home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / bedachtzaam

Bedachtzaam: doordacht en weloverwogen

Bedachtzaam, doordacht en weloverwogen zijn is een kwaliteit. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten past bedachtzaamheid bij mensen die niet onbezonnen of overhaast te werk gaan. Integendeel: liever neem je de tijd om goed na te denken over een vraagstuk voordat je een keuze maakt of ergens een uitspraak over doet.

Bedachtzaamheid geeft rust in besluitvorming

Wanneer je bedachtzaam bent, hoef je niet direct op iedere vraag, gebeurtenis of keuze te reageren. Je neemt liever even de tijd om informatie te verzamelen, verschillende kanten te bekijken en te bepalen wat je ervan vindt. Dat kan rust brengen in situaties waarin anderen misschien sneller geneigd zijn om een conclusie te trekken of meteen in actie te komen. Die rust betekent niet dat je geen standpunt hebt. Integendeel. Juist doordat je jouw afweging zorgvuldig maakt, kan jouw uiteindelijke keuze steviger onderbouwd zijn.

Waarom bedachtzaamheid waardevol is in teams en organisaties

De kwaliteit bedachtzaam is binnen teams en organisaties goed te benutten. Het bewaart organisaties voor onbezonnenheid, impulsiviteit en ondoordachte besluitvorming. Bedachtzame mensen doen niet ‘zomaar’ of ‘maar zo’ iets. Toch? Bedachtzame mensen zeggen ook niet ‘zomaar’ of ‘maar zo’ iets. Vaak zijn ze nuchter en realistisch. Let dus op wanneer een bedachtzaam mens aan de bel trekt. Dat zal hij niet ‘zomaar’ of ‘maar zo’ doen. Dat gebeurt meestal alleen wanneer er oprecht reden voor is. Juist daarom kan deze kwaliteit van waarde zijn bij belangrijke keuzes, risico’s en besluiten waarbij de gevolgen niet zomaar terug te draaien zijn.

Bedachtzaam zijn helpt om gevolgen beter te overzien

Een keuze staat zelden helemaal op zichzelf. Wat je besluit, kan gevolgen hebben voor jezelf, andere mensen, een team of een organisatie. Wie bedachtzaam is, probeert daarom niet alleen te kijken naar wat vandaag de beste oplossing lijkt, maar ook naar wat er daarna kan gebeuren. Dat vooruitdenken kan voorkomen dat je alleen reageert op de eerste indruk of op de druk van het moment. Je probeert mogelijke consequenties mee te nemen voordat je handelt. Niet omdat je alles kunt voorspellen, maar omdat je liever bewust kiest dan achteraf moet constateren dat je belangrijke zaken over het hoofd hebt gezien.

Een weloverwogen keuze vraagt niet om eindeloos denken

Bedachtzaamheid heeft ook een grens. Goed nadenken is iets anders dan blijven nadenken. Op een bepaald moment is er voldoende informatie, zijn de belangrijkste argumenten gewogen en moet er een keuze worden gemaakt. Daar zit een belangrijk onderscheid. Bedachtzaamheid helpt je om niet te snel te beslissen. Maar wanneer je steeds nieuwe afwegingen blijft toevoegen omdat je volledige zekerheid wilt, kan dezelfde kwaliteit jou juist tegenhouden. Een weloverwogen besluit hoeft niet te betekenen dat iedere onzekerheid verdwenen is.

Wanneer slaat bedachtzaamheid door?

Als valkuil van de kernkwaliteit bedachtzaam wordt vaak aarzeling genoemd. Daar kijk ik anders tegenaan. Een gevoel van aarzeling is een weifeling die wellicht een rol speelt wanneer bedachtzaamheid doorschiet, maar het is wat mij betreft iets anders dan de valkuil zelf.

Welke valkuilen horen er dan wel bij?

Besluiteloos gedrag

Je kunt zo lang blijven nadenken en afwegen dat je uiteindelijk geen besluit meer neemt. Dan slaat bedachtzaamheid door in besluiteloos gedrag. De afweging die jou normaal helpt om zorgvuldig te kiezen, gaat je dan juist belemmeren.

Blijven wikken en wegen

Een andere valkuil is blijven wikken en wegen. Je blijft opties vergelijken, argumenten toevoegen en mogelijke gevolgen onderzoeken zonder uiteindelijk de knoop door te hakken. Dan wordt nadenken een doel op zichzelf.

Je kunt dus blijven hangen in beschouwingen en mogelijke opties. Op dat moment helpt bedachtzaamheid je niet langer vooruit.

Welke ontwikkeldoelen passen bij bedachtzaam zijn?

Bedachtzaamheid kan een leerdoel zijn wanneer daadkracht juist een kwaliteit van jou is. Het kan je dan behoeden voor overhaaste besluitvorming. Is bedachtzaamheid jouw kwaliteit? Dan is het zaak dat je ook knopen blijft doorhakken om jouw valkuilen te vermijden. Deze ontwikkeldoelen kunnen daarbij passen:

• Meer daadkracht ontwikkelen wanneer voldoende informatie beschikbaar is.
• Besluitvaardig leren handelen zonder iedere onzekerheid eerst te willen oplossen.
• Een duidelijk moment bepalen waarop je stopt met afwegen en een keuze maakt.

Vragen over bedachtzaam zijn

Over bedachtzaamheid kunnen in de praktijk nog andere vragen ontstaan. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is bedachtzaam zijn hetzelfde als voorzichtig zijn?

Niet helemaal. Voorzichtigheid kan onderdeel zijn van bedachtzaam gedrag, maar bedachtzaamheid gaat verder. Je verzamelt informatie, weegt mogelijkheden af en probeert te begrijpen wat de gevolgen van jouw keuze kunnen zijn.

Kan iemand bedachtzaam zijn en toch snel beslissen?

Ja. Wanneer je voldoende ervaring hebt of de situatie goed kent, kan een zorgvuldig afgewogen besluit soms snel tot stand komen. Bedachtzaamheid wordt niet bepaald door het aantal minuten dat je nadenkt, maar door de manier waarop je tot jouw oordeel komt.

Waarom willen bedachtzame mensen vaak eerst meer informatie?

Omdat informatie helpt om een oordeel te onderbouwen. Je wilt liever niet beslissen op basis van een eerste indruk wanneer aanvullende feiten een ander beeld kunnen geven.

Is bedachtzaamheid altijd een voordeel?

Nee. Zoals bij iedere kwaliteit kan bedachtzaamheid doorschieten. Wanneer je blijft onderzoeken, vergelijken en nadenken terwijl een besluit nodig is, kan jouw kracht veranderen in een belemmering.

Hoe weet je wanneer je genoeg hebt nagedacht?

Volledige zekerheid krijg je bijna nooit. Een praktisch criterium is dat je de belangrijkste informatie hebt, de relevante gevolgen hebt overwogen en kunt uitleggen waarom je voor een bepaalde richting kiest. Daarna vraagt het vaak om de moed om daadwerkelijk te besluiten.