home / persoonlijke ontwikkeling / hsp / kenmerken hoogsensitiviteit

Wat is hoogsensitiviteit (HSP)?

Hoogsensitiviteit is een eigenschap waarbij je prikkels, informatie en emoties diepgaander verwerkt dan de meeste mensen. Je merkt meer op, voelt meer en denkt vaak langer na over wat je ervaart. Dat heeft invloed op hoe je naar de wereld kijkt, hoe je reageert en hoe je omgaat met jezelf en anderen.

Hoogsensitiviteit zie je niet alleen terug in hoe je waarneemt, maar ook in hoe je reageert en je gedraagt. Veel hoogsensitieve mensen ontwikkelen bepaalde patronen om met prikkels, emoties en verwachtingen om te gaan. Onderstaande artikelen vormen samen de verdieping op het thema gedragskenmerken van hoogsensitiviteit.

• Hoogsensitief en pleasen
• Denken HSP-ers zwart-wit
• Verplichtingen en HSP
• Dominantie en hooggevoeligheid
• Verslavingsgevoeligheid bij HSP
• Het gevoelsleven van HSP
• Hoogsensitiviteit en kritiek ontvangen
• Observeren hoogsensitieve personen?
• Verwarring over identiteit bij hoogsensitieve personen!
• Welke misverstanden zijn er over HSP?
• Associatief denken: hoort dat bij HSP?

Hoe weet je of je hoogsensitief bent?

Hoe weet je of je hoogsensitief bent? Is daar ook een test voor? Of kun je dat laten onderzoeken? Mijn antwoord is: hoe weet je of je accuraat bent? Of hoe weet je dat je ambitieus bent, een doorzetter, zorgzaam of zorgvuldig? Hoe weet je dat je integer bent? Ben je van plan dat allemaal te testen?

Zie je wat er gebeurt? Wanneer het over hoogsensitiviteit gaat, dan wordt daar blijkbaar een andere waarde aan toegekend. Al die andere persoonskenmerken stellen we vast op basis van zelfperceptie of wat anderen bij ons herkennen. Ondertussen hebben wij de test ontwikkeld die je helpt onderzoeken of jij hoogsensitiviteit herkent bij jezelf. De test geeft inzicht in de kracht van hoogsensitiviteit en ook in de valkuilen die je ervaart. Maar het is een zelfonderzoek wat je gaat doen wanneer je aan die test begint.

De test geeft een totaalbeeld maar ook een verfijning van de score op een zevental elementen (zowel de kracht van deze onderdelen als de valkuil die erbij hoort).

• inlevingsvermogen
• zintuiglijke waarneming
• diepergaande verwerking
• emotionaliteit
• rechtvaardigheidsgevoel
• zingeving
• druk

Wat zijn de hoofdkenmerken van hoogsensitiviteit?

Over de naamgeving bestaat soms wat misverstand. Wanneer ik spreek over hooggevoelig dan bedoel ik hoogsensitief. Door anderen wordt hooggevoelig soms uitgelegd als zijnde vergelijkbaar met overgevoelig of hypergevoelig. Dat zijn in feite de valkuilen die bij gevoeligheid horen als zijnde een overdadige emotionele reactie. De twee hoofdkenmerken die je ziet bij hoogsensitieve personen:

• Ze beschikken over een subtiele zintuiglijke waarneming.
• Ze verwerken informatie diepergaand.

Dat wil zeggen dat prikkels anders binnenkomen dan bij een ander mens. Dit is wetenschappelijk aangetoond. Onder de fMRI-scan reageren de hersenen van een HSP-er anders dan bij een ander mens. Hooggevoeligheid gaat over hoe jij waarneemt. Ook jij hebt vijf zintuigen. Je proeft (tong), je ruikt (neus), je tast (voelen / huid), je ziet (ogen) en je hoort (gehoor). Daar hoef je niet hoogsensitief voor te zijn. Dat heeft immers ieder mens. Maar bij hoogsensitieve personen is de zintuiglijke waarneming dieper. En dat verschilt per persoon. In onze HSP test heb ik het als volgt bevraagd:

• Geuren komen intens binnen en neem je snel waar (reuk).
• Geluiden neem je snel waar en komen intens binnen (gehoor).
• Je neemt zeer gedetailleerd waar en soms zie je dingen die anderen ontgaan (zien).
• Prikkels in de omgeving merk je snel op en ervaar je als intens.
• Wanneer je iemand aanraakt vallen jou soms andere dingen op dan andere mensen (tasten).
• Je hebt een scherpe smaak (proeven).

Hoe herken je hoogsensitiviteit bij jongeren en kinderen?

Jongeren en kinderen die hoogsensitief zijn, zijn vaak te herkennen aan een aantal zaken zoals:

• Ze zijn vaak snel geëmotioneerd.
• Iets voor de klas doen vinden ze verschrikkelijk.
• Ze kunnen verlegen en bedeesd overkomen.
• Ze kijken eerst de kat uit de boom: veiligheid is voor hen heel belangrijk.
• Ze blozen snel.
• Nieuwe situaties vinden ze spannend.
• Klasgenoten die brutaal zijn, vinden ze naar en vervelend: ze schamen zich er zelfs voor.
• Gevoelens en emoties worden opgekropt.
• Ze voelen zich erg verantwoordelijk voor iedereen.
• Ze kunnen vaak goed praten met mensen die hen begrijpen. De kans dat HSP-kinderen gepest worden is groter dan bij kinderen die niet hoogsensitief zijn. Belangrijk is dus dat kinderen weerbaar zijn en voldoende voor zichzelf leren opkomen.

Welke kenmerken horen bij hoogsensitiviteit?

• Hoogsensitieve personen hebben vaak de neiging om zich snel iets van hun omgeving aan te trekken. Ze zijn gevoelig en intuïtief en harde woorden of harde kritiek vinden ze moeilijk. Ook kunnen ze zich sneller afgewezen voelen.
• De meeste hoogsensitieve personen hebben zich vanaf hun jeugd al anders gevoeld. Ze beleven de wereld soms op een andere manier dan anderen. Ze zijn vaak fantasierijk en levendig qua innerlijke belevingswereld.
• Ze hebben een sterk inlevingsvermogen.
• Vaak zien ze sneller patronen en kunnen ze goed analyseren. Ook zijn ze creatief en innovatief.
• Ze hebben meer oog voor non-verbale signalen dan andere mensen.
• Ze voelen anderen erg goed aan en kunnen zogezegd de ander lezen.
• Hoogsensitieve personen gaan vaak associëren bij de juiste triggers! Dat noemen we associatief denken. Snel schakelen en snel verbanden zien. Meer weten? Wat is associatief denken?
• Ze zijn gevoelig voor sfeer en stemmingen: heldervoelend.
• Ze gaan enerzijds graag met anderen om en anderzijds hebben ze behoefte om zich af en toe terug te trekken en alleen te zijn.
• Vaak hebben ze een groot rechtvaardigheidsgevoel: ook onrecht komt bij hen harder binnen dan bij anderen.
• Soms hebben ze last van een lawaaiige omgeving of felverlichte omgeving.
• Wanneer er te veel druk wordt uitgeoefend op een hooggevoelig mens kan hij/zij zich snel opgejaagd voelen, van streek raken: dit speelt ook een rol wanneer ze gepusht worden of wanneer ze onder druk moeten presteren.
• Ze presteren doorgaans ondermaats wanneer men voortdurend op zijn/haar vingers kijkt en ze kunnen slecht tegen competitie.
• Ze zijn sneller ontroerd door kunst of muziek (of door de natuur).
• Ze hebben behoefte om zich van tijd tot tijd even te onttrekken aan de drukte van iedere dag: behoefte aan afzondering.
• Sommige hoogsensitieve personen komen snel in de rol van bemiddelaar:  dat deden ze vroeger thuis al!

Overigens hoef je niet alle kenmerken te herkennen om hooggevoelig te zijn. Als je de eigenschap hoogsensitiviteit herkent en ook erkent, dan kun je leren hier beter mee om te gaan. Hooggevoeligheid is een kwaliteit en dus jouw kracht wanneer je de valkuilen leert vermijden.

Is hoogsensitiviteit een stoornis of een eigenschap?

Veel mensen twijfelen hier over. Is hoogsensitiviteit iets wat ‘mis’ is? Moet je het laten onderzoeken of behandelen?

Hoogsensitiviteit is geen stoornis. Het is een eigenschap van je systeem. Het zegt iets over hoe jij prikkels verwerkt, hoe diep je informatie verwerkt en hoe sterk je reageert op wat er om je heen gebeurt.

Dat betekent ook dat er geen diagnose voor bestaat zoals bij bijvoorbeeld ADHD of autisme. Je kunt het niet ‘hebben’ zoals een ziekte. Het is een manier waarop jouw systeem is afgesteld.

Dat maakt meteen iets duidelijk. Je hoeft niet gerepareerd te worden. Maar je hebt wel te begrijpen hoe jouw systeem werkt, zodat je er beter mee om kunt gaan.

Wanneer is hoogsensitiviteit helpend en wanneer niet?

Hoogsensitiviteit is niet alleen een kracht en ook niet alleen een last. Het is allebei.

In een omgeving die bij je past merk je meer op, voel je meer nuance en kun je dieper verbinden met wat je doet. Maar in een omgeving die niet bij je past raak je sneller overprikkeld, blijf je langer hangen in emoties en loop je sneller leeg.

Het verschil zit dus niet alleen in jou, maar ook in de context waarin je zit.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik een aantal veelgestelde vragen over hoogsensitiviteit.

Is hoogsensitiviteit aangeboren?

Hoogsensitiviteit wordt gezien als een aangeboren eigenschap. Dat betekent dat je ermee geboren wordt en dat het onderdeel is van hoe jouw zenuwstelsel werkt.

Kun je minder hoogsensitief worden?

Nee, je kunt niet minder hoogsensitief worden. Wat je wel kunt leren, is hoe je er beter mee omgaat. Daardoor voelt het vaak minder zwaar.

Waarom raak ik zo snel overprikkeld?

Omdat jouw systeem meer informatie verwerkt dan gemiddeld. Je neemt meer waar en verwerkt dit ook dieper. Dat kost energie.

Is hoogsensitiviteit een kracht of een valkuil?

Het is allebei. Het hangt sterk af van hoe je ermee omgaat en in welke omgeving je zit.

Moet ik mijn omgeving aanpassen of mezelf?

Het gaat niet om kiezen tussen die twee. Het begint bij jezelf begrijpen. Vanuit daar kun je betere keuzes maken in hoe je met jezelf en je omgeving omgaat.