home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / pragmatisch

Pragmatisch is een kernkwaliteit: ben jij een pragmaticus?

Ben jij pragmatisch of ben jij een pragmaticus? Dan staan "de ervaring" en "ervaren" voor jou centraal. Jij richt je op nut en bruikbaarheid en je kunt op een nuchtere manier omgaan met wensen en dromen. Het is echt een kwaliteit in hoe je denkt en voelt. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten herken je de pragmaticus vooral aan de vraag: wat werkt, wat is bruikbaar en wat kunnen we er in de praktijk mee?

Is pragmatisch hetzelfde als praktisch?

Nee, pragmatisch is niet exact hetzelfde als praktisch zijn, hoewel het wel een beetje familie van elkaar lijkt te zijn. Een pragmaticus lost niet per se alles praktisch op. Maar wat de praktische mens en de pragmatische mens verbindt, is een afkeer van theoretische, filosofische of dogmatische verhandelingen wanneer die niets toevoegen. Ze komen liever tot doen dan dat ze urenlang praten over de oplossing. Bij praktisch ligt het accent meer op concreet uitvoeren; bij pragmatisch vooral op de vraag wat in deze situatie bruikbaar is en werkt.

Waaraan herken je een pragmaticus?

Ik noem wat kenmerken van de pragmatische denker:

• Je staat op een nuchtere en realistische wijze in het leven.
• Nut en bruikbaarheid zijn voor jou belangrijk wanneer je nieuwe dingen leert.
• Je hebt een doelgerichte aanpak wanneer het over wensen en dromen gaat.
• Je bent gericht op de uitkomst en op resultaat.
• Eenvoud siert jou.
• Je houdt van een korte route en je stevent op jouw doel af.
• Je hebt een no-nonsensebenadering.
• Je vindt het minder van belang hoe iets precies tot stand gekomen is, als het maar werkt in de praktijk.
• Je komt graag tot de kern en je hebt er een hekel aan wanneer mensen met allerlei irrelevante ideeën komen.

Daarbij past vaak ook een nuchtere kijk. Je hoeft een vraagstuk niet groter of ingewikkelder te maken dan het is. Dat betekent niet dat je oppervlakkig bent. Je zoekt vooral naar de essentie en naar een aanpak waarmee je daadwerkelijk verder kunt.

Eenvoud typeert de pragmaticus

De pragmaticus kenschetst zich door eenvoud. Je roeit met de riemen die er zijn, zonder je al te veel bezig te houden met het feit dat er te weinig of verkeerde riemen zijn. Je schikt je gemakkelijk in de situatie, wilt niet te veel en niet te weinig en hebt meestal wel een plan B. Met eenvoud bedoel ik overigens niet dat de pragmaticus eenvoudig is. Je kunt pragmatisch zijn en een universitaire achtergrond hebben. Met eenvoud doel ik vooral op het vermijden van wollige, omslachtige, breedsprakige en niet ter zake doende verhandelingen over een vraagstuk. Ik bedoel ook het vermijden van bureaucratische of overdreven formele benaderingen. Kenmerk van de pragmaticus is: je gaat recht op jouw doel af.

Waarom leert een pragmaticus graag door ervaring?

Ik sprak al over "ervaren". De pragmaticus leert ook door ervaren. Je vindt het minder fijn om op theoretische wijze allerlei verhandelingen tot je te nemen wanneer je ook in de praktijk kunt ontdekken hoe iets werkt. Wat je zelf hebt gedaan, geprobeerd en meegemaakt, blijft vaak beter hangen. Daarom past ook de gedachte: in de theorie klopt de praktijk wel, maar in de praktijk klopt de theorie nooit. Theorie kan nuttig zijn, maar voor de pragmaticus krijgt kennis pas echt betekenis wanneer blijkt wat je ermee kunt.

Wat is het verschil tussen pragmatisch en oplossingsgericht?

Pragmatisch en oplossingsgericht zijn liggen dicht bij elkaar. Toch is er verschil. Oplossingsgericht betekent dat je jouw aandacht richt op mogelijkheden en oplossingen die je verder brengen. Pragmatisch gaat sterker over bruikbaarheid: wat werkt hier, wat hebben we eraan en wat is in deze situatie haalbaar? Een oplossing kan theoretisch prachtig zijn, maar voor een pragmaticus telt uiteindelijk zwaar mee of je haar ook werkelijk kunt gebruiken.

Wanneer wordt pragmatisch zijn een valkuil?

De pragmaticus heeft ook een valkuil. Soms ben je te kort door de bocht, te sterk gericht op resultaat waardoor de relatie weleens vergeten wordt of zelfs kortzichtig. Wat vandaag snel en praktisch werkt, hoeft niet automatisch de beste keuze voor morgen te zijn. Ook kun je zo snel naar de kern willen dat een ander onvoldoende gelegenheid krijgt om zijn verhaal te vertellen of om te begrijpen waarom jij voor een bepaalde aanpak kiest.

Het leerdoel of de uitdaging is daarom: wees pragmatisch, maar verpak jouw boodschap ook een beetje. Fijn dat je snel tot de kern komt, maar sla niet door. Neem de tijd om een en ander uit te leggen en doseer jouw boodschap. Je hoeft jouw praktische en nuchtere aanpak niet los te laten. De ontwikkeling zit erin dat je ook oog houdt voor relatie, uitleg en gevolgen.

Werkt het? Dat is niet altijd de enige vraag

Voor de pragmaticus is "werkt het?" een logische en waardevolle vraag. Maar soms zijn er meer vragen nodig. Is het zorgvuldig? Is het verantwoord? Wat betekent deze keuze voor andere mensen? Werkt het alleen vandaag of ook op langere termijn? Je kunt namelijk een oplossing vinden die snel resultaat geeft en toch later problemen veroorzaakt. Juist daar ligt de verdieping van pragmatisme: bruikbaarheid blijft belangrijk, maar je laat het niet de enige maatstaf worden.

Waar erger je je aan als je pragmatisch bent?

Wat is de irritatie van de pragmaticus? Je kunt je ergeren aan mensen die breedsprakig zijn en lang uitweiden, eromheen draaien of je bedelven onder irrelevante ideeën. Ook een dogmatische benadering of zweverigheid kan je behoorlijk irriteren. Jij denkt al snel: wat hebben we hier nu concreet aan? Laten we ophouden met omtrekkende bewegingen en kijken wat werkelijk bruikbaar is.

Toch is niet iedere theoretische beschouwing overbodig en is iemand die langer nadenkt niet automatisch omslachtig. Soms helpt theorie juist om een probleem beter te begrijpen of om te voorkomen dat je een te snelle conclusie trekt. De kunst is voor jou om onderscheid te maken tussen nutteloze ingewikkeldheid en verdieping die uiteindelijk wel degelijk iets oplevert.

Is pragmatisch denken voor jou een uitdaging?

Misschien herken je jezelf juist aan de andere kant. Je onderzoekt graag alle mogelijkheden, wilt een vraagstuk volledig begrijpen of blijft lang nadenken voordat je tot handelen komt. Een eenvoudige oplossing voelt misschien te simpel en je zoekt liever nog een theorie, verklaring of alternatief. Dan kan pragmatisch denken voor jou een uitdaging zijn.

Vraag jezelf dan eens af: wat hebben we op dit moment werkelijk nodig? Welke oplossing is goed genoeg om verder te kunnen? Wat kan ik in de praktijk proberen in plaats van er nog langer over na te denken? Pragmatisme betekent niet dat je oppervlakkig moet worden. Het helpt je om jouw kennis en ideeën te verbinden met doen, ervaren en resultaat.

Welke ontwikkeldoelen passen bij pragmatisch zijn?

Wanneer pragmatisme sterk bij jou past, hoef je jouw nuchterheid, eenvoud en gerichtheid op bruikbaarheid niet af te zwakken. De ontwikkeling zit vooral in voorkomen dat snelheid en resultaat belangrijker worden dan zorgvuldigheid, relatie en langere termijn.

• Tot de kern komen zonder te kort door de bocht te gaan.
• Jouw boodschap duidelijk doseren en voldoende uitleg geven aan anderen.
• Kijken naar wat werkt en tegelijkertijd rekening houden met relatie, gevolgen en langere termijn.

Veelgestelde vragen over pragmatisch zijn

Pragmatisch zijn gaat over nut, bruikbaarheid en handelen vanuit wat in de werkelijkheid werkt. Toch is pragmatisme niet hetzelfde als zomaar de kortste weg kiezen. Daarom nog vijf vragen die bij deze kwaliteit passen.

Is pragmatisch zijn hetzelfde als nuchter zijn?

Nee. Beide kwaliteiten kunnen goed samengaan, maar nuchterheid gaat meer over zonder veel opsmuk kijken naar wat er werkelijk aan de hand is. Pragmatisme richt zich sterker op wat je vervolgens met die werkelijkheid kunt: welke aanpak is bruikbaar en brengt je verder?

Kan een pragmaticus ook theoretisch sterk zijn?

Zeker. Pragmatisch zijn zegt niets over jouw opleidingsniveau of intellectuele vermogen. Je kunt uitstekend met theorie overweg en toch steeds willen weten wat die theorie in de werkelijkheid betekent. De vraag is niet of je theorie begrijpt, maar hoeveel waarde je eraan hecht wanneer zij niet bruikbaar blijkt.

Waarom houdt een pragmaticus vaak van eenvoud?

Omdat eenvoud helpt om sneller te zien wat werkelijk nodig is. Wanneer een oplossing met drie stappen werkt, hoeft zij niet automatisch beter te worden door er vijftien stappen van te maken. Eenvoud betekent hier niet oppervlakkigheid, maar onnodige ingewikkeldheid vermijden.

Kan pragmatisme botsen met regels en procedures?

Dat kan. Wanneer een procedure volgens jou vooral tijd kost en weinig toevoegt, zul je snel zoeken naar een eenvoudigere route. Toch kunnen regels een functie hebben, bijvoorbeeld voor veiligheid, zorgvuldigheid of gelijke behandeling. De uitdaging is daarom niet om regels automatisch af te wijzen, maar te begrijpen waarom ze bestaan en waar werkelijk ruimte zit.

Wanneer wordt pragmatisme kortzichtig?

Wanneer alleen het directe resultaat telt. Een oplossing kan vandaag handig zijn en morgen extra problemen veroorzaken. Ook kunnen relaties, kwaliteit of belangrijke waarden schade oplopen wanneer alleen wordt gekeken naar wat het snelst werkt. Dan is het verstandig om de blik iets te verbreden voordat je doorpakt.