home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / hb school / verrijkingsonderwijs

Verrijkingsonderwijs biedt uitdaging

Dit artikel schrijf ik binnen de serie: Is jouw kind hoogbegaafd?

Binnen deze reeks kijken we naar onderwijs, gedrag, leerbehoeften en begeleiding van hoogbegaafde kinderen. In dit artikel lees je meer over verrijkingsonderwijs, uitdaging, leerstrategieën en waarom hoogbegaafde leerlingen meer nodig hebben dan alleen extra werk.

Verrijkingsonderwijs biedt uitdaging aan hoogbegaafde kinderen. Hoogbegaafde kinderen kunnen zich makkelijk gaan vervelen op school. Hierdoor kunnen ze het plezier verliezen in de taken die ze op school toebedeeld krijgen. Om ervoor te zorgen dat deze leerlingen het weer naar hun zin krijgen op school, is er meer uitdaging in de lesstof nodig.

Waarom is verrijkingsonderwijs belangrijk bij hoogbegaafdheid?

Veel hoogbegaafde kinderen hebben behoefte aan uitdaging, verdieping en nieuwe leermomenten. Wanneer die uitdaging ontbreekt, kunnen leerlingen zich gaan vervelen of onderprikkeld raken. Sommige kinderen verliezen hun motivatie of gaan onderpresteren. Verrijkingsonderwijs helpt om beter aan te sluiten bij de leerbehoeften van hoogbegaafde leerlingen. Het biedt ruimte om te onderzoeken, creatief te denken, problemen op te lossen en te leren omgaan met uitdaging.

Daarnaast helpt verrijkingsonderwijs hoogbegaafde leerlingen bij het ontwikkelen van leerstrategieën en leren leren. Juist dat stukje ontbreekt vaak, wanneer leerlingen jarenlang zonder inspanning door de lesstof heen gaan.

Wat zijn kenmerken van verrijkingsonderwijs?

Kenmerken van verrijkingsonderwijs zijn:

• De leerling wordt uitgedaagd qua opdrachten.
• Er is oog voor verdieping van de lesstof.
• Conceptueel denken wordt bevorderd door minder aandacht aan feiten te geven.
• Complexe opdrachten worden verstrekt.
• Actief leren en oplossen van problemen.

Wat zijn de voordelen van verrijkingsonderwijs?

Ook zorgt verrijkingsmateriaal ervoor dat hoogbegaafde kinderen geen scheef zelfbeeld ontwikkelen. Doordat ze nauwelijks te maken krijgen met falen, gaan ze zich als altijd succesvol zien. Hierdoor wordt goed de norm, wat kan leiden tot overschatting of juist onderschatting bij het beginnen aan nieuwe taken. Ze leren niet omgaan met tegenslag wanneer iets een keer niet zo goed lukt en kunnen hierdoor juist faalangst ontwikkelen. Bovendien wordt dit scheve zelfbeeld vaak versterkt door de volwassenen in de omgeving van de leerling. Deze zijn zo gewend aan hoge prestaties, dat ze bij een mindere prestatie al snel hun teleurstelling uitspreken. Ook de ontwikkeling van dit scheve zelfbeeld kan worden voorkomen door verrijkingsonderwijs.

Hoe helpt verrijkingsonderwijs bij het ontwikkelen van leerstrategieën?

Reguliere lesstof in het onderwijs leert een hoogbegaafd kind dus niet om te gaan met tegenslagen. Daarnaast leert het niet om goede leerstrategieën en een goede werkhouding te ontwikkelen. Er is geen behoefte om te reiken naar alternatieve methodes om de taak tot een goed einde te brengen. In het verrijkingsonderwijs wordt een hoogbegaafd kind wel uitgedaagd tot het ontwikkelen van werkstrategieën. Er moet tijd worden geïnvesteerd in de taak, net zoals andere leerlingen dat moeten doen. Bovendien leiden de taken niet altijd tot een foutloos resultaat, waardoor ze ook met tegenslagen om leren te gaan. Het is belangrijk dat hoogbegaafde kinderen leren leren. 

Hoe pas je verrijkingsmateriaal toe bij hoogbegaafde leerlingen?

Door verrijkingsonderwijs toe te passen kan een hoogbegaafd kind niet alleen cognitief goed presteren aan het einde van een leerjaar, maar worden ze ook gestimuleerd om zich breed te ontwikkelen. Aanbevolen wordt wel om een deel van de reguliere lesstof te schrappen bij het aanbieden van verrijkingsmateriaal in het onderwijs. Wordt dit niet gedaan, dan wordt de verrijkingsstof door de leerling vaak gezien als een onbelangrijk extraatje. Als de leerling weet wat hij nog te leren heeft en hiervoor begeleiding van de leerkracht kan krijgen, dan kan de keuze van de soort verrijkingsstof wel bij de leerling zelf worden gelegd, wat ervoor zorgt dat de leerling verantwoordelijkheid draagt voor de eigen leerstof. Dit bevordert de stimulans om zijn of haar best te doen. Kan de leerling nog niet met deze mate van vrijheid omgaan, dan dient deze meer gestuurd te worden.

Wat is het verschil tussen verrijkingsonderwijs en extra werk?

Verrijkingsonderwijs is niet hetzelfde als simpelweg meer werk geven. Hoogbegaafde leerlingen hebben meestal weinig aan extra herhalingsstof of meer opdrachten van hetzelfde niveau.

Bij verrijkingsonderwijs draait het juist om verdieping, complex denken, onderzoeken, analyseren en creativiteit. Het onderwijs moet een beroep doen op het denkvermogen van de leerling en nieuwe leermomenten creëren. Juist daarom is intellectuele uitdaging belangrijk. Lees ook meer over intellectuele uitdaging.

Waarom heeft verrijkingsonderwijs soms een vrijblijvend karakter?

Verrijkingsonderwijs blijkt in de praktijk nog vaak een vrijblijvend karakter te hebben. Wanneer de leerling niet aan zijn verrijkingswerk toekomt, is het vaak lastig te achterhalen wat hiervan de reden of oorzaak is. Sluit het werk aan bij de leerdoelen en heeft de leerling echt iets te leren, dan zal de leerling begeleid moeten worden op het stukje leren. Blijft dit uit, dan loop je het risico dat de leerling minder gaat presteren en niet aan zijn verrijkingswerk toekomt. In de praktijk blijkt vaak dat afstemming van het verrijkingsonderwijs en de begeleiding tijdens het verrijkingsonderwijs lastig te organiseren is.

Veelgestelde vragen – FAQ

Veel ouders en leerkrachten hebben vragen over verrijkingsonderwijs bij hoogbegaafde kinderen. Hieronder staan een aantal veelgestelde vragen.

Wat is verrijkingsonderwijs?

Verrijkingsonderwijs biedt hoogbegaafde leerlingen extra uitdaging, verdieping en leermomenten die aansluiten bij hun leerbehoeften.

Voor welke leerlingen is verrijkingsonderwijs geschikt?

Verrijkingsonderwijs is vooral geschikt voor leerlingen die behoefte hebben aan meer uitdaging en verdieping dan het reguliere lesaanbod biedt.

Wat is het verschil tussen compacten en verrijken?

Compacten betekent het schrappen van overbodige lesstof. Verrijken betekent het aanbieden van extra uitdaging en verdieping.

Waarom is verrijkingsonderwijs belangrijk?

Verrijkingsonderwijs helpt om verveling, onderprikkeling en motivatieproblemen bij hoogbegaafde leerlingen te voorkomen.

Is verrijkingsonderwijs hetzelfde als extra werk?

Nee. Verrijkingsonderwijs draait niet om meer werk, maar om andere en meer uitdagende leerstof.