home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / zijn

Wie ben je? Zijn als basis van persoonlijke ontwikkeling

Wie je bent bestaat uit veel meer dan jouw gedrag of de functie die je hebt. Het gaat over jouw kernkwaliteiten en talenten, jouw identiteit, waarden en normen, overtuigingen, geweten, levensverhaal en alles wat je onderweg hebt meegemaakt. Natuurlijk horen ook wat je wilt en wat je kunt bij wie je bent. Toch trek ik ZIJN binnen willen, kunnen en zijn bewust even apart. Waarom? Omdat wie je bent voor mij de persoonlijke basis vormt waarop jouw willen en kunnen moeten aansluiten.

Waarom noem ik zijn de basis?

Zijn is de basis omdat wie je bent sterk bepaalt wat bij jou past en wat niet. Je kunt iets leren waar je behoorlijk goed in wordt en uiteindelijk toch ontdekken dat het niet bij jouw aard past. Je kunt ook iets heel graag willen en later merken dat het botst met jouw waarden, kwaliteiten of persoonlijkheid. Andersom ontstaat vaak veel meer energie wanneer jouw aanleg, verlangens en mogelijkheden elkaar versterken. Daarom kijk ik bij persoonlijke ontwikkeling niet alleen naar wat je nog moet leren of bereiken. Eerst wil ik weten wie de mens is die iets wil leren, veranderen of realiseren.

Wat hoort bij wie je bent?

Bij wie je bent horen verschillende lagen die elkaar voortdurend beïnvloeden. Denk aan jouw natuurlijke aanleg en kernkwaliteiten, de talenten die je daaruit ontwikkelt, jouw waarden en normen, overtuigingen en geweten, maar ook aan jouw opvoeding en levensverhaal. Sommige dingen liggen dicht bij jouw natuurlijke basis, andere heb je aangeleerd of meegekregen. Daarom is de vraag 'wie ben ik?' ook niet met één persoonlijkheidstest of een rijtje eigenschappen te beantwoorden.

Jouw persoonlijke kernkwaliteiten zijn daarbij voor mij een belangrijk vertrekpunt. Ben je bijvoorbeeld zorgvuldig, enthousiast, analytisch, gevoelig, daadkrachtig, creatief of rustig? Zulke kwaliteiten zijn niet hetzelfde als vaardigheden. Een vaardigheid kun je leren, terwijl een kernkwaliteit veel sterker verbonden is met jouw natuurlijke aanleg. Vanuit die aanleg kunnen talenten tot ontwikkeling komen. Je wordt bijvoorbeeld niet muzikaal op het conservatorium. Je gaat naar het conservatorium omdat er al muzikaliteit aanwezig is die je verder wilt ontwikkelen.

Maar wie je bent wordt niet uitsluitend bepaald door aanleg. Waarden en normen geven richting aan wat jij belangrijk vindt en hoe jij vindt dat je hoort te handelen. Overtuigingen bepalen mede hoe je naar jezelf, anderen en de wereld kijkt. Jouw geweten raakt aan wat je van binnen als juist of onjuist ervaart. En ondertussen heeft jouw levensverhaal invloed op hoe je relaties aangaat, met tegenslag omgaat, keuzes maakt en jezelf beschermt. Al die lagen samen vormen jouw persoonlijke basis.

Welke onderdelen horen bij Zijn?

Om die verschillende kanten van ZIJN overzichtelijk en inhoudelijk sterk met elkaar te verbinden, werk ik met vier hoofdthema's. Het eerste gaat over jouw kern en identiteit. Het tweede over groei en ontwikkeling. Het derde raakt aan zingeving, spiritualiteit en verbondenheid. Het vierde gaat over levenspijn, patronen en de bagage die je onderweg meedraagt. Deze vier thema's horen bij elkaar, maar ieder heeft een eigen invalshoek en een eigen verdiepende hoofdpagina.

Identiteit: jouw kern en innerlijke basis

Identiteit gaat over de vraag wie je bent en wat werkelijk bij jou hoort. Daarbij denk ik aan jouw aanleg, eigenheid, talent, authenticiteit, mindset, overtuigingen en geweten. Ook jouw persoonlijke kernkwaliteiten horen nadrukkelijk bij die innerlijke basis. Binnen het thema persoonlijke identiteit onderzoek je daarom niet alleen hoe jij jezelf omschrijft, maar ook wat van nature bij je hoort, welke overtuigingen jouw blik kleuren en in hoeverre je werkelijk vanuit jouw eigenheid leeft. Wie beter begrijpt wie hij is, komt vervolgens bijna vanzelf bij de vraag wat hij met die basis wil doen en hoe hij zich verder wil ontwikkelen. Daar sluit zelfontplooiing en persoonlijke ontwikkeling direct op aan.

Zelfontplooiing: groeien zonder iemand anders te hoeven worden

Zelfontplooiing gaat over de manier waarop je jezelf ontwikkelt en steeds meer vormgeeft aan wat in jou aanwezig is. Dat is voor mij iets anders dan voortdurend proberen een totaal ander mens te worden. Persoonlijke ontwikkeling kan betekenen dat je gedrag verandert, overtuigingen onderzoekt, nieuwe keuzes maakt en vaardigheden ontwikkelt, maar ook dat je juist beter leert leven vanuit kwaliteiten die al bij jou horen. Binnen dit thema horen daarom onderwerpen als zelfverwezenlijking, de beste versie van jezelf worden, jezelf veranderen, jouw leven anders vormgeven, voor jezelf kiezen, senioriteit ontwikkelen, gelouterd worden en leren van levenservaring. Wie zich werkelijk ontwikkelt, stapelt niet alleen kennis en technieken op, maar krijgt gaandeweg ook meer zicht op wat bij hem past en welke levenswijze daarmee overeenkomt.

Spiritueel: zingeving, verbondenheid en uitstraling

Wie je bent raakt voor veel mensen ook aan vragen die niet alleen over eigenschappen, gedrag en prestaties gaan. Wat geeft betekenis aan jouw leven? Waar voel je je werkelijk mee verbonden? Welke ervaringen raken iets wat moeilijk in cijfers of competenties uit te drukken is? Binnen het thema spiritueel zijn en spiritualiteit gaat het over die laag van zingeving en innerlijke ontwikkeling. Daar horen ook zielsverwantschap en charisma bij. Zielsverwantschap raakt aan een bijzondere vorm van verbondenheid tussen mensen, terwijl charisma meer zegt over de uitstraling en aanwezigheid waarmee iemand anderen raakt. Voor mij hoeft spiritualiteit daarbij niet zweverig te worden. Het gaat juist om de vraag welke betekenis jij ervaart en hoe die betekenis doorwerkt in de manier waarop je leeft en je met anderen verbindt.

Levenspijn: patronen, keuzes en jouw levensbagage

Je bent niet alleen gevormd door jouw kwaliteiten, successen en mooie ervaringen. Ook verlies, teleurstellingen, pijnlijke gebeurtenissen en moeilijke perioden kunnen invloed hebben op wie je vandaag bent. Binnen het thema levenspijn en jouw levensverhaal gaat het daarom niet alleen over pijn zelf, maar ook over wat je daarvan meedraagt. Iedereen heeft een eigen rugzak. Daar kunnen ervaringen, verwachtingen, overtuigingen en beschermingsmechanismen in zitten die nog steeds invloed hebben op jouw gedrag en keuzes. Soms ontstaat zelfs een self-fulfilling prophecy, waarbij een verwachting jouw gedrag zo sterk stuurt dat je onbewust helpt om die verwachting werkelijkheid te laten worden. Ook persoonlijke dilemma's horen hierbij, omdat het leven situaties kent waarin behoeften, waarden of belangen met elkaar botsen en er geen eenvoudige keuze bestaat.

Hoeveel van wie je bent krijg je van huis uit mee?

Heel veel wordt thuis in de basis aangelegd of gevormd. Hoe werd er bij jullie thuis omgegaan met zelfstandigheid, geld, gevoelens, conflicten, prestaties, geloof, verantwoordelijkheid en liefde? Moest je knokken voor wat je wilde of werd veel voor je geregeld? Mocht je jouw mening geven of paste je je vooral aan? Was er ruimte om fouten te maken of moest je vooral voldoen? Daar liggen vaak vroege bouwstenen voor jouw communicatie, assertiviteit, zelfvertrouwen, zelfbeeld en overtuigingen. Je hoeft jouw opvoeding niet verantwoordelijk te maken voor alles wat vandaag gebeurt, maar doen alsof zij geen invloed heeft gehad is net zo onrealistisch.

Volwassen worden betekent voor mij daarom ook dat je opnieuw kunt kijken naar wat je hebt meegekregen. Welke waarden passen werkelijk bij jou? Welke normen volg je nog omdat het nu eenmaal zo hoorde? Welke overtuigingen helpen je en welke beperken je? Je hoeft niet automatisch af te wijzen wat jouw ouders je hebben geleerd, maar je hoeft het ook niet zonder onderzoek jouw hele leven te blijven dragen.

Welke invloed heeft jouw levensverhaal op wie je bent?

Jouw levensverhaal maakt mede wie je vandaag bent. Alles wat je hebt meegemaakt kan op een bepaalde manier sporen nalaten. Dat geldt voor mooie ervaringen, maar ook voor verlies, verandering en gebeurtenissen die veel indruk op je hebben gemaakt. Je hoeft daar niet levenslang in te blijven hangen, maar je kunt jouw levensloop ook niet uitwissen alsof hij niets met jou heeft gedaan.

• Toen jouw ouders gingen scheiden.
• Toen je verhuisde naar een andere plaats.
• Toen je van school af moest en verplicht naar een andere school ging.
• Toen jouw vriendje verhuisde en je hem daarna nooit meer zag.
• Toen jouw vader of moeder overleed.
• Toen jouw oma of opa overleed.
• Toen iemand van wie je hield langdurig afwezig was.
• Toen je voor de eerste keer verkering kreeg.
• Toen een belangrijke relatie eindigde.

Die gebeurtenissen hebben niet alleen invloed op wat je hebt meegemaakt, maar ook op wat je hebt geleerd. Hoe ga je om met verdriet? Hoe uit je gevoelens? Kun je tegenslagen incasseren? Wat doe je wanneer je geen controle hebt? Hoe ga je om met boosheid, teleurstelling of verlies? Jouw levenservaring zit dus niet alleen in jouw geheugen. Zij kan terugkomen in de manier waarop je vandaag reageert, relaties aangaat en keuzes maakt.

Kun je veranderen wie je bent?

Ja, maar niet alles verandert op dezelfde manier. Je kunt gedrag veranderen, vaardigheden ontwikkelen, overtuigingen onderzoeken en nieuwe gewoonten aanleren. Je kunt leren om anders met conflicten, onzekerheid of emoties om te gaan. Je kunt keuzes maken waardoor jouw leven een andere richting krijgt. Maar persoonlijke ontwikkeling betekent niet dat iedere eigenschap willekeurig vervangbaar is. Sommige kwaliteiten, gevoeligheden en talenten liggen veel dichter bij jouw natuurlijke aanleg.

Daarom vind ik de uitspraak 'je kunt alles worden wat je wilt' te gemakkelijk. Nee, dat denk ik niet. Je kunt enorm veel ontwikkelen, maar ontwikkeling werkt beter wanneer zij aansluit bij jouw aanleg en eigenheid. Soms zit groei in veranderen. Soms juist in erkennen wat bij jou hoort en daar eindelijk serieus gebruik van maken.

Kun je worden wie je bent?

Ja, en voor mij raakt dat precies de kern van persoonlijke ontwikkeling. Ontwikkelen betekent letterlijk ook: de wikkels eraf halen. Niet voortdurend iets nieuws op jezelf plakken, maar steeds beter ontdekken wat werkelijk bij jou hoort en wat je onderweg hebt aangeleerd, aangepast of overgenomen. Misschien heb je jezelf jarenlang aangepast aan verwachtingen van anderen. Misschien heb je kwaliteiten nauwelijks gebruikt omdat ze in jouw omgeving weinig werden gewaardeerd. Misschien ben je gaan geloven dat je iemand moest zijn die eigenlijk helemaal niet bij jou past.

Worden wie je bent betekent daarom niet dat je onveranderd moet blijven. Je kunt overtuigingen onderzoeken, gedrag veranderen, vaardigheden leren en andere keuzes maken. Maar hoe beter je jouw eigen basis kent, hoe gerichter je kunt ontwikkelen. Persoonlijke ontwikkeling wordt dan minder een project om jezelf voortdurend te verbeteren en meer een proces waarin je bewuster vormgeeft aan wat werkelijk bij jou past.

Wat is het verschil tussen zijn, willen en kunnen?

Zijn, willen en kunnen horen nauw bij elkaar, maar leggen ieder een ander accent. Juist door ze tijdelijk uit elkaar te trekken kun je beter zien waar iets wringt en waar verbinding ontbreekt.

• Zijn gaat over jouw persoonlijke basis: aanleg, identiteit, kernkwaliteiten, waarden, overtuigingen, levensloop en persoonlijkheid.
• Willen gaat over behoeften, verlangens, drijfveren, dromen, keuzes en richting.
• Kunnen gaat over kennis, vaardigheden, ervaring en competenties die je hebt ontwikkeld of nog kunt ontwikkelen.

Het mooie ontstaat wanneer die drie voldoende met elkaar overeenkomen. Je doet iets wat past bij jouw aard en talenten, je wilt het ook werkelijk en je beschikt over de kennis en vaardigheden om er vorm aan te geven. Dan hoef je minder tegen jezelf in te werken. Andersom kan er veel innerlijke wrijving ontstaan wanneer je uitstekend kunt wat je eigenlijk niet wilt, iets wilt wat nauwelijks bij jou past of voortdurend probeert iemand te zijn die je niet bent.

Waarom is weten wie je bent belangrijk voor jouw loopbaan?

Omdat een loopbaan niet alleen moet aansluiten bij wat je kunt, maar ook bij wie je bent en wat je wilt. Je kunt uitstekend functioneren in werk dat je leegtrekt. Je kunt een diploma hebben voor een vak dat nauwelijks bij jouw kwaliteiten past. En je kunt een mooie functie nastreven omdat die verstandig, succesvol of prestigieus lijkt, terwijl jouw eigen waarden een heel andere kant op wijzen.

Daarom is een loopbaanvraag voor mij nooit alleen: welke volgende functie past bij mijn cv? Het gaat ook over de vraag in welke omgeving jouw kwaliteiten tot hun recht komen, welke verantwoordelijkheid bij jou past, hoeveel vrijheid of structuur je nodig hebt en welke betekenis jij aan jouw werk wilt geven. Hoe beter je weet wie je bent, hoe gemakkelijker het wordt om keuzes te maken die niet alleen logisch lijken, maar ook werkelijk bij jou aansluiten.

Veelgestelde vragen over wie je bent

De volgende vragen helpen om beter te begrijpen wat aangeboren is, wat je onderweg leert en waarom jouw persoonlijke basis zo belangrijk is voor ontwikkeling.

Is wie je bent aangeboren of aangeleerd?

Het is allebei. Kernkwaliteiten en aanleg zijn sterk verbonden met wat je van nature meebrengt, terwijl waarden, normen, overtuigingen, gedrag en manieren van omgaan met situaties ook worden gevormd door opvoeding, omgeving en levenservaring. Wie je bent is dus geen lege bladzijde bij jouw geboorte, maar ook geen volledig vaststaand pakket.

Zijn waarden en overtuigingen echt van mij als ik ze van huis uit heb meegekregen?

Ze beïnvloeden jou wel, maar je kunt later onderzoeken of je ze werkelijk wilt behouden. Dat vind ik een belangrijk onderdeel van volwassen worden: niet automatisch afwijzen wat je thuis hebt geleerd, maar ook niet automatisch blijven geloven dat alles wat je hebt meegekregen jouw eigen waarheid moet blijven.

Kun je veranderen wie je bent?

Ja, maar niet alles verandert op dezelfde manier. Je kunt gedrag, overtuigingen, gewoonten en vaardigheden ontwikkelen of veranderen, terwijl jouw natuurlijke kwaliteiten en aanleg vaak veel constanter zijn. Persoonlijke ontwikkeling gaat daarom niet alleen over veranderen, maar ook over beter leren leven vanuit wat werkelijk bij jou past.

Waarom hoort levenspijn bij wie je bent?

Omdat ingrijpende ervaringen invloed kunnen hebben op hoe je naar jezelf, anderen en het leven kijkt. Dat betekent niet dat jouw pijn jouw hele identiteit bepaalt. Wel kan zij onderdeel zijn van jouw levensverhaal en van de manier waarop je hebt geleerd om jezelf te beschermen, relaties aan te gaan en tegenslagen te verwerken.

Waarom hoort spiritualiteit bij Zijn?

Omdat de vraag wie je bent voor sommige mensen uiteindelijk ook raakt aan betekenis, zingeving en verbondenheid. Niet alles wat belangrijk voor je is laat zich uitdrukken in gedrag, vaardigheden of prestaties. Spiritualiteit kan een manier zijn om die diepere laag te onderzoeken zonder dat daar voor iedereen dezelfde invulling aan hoeft te worden gegeven.

Waarom moeten willen, kunnen en zijn bij elkaar passen?

Omdat er minder innerlijke wrijving ontstaat wanneer wat je wilt, wat je kunt en wie je bent voldoende op elkaar aansluiten. Je gebruikt dan jouw talenten voor iets waar je werkelijk voor wilt gaan en ontwikkelt vaardigheden die daarbij passen. Dat geeft geen garantie op een probleemloos leven, maar vaak wel meer richting, energie en eigenheid.