk komt te staan of dat de ander jou niet begrijpt. Men kent jou immers zo niet? Bovendien is de kans dat je spijt van jouw heftige reactie krijgt ook bijzonder groot.

Het schaadt de relatie

Conflicten vermijden schaadt uiteindelijk de relatie met de ander. Omdat je je niet uitspreekt en de ander niet weet wat je op het hart hebt. Theoretisch weet je dat ook wel, maar de stap om er wat aan te doen is groot voor jou. De ander kan bovendien denken dat er niets aan de hand is. Jij verwacht misschien dat hij of zij vanzelf begrijpt wat je voelt, terwijl je dat niet hebt uitgesproken.

Het gaat ten koste van respect voor jezelf en zelfvertrouwen

Wanneer je je niet uitspreekt en jouw ware gevoelens niet toont, zal dat altijd ten koste gaan van zelfrespect en vertrouwen in jezelf. Het kropt zich op. Je krijgt er last van. Wellicht ben je bang voor een afwijzing van de ander of voor afkeuring. Maar in feite keur je jezelf af. Wat is erger?

Welke artikelen helpen je verder bij assertief omgaan met conflicten?

Wil je een specifiek onderdeel verder uitdiepen? Lees dan een van de volgende clusterpagina’s:

• Hoe ga je assertief om met kritiek?
• Waarom voel je je snel persoonlijk aangevallen?
• Hoe word je weerbaar tegen dominante personen?

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik enkele veelgestelde vragen over assertief omgaan met conflicten.

Waarom vermijd ik conflicten?

Je kunt conflicten vermijden omdat je bang bent voor boosheid, afwijzing, ruzie of verlies van de relatie. Misschien vind je het moeilijk om spanning te verdragen of jouw eigen belang duidelijk uit te spreken.

Hoe blijf ik rustig tijdens een conflict?

Vertraag jouw reactie, blijf bij de feiten en benoem wat je nodig hebt. Je hoeft niet direct te antwoorden of tot een oplossing te komen.

Wat is het verschil tussen assertief en agressief reageren?

Assertief reageren betekent dat je duidelijk bent over jouw mening en grens, terwijl je ruimte laat voor de ander. Agressief reageren betekent dat je jouw belang doordrukt ten koste van de ander.

Wat kan ik zeggen wanneer ik het niet eens ben met iemand?

Je kunt zeggen: ‘Ik kijk daar anders naar’, ‘Dit werkt voor mij niet’ of ‘Ik wil graag uitleggen wat voor mij belangrijk is.’

Wanneer moet ik een duidelijke grens stellen?

Een duidelijke grens is nodig wanneer iemand jou beledigt, intimideert, onder druk zet of jouw mening en veiligheid structureel niet respecteert.