home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / hb school / plusklas

Plusklas voor hoogbegaafde kinderen

Dit artikel is onderdeel van het thema: Is jouw kind hoogbegaafd? Binnen deze reeks kijken we naar onderwijs, gedrag, leerbehoeften en begeleiding van hoogbegaafde kinderen. In dit artikel lees je meer over de plusklas, peergroeponderwijs en waarom ontwikkelingsgelijken belangrijk kunnen zijn voor hoogbegaafde leerlingen.

De plusklas is een plek waar een hoogbegaafd kind samenkomt met ontwikkelingsgelijken. Het is een plek waar ze ervaren dat ook andere kinderen op eenzelfde manier denken. Dat ook andere kinderen vergelijkbare ‘problemen’ ondervinden. Het kan zijn dat (hoog)begaafde leerlingen die met de reguliere lessen compacten en verrijken toch nog niet voldoende op hun niveau worden aangesproken. Er is voor hen dan geen sprake van leermomenten. Ze leren dan ook geen vaardigheden die nodig zijn om tot leren te komen. Ze weten en leren niet welke gevoelens bij het leren leren horen. Komen ze in een situatie waarin ze te maken krijgen met leren, dan weten ze niet hoe ze hiermee om moeten gaan en haken ze vaak af.

Hoe haal je meer uit hoogbegaafde leerlingen?

Leren leren gebeurt veelal in de plusklas of peergroeponderwijs. Het onderwijs wordt afgestemd op leerbehoeften van de (hoog)begaafde leerling en we laten de leerling in zijn/haar zone van naaste ontwikkeling werken. Niet alleen het lesstofpakket wordt hierop afgestemd, maar ook de begeleiding wordt afgestemd op de leerbehoeften van de leerling.

Wat zijn de voordelen van een plusklas?

Hoogbegaafde kinderen hebben vaak het gevoel anders te zijn. 

• In de plusklas is herkenning: ik ben toch niet zo ‘raar’ of ik ben niet de enige die zo denkt of voelt. Het is een plek waar het kind mag zijn wie het is. Waar het zich gezien en geaccepteerd voelt. Waar ze zichzelf mogen en kunnen zijn. Ze hoeven zich niet aan te passen of in te houden.
• De plusklas is ook een plek waar geleerd moet worden. Op cognitief en op sociaal-emotioneel gebied.
• Het werken in de plusklas is niet alleen gericht op kennisoverdracht, maar vooral op het aanleren van leervaardigheden. Het toepassen van werk- en leerstrategieën. Hoe ga ik om met tijdsdruk? Hoe maak ik een planning en hoe zorg ik ervoor dat ik deze ook uitvoer? Wat is mijn inzet en doorzettingsvermogen? Welke gevoelens horen bij leren?

In de plusklas is de rol van de leerkracht essentieel. De leerkracht voelt aan, observeert, kijkt wat er nodig is en anticipeert. De leerkracht heeft geen sturende, maar een begeleidende en coachende rol.

Welke vaardigheden leren kinderen in een plusklas?

Aan welke vaardigheden en doelen kun je in de plusklas of peergroeponderwijs werken:

• Persoonlijk eigenaarschap en het stellen van persoonlijke leerdoelen.
• Weten welke talenten je hebt en werken vanuit je talent en kracht om leerdoelen te halen.
• Aanleren van vaardigheden en leren van meta-cognitieve denkvaardigheden om naar hun leren en ontwikkeling te kijken.
• Het aanleren van werk- en leerstrategieën zodat zij deze kunnen ontwikkelen en inzetten.
• Leren om naar jezelf te kijken vanuit positieve gedachten.
• Inzicht krijgen in je mindset, wat zijn jouw belemmerende- en groeigedachten.
• Het aanleren van vaardigheden om onderzoek te doen en daarbij inhoudelijk passende onderzoeksvragen kunnen stellen.
• Leren en ervaren welke inspanning het vraagt om een taak af te maken en te volbrengen.
• Werken en leren met ontwikkelingsgelijken, werken en leren met respect voor iedereen.

Een plusklas of peergroep wordt vaak opgezet om (hoog)begaafde kinderen voor een dagdeel per week meer uitdagend onderwijs te bieden.

Waarom is een plusklas op de basisschool belangrijk?

Hoogbegaafdheid komt gemiddeld voor bij 2,5% van de leerlingen in een klas op de basisschool. Men denkt al snel dat hoogbegaafde kinderen zichzelf wel redden en ze er wel zullen komen, maar dit is een misvatting. Het gebeurt maar al te vaak dat sommige kinderen snel zijn afgeleid of gedemotiveerd raken en hoogbegaafde kinderen kunnen net als andere kinderen ook leerproblemen hebben. Hoogbegaafde kinderen moeten daarom de juiste begeleiding krijgen. Begeleiding die op hen afgestemd is en aansluit bij hun leerproces. Dit kan middels een plusklas.

Vaak komt het voor dat het standaardonderwijs in combinatie met het toepassen van compacten en verrijkingsmateriaal niet voldoende is voor hoogbegaafde leerlingen. In een plusklas worden het lesstofpakket en de begeleiding op het niveau van de leerling afgestemd. Het niveau afstemmen voor een plusklas of peergroeponderwijs hangt van diverse factoren af, onder andere:

• Persoonlijke eigenschappen en leerdoelen.
• Aanleren van vaardigheden.
• Het leren van meta-cognitief denken.
• Ontwikkelen van executieve functies. De functies in je brein die het mogelijk maken dat je rationele beslissingen neemt, impulsen beheerst en kunt focussen op wat belangrijk is.

Waarom zijn visie en structuur belangrijk bij een plusklas?

Het spontaan opzetten van een plusklas zonder dat er een duidelijk plan en structuur is, zonder dat er een intensieve voorbereiding heeft plaatsgevonden, zal waarschijnlijk niet naar tevredenheid en verwachting verlopen. Een plan met een duidelijke visie, duidelijke lijnen, overzichtelijke structuren, heldere afspraken en besluiten heeft een zeer goede kans van slagen en is vrijwel altijd verzekerd van succes. Wat neem je onder andere op in dit plan? Denk hierbij aan:

• Waarom wil je een plusklas?
• Wat is het doel van de plusklas?
• Voor wie is de plusklas wel bedoeld, voor wie niet?
• Heeft de plusleerkracht voldoende kennis van hoogbegaafdheid?
• Hoe is de doorgaande lijn en communicatie naar ouders, leerkrachten en kinderen?
• Hoe worden resultaten geborgd en geëvalueerd?

Wat is een bovenschoolse plusklas?

Goed onderwijs moet aansluiten op de capaciteiten van alle leerlingen. Waar de nadruk de laatste jaren vooral ligt op het begeleiden van achterblijvende leerlingen, worden leerlingen met een ontwikkelingsvoorsprong vaak miskend. Zij kunnen hierdoor bijvoorbeeld slecht gaan presteren of ander gedrag gaan vertonen door verveling. In een bovenschoolse plusklas komen de capaciteiten van een hoogbegaafd kind wel volledig tot hun recht.

Waarom kiezen voor een aparte plusklas?

Het versnellen van het reguliere onderwijs is vaak geen optie. Naast het feit dat je niet kunt blijven versnellen, is er ook andere leerstof nodig die aansluit op de leerbehoeften van hoogbegaafde kinderen. Waar de meeste leerlingen bottom-up denken en hun leerstof langzaam opgebouwd wordt naar een groter geheel van kennis, denken veel hoogbegaafde kinderen top-down. Zij bekijken een probleem vanuit het grotere geheel, waardoor opbouwende lesstof voor hen al snel verveelt.

Het toepassen van verrijkingsonderwijs om de lesstof te begeleiden is een oplossing, hoewel dit vanuit sociaal aspect niet altijd voldoende is. Doordat een leerling zijn eigen lesstof krijgt en onafhankelijk van de klas werkt, kan dit zorgen voor een sociaal isolement. Wil je dit tegengaan, dan kun je als aanvulling op het reguliere onderwijs kiezen voor een bovenschoolse plusklas.

Waarom zijn ontwikkelingsgelijken zo belangrijk?

Veel hoogbegaafde kinderen voelen zich anders dan leeftijdgenoten. Ze merken dat ze anders denken, sneller verbanden leggen of andere interesses hebben dan kinderen in hun omgeving. Daardoor kunnen zij zich onbegrepen voelen of zich gaan aanpassen. Juist daarom is contact met ontwikkelingsgelijken belangrijk. In een plusklas of peergroep ontmoeten hoogbegaafde kinderen andere leerlingen die op een vergelijkbare manier denken en leren. Dat zorgt vaak voor herkenning, ontspanning en meer sociaal-emotionele veiligheid. Veel kinderen ervaren voor het eerst dat ze niet de enige zijn die bepaalde gevoelens, vragen of frustraties hebben. Ze hoeven zich minder aan te passen en durven vaker zichzelf te zijn.

Waarom leren hoogbegaafde kinderen vaak niet leren?

Veel hoogbegaafde kinderen halen in de eerste jaren van school goede resultaten zonder dat zij echt hoeven te leren. Daardoor ontwikkelen zij soms minder leerstrategieën, planningsvaardigheden en doorzettingsvermogen. Pas wanneer de leerstof moeilijker wordt lopen sommige leerlingen vast. Ze weten niet goed hoe ze moeten omgaan met fouten, frustratie of inspanning. Sommige kinderen vermijden uitdaging of haken af zodra iets moeilijk wordt. Juist daarom is het belangrijk dat hoogbegaafde leerlingen leren leren. Niet alleen cognitief, maar ook sociaal-emotioneel.. Lees ook meer over de gevolgen van nooit leren leren.

Wat is het verschil tussen een plusklas en verrijkingswerk?

Extra werk of verrijkingsmateriaal is niet altijd voldoende voor hoogbegaafde leerlingen.Veel hoogbegaafde kinderen hebben niet alleen behoefte aan moeilijkere leerstof, maar ook aan begeleiding in het leren leren, omgaan met uitdaging en samenwerken met ontwikkelingsgelijken.n.In een plusklas draait het daarom niet alleen om kennis, maar ook om vaardigheden, motivatie, mindset, executieve functies en sociaal-emotionele ontwikkeling.ng. Juist die combinatie maakt een plusklas vaak waardevoller dan alleen extra werk in de reguliere klas.

Waarom ontstaan motivatieproblemen bij hoogbegaafde leerlingen?

Wanneer hoogbegaafde leerlingen te weinig uitdaging ervaren, kunnen motivatieproblemen ontstaan.lingen gaan onderpresteren of laten gedrag zien dat niet direct gekoppeld wordt aan hoogbegaafdheid. Onderprikkeling speelt hierbij vaak een belangrijke rol. Hoogbegaafde leerlingen hebben behoefte aan uitdaging, verdieping en leermomenten. Wanneer die ontbreken kunnen frustratie, vermoeidheid of motivatieverlies ontstaan.

Lees ook meer over onderprikkeling bij hoogbegaafdheid.

Welke kinderen passen in een plusklas of peergroep?

Alleen het hebben van een hoog IQ is niet voldoende om aan de peergroep deel te kunnen nemen. De leerling moet over voldoende leer- en persoonlijkheidseigenschappen beschikken. Er zijn verschillende manieren om deze te kunnen signaleren en diagnosticeren. Gesprekken met de leerling, leerkracht en ouders zijn een waardevolle aanvulling en hierbij niet weg te denken. Door langdurig onderpresteren en aanpassen zijn de leer- en persoonlijkheidseigenschappen niet altijd duidelijk zichtbaar en zal je ervoor moeten zorgen dat ze wel zichtbaar worden.

Welke voordelen heeft een bovenschoolse plusklas?

Deelname aan deze bovenschoolse plusklas is sowieso een voordeel voor de leerkracht, omdat hier vaardigheden kunnen worden aangeleerd waarvan zowel de leerling als de leerkracht in de reguliere groep voordeel ondervinden. Ook voor de leerling heeft het verschillende voordelen. Dit zijn onder andere:

• Een intellectuele stimulans op eigen niveau.
• Doelgericht begeleid worden in emotionele ontwikkeling.
• Ontplooiing van de creatieve mogelijkheden.
• Bevordering van de omgang met gelijkgestemden.
• Het aanleren van werk- en leerstrategieën.
• Omgaan en ontwikkelen van executieve functies.

Veelgestelde vragen – FAQ

Veel ouders en leerkrachten hebben vragen over plusklassen, peergroepen en onderwijs voor hoogbegaafde kinderen. Hieronder staan een aantal veelgestelde vragen.

Wat is een plusklas?

Een plusklas is een plek waar hoogbegaafde kinderen samenkomen met ontwikkelingsgelijken en extra begeleiding krijgen die aansluit op hun leerbehoeften.

Voor welke kinderen is een plusklas geschikt?

Een plusklas is bedoeld voor leerlingen die behoefte hebben aan meer uitdaging, verdieping en begeleiding bij leren leren en sociaal-emotionele ontwikkeling.

Wat leren kinderen in een plusklas?

Kinderen leren onder andere leerstrategieën, plannen, omgaan met uitdaging, samenwerken en reflecteren op hun eigen leerproces.

Wat is het verschil tussen een plusklas en peergroeponderwijs?

Bij peergroeponderwijs staat het leren en ontwikkelen met ontwikkelingsgelijken centraal. Een plusklas is vaak een vorm van peergroeponderwijs.

Is een plusklas hetzelfde als verrijkingsonderwijs?

Nee. Een plusklas richt zich niet alleen op extra leerstof maar ook op vaardigheden, mindset, motivatie en sociaal-emotionele ontwikkeling.