home / leiderschapsontwikkeling / persoonlijke ontwikkeling leidinggevende / leidinggeven kindrol

Leidinggeven vanuit de kindrol: kenmerken, gevolgen en volwassen leiderschap

Stel jij je als leidinggevende soms afhankelijk op, zoek je veel bevestiging of vind je het lastig om duidelijk richting te geven? Dan kan het zijn dat je onbewust leidinggeeft vanuit de kindrol. Binnen de persoonlijke ontwikkeling van de leidinggevende is het belangrijk dat je deze patronen leert herkennen. In dit artikel lees je wat leidinggeven vanuit de kindrol betekent, welke gevolgen het heeft en hoe je terugkeert naar volwassen leiderschap.

Wat zijn de gevolgen van leidinggeven vanuit de kindrol?

Wanneer je onbewust vanuit de kindrol leidinggeeft, kan dat jouw effectiviteit en die van het team ondermijnen. De belangrijkste gevolgen zijn gebrek aan richting, een verschuiving van verantwoordelijkheid en een ongezonde verhouding tussen jou en medewerkers.

1. Gebrek aan richting en duidelijkheid

Wanneer je je afhankelijk opstelt en geen duidelijke koers uitzet, ontstaat er verwarring binnen het team. Medewerkers weten niet wat er van hen wordt verwacht. Dat leidt tot onzekerheid, inefficiëntie en frustratie. Het patroon lijkt sterk op dat van een onduidelijke leidinggevende.

2. Medewerkers nemen de leiding over

Als jij onvoldoende stuurt, kunnen teamleden de leiding overnemen. Vaak gebeurt dat vanuit een corrigerende of bepalende ouderrol. Er ontstaat een machtsverschuiving waarbij medewerkers steeds meer beslissingen nemen en jij steeds minder invloed ervaart.

Uiteindelijk kun je het gevoel krijgen dat je structureel wordt overruled door medewerkers.

3. Afhankelijk gedrag wordt versterkt

Als jij je afhankelijk opstelt, kunnen medewerkers dit gedrag spiegelen. Zij nemen dan zelf ook minder verantwoordelijkheid en wachten af wat anderen doen. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van passiviteit en gebrek aan initiatief.

4. Prestaties en resultaten blijven achter

Het ontbreken van duidelijke doelen en verwachtingen kan ervoor zorgen dat teamdoelstellingen niet worden behaald. Medewerkers weten niet wat prioriteit heeft en niemand voelt zich werkelijk verantwoordelijk voor het resultaat.

5. De communicatie wordt ineffectief

Communicatie vanuit de kindrol is vaak onzeker, emotioneel of indirect. Je zegt niet helder wat je bedoelt, verpakt jouw boodschap voorzichtig of hoopt dat medewerkers zelf begrijpen wat je van hen verwacht. Dat kan leiden tot misverstanden en conflicten.

6. Je wisselt tussen de kindrol en de ouderrol

Leidinggevenden die zich niet bewust zijn van hun gedrag, kunnen heen en weer schieten tussen de kindrol en de ouderrol. Eerst stel je je klein of afhankelijk op. Wanneer de frustratie oploopt, word je plotseling streng, controlerend of beschuldigend.

Deze wisseling veroorzaakt verwarring bij medewerkers. Op de ene dag krijgen zij alle ruimte en op de volgende dag wordt alles gecontroleerd. Lees ook hoe leidinggeven vanuit de ouderrol de volwassen samenwerking kan verstoren.

Hoe wisselt een leidinggevende tussen ouderrol en kindrol?

In de praktijk zie ik regelmatig dat leidinggevenden heen en weer schieten tussen beide rollen. Vanuit de kindrol formuleren zij hun problemen bijvoorbeeld als volgt:

• De medewerkers voelen zich onvoldoende verantwoordelijk.
• Mijn deur staat altijd open, maar medewerkers komen niet bij mij om zaken te bespreken.
• Ik kan de werkzaamheden niet delegeren, want zij zijn onvoldoende capabel.
• Ze hebben altijd wat.

Wanneer de frustratie oploopt, kan dezelfde leidinggevende in de ouderrol schieten:

• Zo gaan we het doen en anders niet.
• Er gaat geen brief de deur uit die ik niet heb ondertekend.
• Ik moet overal van op de hoogte zijn.

Deze wisseling tussen kindrol en ouderrol maakt het leiderschap onvoorspelbaar. Medewerkers weten niet waar ze aan toe zijn en gaan hun gedrag aanpassen aan de stemming of reactie van de leidinggevende.

Welke wisselwerking ontstaat tussen leidinggevende en team?

Wanneer jij vanuit de kindrol communiceert, bijvoorbeeld door je afhankelijk op te stellen of veel bevestiging te zoeken, kunnen medewerkers vanuit de ouderrol reageren. Zij nemen de leiding over, corrigeren jou of bepalen wat er moet gebeuren. Daardoor voel jij je nog kleiner en worden zij verantwoordelijker dan wenselijk is.

Omgekeerd kunnen medewerkers vanuit de kindrol reageren wanneer jij controlerend, beschuldigend of betuttelend optreedt. Zij worden passief, afhankelijk of opstandig. Zo blijft het patroon zichzelf versterken.

Welke knelpunten ervaar je als leidinggevende?

Wanneer je vanuit de kindrol leidinggeeft, kun je tegen de volgende knelpunten aanlopen:

• Afhankelijkheid van medewerkers: je wacht op initiatief van het team en geeft zelf weinig richting.
• Behoefte aan bevestiging: je bent afhankelijk van waardering en goedkeuring van medewerkers.
• Vermijden van richting geven: je laat zaken op hun beloop en spreekt verwachtingen onvoldoende uit.
• Ontlopen van verantwoordelijkheid: je schuift beslissingen voor je uit of laat ze aan anderen over.
• Onzekerheid: je twijfelt aan jouw positie en durft onvoldoende ruimte in te nemen.

Deze knelpunten kunnen samengaan met onzekerheid als leidinggevende. Hoe minder vertrouwen je hebt in jouw positie, hoe sneller je de regie aan medewerkers kunt overlaten.

Wat is er in feite aan de hand?

Wanneer jij als leidinggevende vanuit de kindrol opereert, verlies je geleidelijk de regie over jouw team. In plaats van duidelijke richting te geven, stel je je afhankelijk op en laat je beslissingen over aan medewerkers.

Hierdoor ontstaat een vacuüm in het leiderschap. Teamleden vullen dat vacuüm op en gaan zelf de koers bepalen. Dat kan leiden tot een ongewenste machtsverschuiving, onduidelijke verantwoordelijkheden en interne spanningen.

Hoe keer je terug naar de volwassenrol?

De sleutel tot effectieve communicatie en samenwerking ligt in de volwassenrol. Vanuit deze positie communiceer je open, respectvol en gelijkwaardig. Je neemt verantwoordelijkheid voor jouw eigen gedrag en verwacht dat medewerkers hetzelfde doen. Deze manier van kijken komt uit de transactionele analyse en communicatie.

Terugkeren naar de volwassenrol betekent onder andere:

• Feiten benoemen zonder te beschuldigen.
• Duidelijk zeggen wat je verwacht.
• Besluiten nemen die bij jouw functie horen.
• Luisteren naar medewerkers zonder jouw verantwoordelijkheid uit handen te geven.
• Grenzen stellen en deze consequent bewaken.
• Feedback geven en ontvangen zonder in de verdediging te schieten.
• Medewerkers aanspreken als zij afspraken niet nakomen.

Door je bewust te worden van jouw eigen egopositie en die van anderen, kun je communicatiepatronen eerder herkennen en bijsturen. Dat leidt tot betere samenwerking, duidelijkere verantwoordelijkheden en effectiever leiderschap.

Volwassen leiderschap betekent niet dat je nooit onzeker bent of emotioneel reageert. Het betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor jouw reactie en terugkeert naar een positie waarin gelijkwaardigheid, helderheid en verantwoordelijkheid centraal staan.

Veelgestelde vragen

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over leidinggeven vanuit de kindrol en de ontwikkeling naar volwassen leiderschap.

Wat betekent leidinggeven vanuit de kindrol?

Het betekent dat je je als leidinggevende afhankelijk, afwachtend of onzeker opstelt en onvoldoende verantwoordelijkheid neemt voor de richting en besluiten die bij jouw rol horen.

Hoe herken ik dat ik vanuit de kindrol reageer?

Je zoekt veel bevestiging, maakt jezelf kleiner, vermijdt besluiten of laat medewerkers bepalen wat er gebeurt. Ook kun je dichtklappen wanneer iemand kritisch of dominant reageert.

Waarom nemen medewerkers de leiding over?

Wanneer jij onvoldoende richting geeft, ontstaat er ruimte die medewerkers kunnen invullen. Zij nemen dan beslissingen of verantwoordelijkheden over die eigenlijk bij jou horen.

Wat is het verschil tussen de kindrol en de volwassenrol?

Vanuit de kindrol stel je je afhankelijk of opstandig op. Vanuit de volwassenrol communiceer je gelijkwaardig, feitelijk en verantwoordelijk. Je luistert naar anderen, maar blijft zelf eigenaar van jouw rol.

Kan ik leren om vaker vanuit de volwassenrol leiding te geven?

Ja. Door jouw patronen te herkennen, duidelijker te communiceren en bewust verantwoordelijkheid te nemen, kun je leren om vaker vanuit de volwassenrol te reageren.

Is leidinggeven vanuit de kindrol hetzelfde als onzeker leiderschap?

Niet helemaal, maar onzekerheid kan er wel aan bijdragen. Niet iedere onzekere leidinggevende reageert vanuit de kindrol, maar een sterke behoefte aan bevestiging en angst om positie in te nemen zijn duidelijke risicofactoren.