home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / zielig

Voel jij je zielig?

Voel jij je zielig? Of vinden anderen dat je zielig bent? Dat is taal voor hoe je je kunt voelen. Dit gevoel hoort bij schaamte, schuld en zelfbeeld, omdat je zielig voelen invloed heeft op hoe je naar jezelf en jouw situatie kijkt. In dit artikel wil ik ingaan op wat zielig is en wat dat betekent.

Wat betekent je zielig voelen?

Wanneer je je zielig voelt, is dat een andere gemoedstoestand dan wat ik hiervoor schets, namelijk dat de ziel terneergeslagen is. Dat duidt eerder op:

• Je voelt je jammerlijk en treurig, maar dan in passieve zin.
• Je voelt je beklagenswaardig.
• Je zit in de rol van een slachtoffer en het overkomt je allemaal.

In ons taalgebruik zeggen we ook vaak: ‘Dat is zielig voor die persoon.’ Of: ‘Je kunt toch niet maken dat die vrouw elke dag tien kilometer moet fietsen, dat vind ik zielig.’ In dat geval komen we al terecht in wat normatief is inzake zielig.

Wat is een kenmerk van je zielig voelen?

Een kenmerk van je zielig voelen noem ik de toestand van de kindrol in communicatie. Wel klagen, geen verantwoordelijkheid nemen. Wel aanklagen, niet op jezelf reflecteren. Wel met de ziel onder de arm lopen, maar stiekem een klein beetje strelen. Het heeft iets in zich van zielszelfbevrediging.

Wat is erop tegen?

Is er wat op tegen? Nou, wat mij betreft niet veel. Ik denk dat iedereen zich weleens een dagje zielig voelt of iemand zielig vindt. Dan zeg ik: lekker een nachtje gaan slapen, dekens over je hoofd en morgen zal alles weer anders zijn. Weet je wat je erop tegen kunt hebben? Ik zat pas met mijn kleindochter op de schommel. Toen voelde ik wel beweging, maar we kwamen niet echt vooruit. Dat is met je zielig voelen ook zo. Je voelt wel wat ziele-trillingen, maar je komt er geen meter mee vooruit.

Wat doet je zielig voelen in de communicatie?

Je zielig voordoen of je zielig voelen is in communicatie een vorm met manipulatieve trekken. Je wilt je toestand zo schetsen dat de ander zich genegen moet gaan voelen om iets voor je te doen. Daarmee dwing je iets af, maar dan wel op een manipulatieve manier. Slim, hè, zal je denken? Maar ik zeg: het kan krachtiger.

Hoe neem je verantwoordelijkheid?

Ik schreef een artikel over ‘waarom moet mij dit overkomen?’. En dat in het kader van zelfmedelijden, waar je zieligheid ook onder kunt scharen. En de tegenvraag is: ‘Waarom zou jou dat niet overkomen?’ Ook jouw leven kan morgen finaal op de kop staan. Jij en ik kunnen ziek zijn, geen werk meer hebben, enzovoort. Dat kan allemaal.
Het gaat er wat mij betreft om hoe we met deze situaties omgaan. Het leven kent zonnige dagen, maar ook dagen van schaduw. Juist dan hebben we kracht en moed nodig. En juist die vind je diep in je binnenste. Dan ontstaat er wilskracht, vastberadenheid en durf om het leven onder ogen te zien, te incasseren, te aanvaarden en een nieuwe weg te vinden.

Dat is niet zielig: dat is bezield!

Wanneer wordt je zielig voelen een vast patroon?

Je zielig voelen wordt een vast patroon wanneer je steeds opnieuw benadrukt hoe zwaar je het hebt, zonder te onderzoeken welke stap je zelf kunt zetten. Je blijft dan wachten tot iemand anders jouw situatie oplost, rekening met je houdt of verantwoordelijkheid van je overneemt. Dat betekent niet dat jouw pijn niet echt is of dat je alles alleen moet doen. Het betekent wel dat je jouw pijn kunt erkennen zonder jezelf machteloos te verklaren. Je mag steun vragen, maar je blijft zelf verantwoordelijk voor de manier waarop je met jouw situatie omgaat.

Welke gevoelens hangen samen met je zielig voelen?

Je zielig voelen hangt vaak samen met vastlopen in zelfmedelijden. Je blijft dan vooral kijken naar wat jou is overkomen en naar wat anderen jou hebben aangedaan. Wanneer je jezelf daardoor steeds kleiner maakt, kun je je ook waardeloos voelen. Je kunt denken dat jouw leven is mislukt en het gevoel krijgen dat je hebt gefaald als mens. Soms haal je jezelf verder onderuit en ga je jezelf dom of onnozel voelen.

Veelgestelde vragen over je zielig voelen

Je zielig voelen roept vaak vragen op over zelfmedelijden, slachtofferschap en verantwoordelijkheid. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.

Is jezelf zielig voelen normaal?

Ja. Iedereen kan zich tijdelijk zielig voelen na een teleurstelling, verlies of moeilijke gebeurtenis. Het wordt een probleem wanneer je erin blijft hangen.

Wat is het verschil tussen verdriet en je zielig voelen?

Verdriet is een reactie op pijn, verlies of gemis. Bij je zielig voelen komt vaak een passieve houding waarin je vooral kijkt naar wat jou is aangedaan.

Is je zielig voordoen manipulatief?

Dat kan het zijn wanneer je jouw toestand gebruikt om een ander onder druk te zetten of iets voor jou te laten doen zonder dit rechtstreeks te vragen.

Hoe stop je met jezelf zielig vinden?

Erken eerst wat je voelt en wat jou is overkomen. Onderzoek daarna welke hulp je nodig hebt en welke kleine stap je zelf kunt zetten.

Wanneer is begeleiding verstandig?

Begeleiding kan helpen wanneer je jezelf langdurig machteloos voelt, hulp afwijst of steeds terugvalt in klagen zonder tot handelen te komen.