home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / leren / leerstijlen

Leerstijlen: wat is jouw leerstijl?

Wat is jouw leerstijl eigenlijk? Heb je daar inzicht in? Dat kan je helpen bij het leren. In een ander artikel leg ik uit wat leren is en belicht ik de verschillende kanten van leren. Het maakt namelijk nogal uit of het gaat over vermeerdering van kennis en kunde, over ontdekken wat je wilt of over leren wie je bent.

Activisten of doeners

Activisten of doeners leren door te doen. Ze zijn dol op nieuwe ervaringen en gaan die aan zonder veel schroom of terughoudendheid. Soms doen ze al iets zonder dat ze over de mogelijke gevolgen hebben nagedacht. Ze zijn gek op nieuwe dingen en worden daar enthousiast van. Problemen pakken ze meteen bij de kop en proberen ze op te lossen. Doorgaans hebben ze weinig geduld. Wanneer het resultaat te lang uitblijft, raken ze gedemotiveerd. Ze houden niet van uitgebreide analyses, maar handelen eerder op basis van intuïtie. In de ideevorming denken ze snel buiten de gebaande paden. Ze hebben vaak veel ideeën, kunnen goed brainstormen en doorzien soms opeens de essentie. Doorgaans zijn ze graag aan het woord. Ze leven op van discussie, brainstormen, actief bezig zijn en experimenteeropdrachten. Ze houden niet van veel theorie, hooguit van een paar praktische tips. Activisten leren het beste door iets uit te proberen.

Observeerders, dromers of zoekers

Observeerders zijn uitpluizers. Ze houden ervan om zaken te ontrafelen, te puzzelen en dilemma’s te overdenken. Ze nemen graag waar en luisteren tijdens een discussie zonder er meteen aan deel te nemen. Daarna hebben ze tijd nodig om alle indrukken te verwerken. Wanneer ze iets uitzoeken, doen ze dat graag grondig en systematisch. Ze willen de onderste steen boven krijgen. Ze zullen niet snel oordelen of een conclusie trekken en wegen graag alle opties af voordat ze een keuze maken. Ze horen graag de zienswijze van andere mensen en leren daarvan. Onder druk kunnen ze dichtslaan. Ze zoeken diepgang in gesprekken, hebben interesse in de mening van anderen en kijken graag op afstand om op hun eigen gedachten te reflecteren. Ze zijn voorzichtig, bedachtzaam en nadenkend en verzamelen veel informatie.

Theoretici of denkers

Theoretici of denkers willen graag modellen, theorieën en onderbouwing zien. Ze houden van onderzoeksresultaten en willen begrijpen waarop iets gebaseerd is. Ze overdenken graag een presentatie, een boek of een les. Ze werken systematisch en hebben de discipline om structuur aan te brengen. Ze zijn analytisch ingesteld en willen de logica doorzien wanneer ze leren. Ze houden niet van doldwaze ideeën, maar zijn doordacht en werken graag volgens een plan. Argumenteren en onderbouwen is hun op het lijf geschreven en zwakheden in de argumentatie van anderen doorzien ze snel. Je verwent ze met documentatie, een goed boek of een webinar. Dan kunnen ze alles nog eens rustig overdenken. Objectiviteit is belangrijk. Theoretici leren het beste wanneer de leerstof vanuit een concept of theorie wordt aangeboden.

Pragmatici of beslissers

Pragmatici houden van doelstellingen, grafieken, conclusies, samenvattingen en direct toepasbare modellen. Ze maken graag tempo en proberen ideeën graag uit. Het moet wel nut hebben, want anders verliezen ze hun interesse. Ze houden niet van eindeloze overpeinzingen of discussies met een open einde. Ze zijn nuchter, praktisch en houden van een no-nonsensebenadering. Een idee toetsen ze in de praktijk. Wanneer het daar niet werkt, zullen ze het model of idee snel verwerpen. Ze zijn doelgericht en resultaatgericht. Het moet ergens toe leiden wanneer we bezig zijn. Pragmatici leren het beste wanneer je het verband tussen de theorie en hun praktijk laat zien. Wanneer ze het geleerde kunnen benutten, zijn ze meteen gemotiveerd.

Heb je maar één leerstijl?

Waarschijnlijk niet. Het kan zijn dat twee leerstijlen jou het meeste aanspreken. De pragmaticus en de activist leren op een actieve manier, terwijl de observeerder en de theoreticus meer leren door waar te nemen, te onderzoeken en te reflecteren. Ook kan jouw voorkeur per situatie verschillen. Voor een praktische vaardigheid wil je misschien meteen oefenen, terwijl je bij ingewikkelde informatie eerst behoefte hebt aan uitleg en overzicht. Een leerstijl is daarom geen vast hokje waarin je jezelf moet plaatsen. Het is vooral een manier om te onderzoeken wat jou helpt bij een bepaald leerdoel.

Wat betekent jouw leerstijl voor onderwijs en studie?

Jouw manier van leren bepaalt voor een deel welke onderwijsvorm bij je past. Iemand kan over voldoende intelligentie en denkniveau beschikken, maar toch moeite hebben met de manier waarop het onderwijs is ingericht. Veel theorie, zelfstandig studeren, grote hoeveelheden informatie verwerken en weinig praktische toepassing passen niet bij iedereen. Lees bijvoorbeeld het artikel over universitair denkniveau zonder een passende universitaire studie. Je denkniveau en jouw favoriete manier van leren zijn namelijk niet hetzelfde.

Kun je jouw leerstijl ontwikkelen?

Je hoeft niet altijd op dezelfde manier te blijven leren. Soms is het juist waardevol om een minder vertrouwde aanpak te oefenen. Een doener kan leren om vooraf iets langer na te denken. Een theoreticus kan oefenen om kennis sneller in de praktijk toe te passen. Een observeerder kan leren om eerder deel te nemen en een pragmaticus kan ontdekken dat een open onderzoek ook waardevol kan zijn. Het doel is niet dat je alle leerstijlen even sterk ontwikkelt. Het gaat erom dat je niet volledig afhankelijk wordt van één manier van leren.

Wat is de relatie met cognitieve vaardigheden?

Een leerstijl zegt iets over de manier waarop je het liefst leert. Cognitieve vaardigheden gaan over de denkvaardigheden die je gebruikt om informatie te verwerken. Denk aan waarnemen, onthouden, analyseren, verbanden leggen, problemen oplossen en conclusies trekken. Jouw leerstijl en jouw denkvaardigheden beïnvloeden elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde. Lees meer over het ontwikkelen van cognitieve vaardigheden.

Ben je misschien een autodidact?

Sommige mensen leren het liefst zelfstandig. Ze zoeken zelf informatie, proberen dingen uit en bepalen hun eigen tempo en leerroute. Ze hebben niet altijd een school, docent of vast programma nodig om zich iets eigen te maken. Dat kan te maken hebben met hun leerstijl, maar ook met nieuwsgierigheid, zelfstandigheid en de behoefte om zelf richting te geven aan het leerproces. Lees meer over autodidactisch leren.

Kun je leerstijlen koppelen aan persoonlijkheidstypen?

Wij gebruiken de analyse van persoonlijke eigenschappen om te ontrafelen waar jouw kwaliteiten liggen. Ik kreeg eens de vraag of je de leerstijlen één op één kunt vertalen naar Aarde, Water, Vuur en Lucht. Ik ben daar terughoudend in. Wanneer je toch een voorzichtige vergelijking wilt maken, lijkt de activist op een vuurtype, de theoreticus op een luchttype, de pragmaticus op een aardetype en de observeerder of dromer op een watertype. Nogmaals: wees voorzichtig met te snelle conclusies. Er spelen veel factoren een rol bij hoe je leert en wie je bent.

Veelgestelde vragen over leerstijlen

Onderstaande vragen helpen je om leerstijlen op een nuchtere manier te gebruiken zonder jezelf te snel in een vast type in te delen.

Welke leerstijl is het beste?

Er is geen beste leerstijl. Iedere stijl heeft sterke kanten en valkuilen. Welke aanpak het meest helpt, hangt af van het leerdoel, de situatie en de manier waarop de leerstof wordt aangeboden.

Kun je meerdere leerstijlen hebben?

Ja. Veel mensen herkennen zich in twee of meer leerstijlen. Ook kan jouw voorkeur veranderen per onderwerp of situatie. Je kunt bij een praktische taak anders leren dan bij theoretische informatie.

Is een leerstijl hetzelfde als intelligentie?

Nee. Intelligentie zegt iets anders dan jouw voorkeur voor een bepaalde manier van leren. Iemand kan een hoog denkniveau hebben en toch moeite hebben met een onderwijsvorm die niet bij zijn of haar manier van leren past.

Kun je leren op een manier die niet bij je voorkeur past?

Ja. Dat kan eerst meer moeite kosten, maar het kan jouw mogelijkheden vergroten. Je kunt bijvoorbeeld leren om meer te reflecteren, sneller iets uit te proberen of theorie beter met de praktijk te verbinden.

Helpt kennis van leerstijlen bij een opleiding?

Ja, wanneer je die kennis gebruikt om bewustere keuzes te maken. Je kunt onderzoeken welke uitleg, werkvorm, begeleiding en manier van oefenen jou helpen. Een leerstijl is daarbij een hulpmiddel en geen vaststaand oordeel.