home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / zijn / spiritueel

Spiritueel: ben jij dat?

Spiritueel is tegenwoordig een begrip dat slecht begrepen wordt. Enerzijds is er een beweging die er niks mee heeft. En dan ook echt helemaal niks. Daar wordt het afgedaan als zweverigheid. Andere mensen adoreren spiritualiteit alsof er niet meer is dan dat. Ik zit daar liever wat nuchterder in. Voor mij raakt spiritualiteit aan geestkracht, levensdiepte, bezieling, stilte en verbondenheid. Het zegt ook iets over wie je bent en hoe je jezelf ervaart. In dit artikel ga ik in op spiritualiteit, zonder te doen alsof ik het begrip voor jou kan vastleggen.

Waar zit jouw vonk, vuur en levenslust?

Dat woord spirit vind ik daarom zo mooi. Het gaat niet alleen over verstilling, bezinning of diep nadenken. Er kan ook vuur in zitten. Een vonk. Iets waardoor je geraakt wordt en waardoor er energie vrijkomt. Je kunt ergens warm voor lopen, in vuur en vlam raken of voelen dat iets werkelijk betekenis voor je heeft. Op dat punt raken spiritualiteit en willen elkaar. Niet omdat ze hetzelfde zijn, maar omdat jouw innerlijke leven ook invloed heeft op waar jij voor wilt gaan.

Passie duidt voor mij sterk op het hart en hartstocht. Bezieling raakt meer aan de ziel. Spirit gaat over geestkracht en levendigheid. Die begrippen liggen dicht bij elkaar en kunnen elkaar versterken. Wanneer jouw hart werkelijk geraakt wordt, kun je passie voelen en gepassioneerd ergens voor gaan. Dat betekent niet dat spiritualiteit hetzelfde is als passie. Wel kunnen ze uit dezelfde innerlijke bron gevoed worden: iets raakt je, krijgt betekenis en zet je vanbinnen in beweging.

Je ziet dat ook terug in werk en samenwerking. Mensen kunnen hun werk technisch uitstekend uitvoeren en toch weinig vuur uitstralen. Bij anderen merk je bijna onmiddellijk dat ze ergens werkelijk voor gaan. Ze zijn betrokken, levendig en aanwezig. In een organisatie noemen we dat bijvoorbeeld bevlogenheid. Ook daar geldt: je kunt die vonk niet met een knop aanzetten. Er moet vanbinnen iets geraakt worden.

Spirit gaat voor mij niet alleen over stilte en inkeer. Er zit ook pit, vuur en levenslust in.

Het spirituele quotiënt (SQ)

Wat mij betreft mag er naast aandacht voor IQ en EQ ook aandacht zijn voor wat ik het spirituele quotiënt, SQ, noem. Ik bedoel daarmee niet dat je de ziel in een score moet proberen te vangen. Juist niet. Ik gebruik het als aanduiding voor het vermogen om met levensvragen, betekenis, diepte en immateriële waarden om te gaan. Maar wat is er dan? Ik duid het graag met hart en ziel. Daar vinden we levensvreugde, maar ook bezieling, hoop, overgave, toewijding, geloof en vertrouwen.

Spiritueel gaat voor mij juist over dat stuk dat niet altijd concreet of met de zintuigen waarneembaar is, maar dat je wel degelijk kunt ervaren. Dat is soms lastig in een samenleving waarin we veel willen meten. Want zelfs onder de MRI-scan kom je de ziel niet tegen. Toch weten mensen heel goed wat het betekent om diep geraakt te worden, ergens betekenis in te ervaren of zich werkelijk verbonden te voelen.

Wanneer je dit vermogen sterk ontwikkeld hebt, kun je bijvoorbeeld:

• Met levensvragen omgaan.
• Levensdiepte zoeken.
• Levenswijsheid doorgeven.
• Anderen inspireren.
• De waarde zien van immateriële zaken.

De kracht van spiritualiteit

Spiritualiteit duidt dus op de geest, op de spirit. Het duidt op geestrijkheid en levendigheid. Op overgave en vertrouwen, op geloof, overtuiging, toewijding en passie. Het duidt op ademtocht en levenslust. Voor mij is spiritualiteit daarom niet alleen een beweging naar binnen. Het kan je juist levendiger maken. Stilte kan je tot rust brengen, maar een innerlijke vonk kan je ook weer in beweging zetten. Soms is dat precies wat je nodig hebt: opnieuw ervaren waarvoor je leeft, wat jou raakt en waaraan jij jouw hart wilt verbinden.

Wat hebben stilte, hoop en geloof met spiritualiteit te maken?

Spiritualiteit heeft voor mij twee kanten die elkaar niet tegenspreken. Er is de beweging van het vuur: geraakt worden, enthousiasme, levenslust en innerlijke kracht. Maar er is ook de beweging naar de stilte. Even niet voortdurend produceren, praten, reageren en rennen. Stilte kan ruimte scheppen om opnieuw te horen wat er vanbinnen speelt. Hoop en geloof raken daar eveneens aan. Niet omdat je alles zeker weet of kunt bewijzen, maar juist omdat je soms leeft vanuit vertrouwen terwijl je de uitkomst nog niet kent.

Hoe merk je spiritualiteit in de verbinding met jezelf en anderen?

Spiritueel zijn gaat voor mij niet alleen over wat je denkt of gelooft, maar ook over verbinding. Verbinding met jezelf en soms heel nadrukkelijk verbinding met een ander. Wanneer je meer contact hebt met wat jou raakt, wat je werkelijk waardevol vindt en wat er vanbinnen speelt, kan dat ook veranderen hoe je aanwezig bent in relaties met andere mensen.

Spirituele ontwikkeling

Je kunt je spiritueel ontwikkelen. Niet doordat iemand je vertelt wat je voortaan moet geloven, maar door ruimte te maken voor wat jou werkelijk raakt. Je kunt de stilte zoeken. Iemand vertelde me eens dat hij een week naar een klooster was geweest. Je kunt mediteren, diepgaande gesprekken voeren, ervaringen met anderen delen, de natuur ingaan of een goed boek lezen dat jou vanbinnen raakt. Voor een ander zit die ervaring juist in muziek, kunst, werk, liefde of een ontmoeting.

Spirituele ontwikkeling is voor mij daarom niet: steeds zweveriger worden. Het is juist scherper leren ervaren. Waar word ik stil van? Waar raak ik door ontroerd? Wat zet mij in vuur en vlam? Waar ontleen ik hoop aan? Wat geloof ik werkelijk? En waar voel ik verbinding? Soms brengt die ontwikkeling rust. Soms brengt zij juist beweging. Misschien is dat ook wel de kracht van spirit: er kan stilte in zitten en vuur.

Veelgestelde vragen over spiritualiteit

Spiritualiteit kan zich op heel verschillende manieren laten ervaren. De volgende vragen gaan daarom vooral over hoe spiritualiteit een plaats kan krijgen in het gewone dagelijkse leven.

Kun je spiritualiteit ervaren zonder te mediteren?

Ja. Meditatie kan een manier zijn om stilte en bewustzijn te ervaren, maar het is zeker niet de enige manier. Muziek, natuur, kunst, een diep gesprek, liefde, werk of een bijzondere ontmoeting kunnen net zo goed iets in jou aanraken wat je als spiritueel ervaart.

Kan spiritualiteit veranderen tijdens jouw leven?

Ja. Wat jou op jouw twintigste raakt, kan op latere leeftijd anders zijn. Ervaringen, verlies, relaties, werk en levensfasen kunnen invloed hebben op de vragen die voor jou belangrijk worden en op de manier waarop je betekenis ervaart.

Kan spiritualiteit ook een rol spelen in jouw werk?

Ja. Werk kan voor mensen veel meer betekenen dan inkomen of een pakket taken. Je kunt betekenis, verbondenheid, passie en toewijding ervaren in wat je doet. Dat maakt werk niet automatisch spiritueel, maar het laat wel zien dat levensdiepte niet alleen buiten het gewone leven gevonden hoeft te worden.

Kun je met iemand spiritualiteit delen als je verschillend gelooft?

Ja. Je hoeft niet dezelfde overtuigingen te hebben om ervaringen rond betekenis, verwondering, hoop, liefde of verlies met elkaar te delen. Juist wanneer je niet onmiddellijk probeert elkaar te overtuigen, kan er ruimte ontstaan voor een diep gesprek.

Moet een spirituele ervaring altijd verklaard worden?

Nee. Natuurlijk mag je proberen te begrijpen wat je ervaart. Maar niet iedere ervaring hoeft onmiddellijk in een theorie te worden gestopt. Soms is iets ontroerend, mooi of betekenisvol en mag dat voorlopig genoeg zijn.