Direct informatie? 0528 23 60 30

Of mail naar planning@desteven.nl

De kracht van trauma: overlevingsstrategie en talent

Trauma betekent oorspronkelijk wond of verwonding. Een traumatische ervaring duidt op een diepgaande emotionele schok zoals een extreem stressvolle of schokkende ervaring. Getraumatiseerd zijn duidt op intense pijn en diepe wonden. Het herinnert aan gebeurtenissen die je liever niet had meegemaakt. In dit artikel ga ik in op de vraag wat een trauma is. Ik noem wat voorbeelden van traumatische ervaringen maar ik wil vooral ook de link leggen naar overlevingsstrategieën die je ontwikkelde en de relatie met jouw talent.

Voorbeelden van traumatische ervaringen

Ik noem wat voorbeelden van traumatische ervaringen en ik begrijp dat ik hiermee slechts een tipje van de sluier oplicht. Voorbeelden van traumatische ervaringen:

  • Een ongeluk waardoor je fysiek in gevaar bent geweest.
  • Seksueel misbruik of aanranding.
  • Verlies van een dierbare door overlijden, een ongeluk of door zelfmoord.
  • Langdurig gepest worden.
  • Emotionele verwaarlozing of mishandeling in jouw jeugdjaren.
  • Getuige zijn van een trauma: iemand vertelde me pas dat ze op 12-jarige leeftijd bij haar vader in de auto zat toen hij een meisje aanreed dat verongelukte.
  • Verlies van basisveiligheid of basiszekerheid, bijvoorbeeld bij een faillissement.
  • Blootstelling aan vernedering, manipulatie en constante kritiek.
  • Psychologische mishandeling door een narcist.

Traumatische ervaringen als kracht

Familieopstelling

In dit artikel leg ik uit wat een familieopstelling is!

Familieopstelling

De kracht van systemisch coachen

Wat is systemisch coachen? Je leest het in dit artikel.

Systemisch coachen

Gevolgen van traumatische ervaringen

Trauma breekt je in eerste instantie af. Het laat je de wereld en jezelf zien door een lens van wantrouwen en angst. Maar een trauma zorgt er ook voor dat je gaat overleven. Wanneer je als kind omstandigheden meemaakt die te groot, te moeilijk, te dramatisch of overweldigend waren, ontwikkel je een overlevingsmechanisme of overlevingsstrategie. Gelukkig maar. Dat is namelijk je redding! Daardoor leerde je navigeren door een woud van onveiligheid en onvoorspelbaarheid.

Voorbeelden van overlevingsmechanismen zijn:

  • Vechten: Rebels gedrag en aandacht opeisen.
  • Vluchten: Dichtklappen, je terugtrekken, verlegen worden en jezelf afsluiten.
  • Bevriezen: Alsof niets jou raakt.
  • Aanpassen: Het pleasen en jezelf opofferen voor aandacht. Of jezelf verdekt opstellen zodat niemand last van je heeft.

Lees: vechten, vluchten of bevriezen

Bevriezing bij stress (bevroren)

Overlevingsmechanismen worden ook wel bodyguards of zielssoldaten genoemd. Ze beschermen je als het ware tegen gevaar. En ik noemde er nu een paar maar er zijn er veel meer. Onze innerlijke beschermers zoals de innerlijke criticus, de perfectionist, de controlefreak of de pleaser, staan paraat om je te beschermen tegen hernieuwde pijn. Ze komen op momenten dat jouw innerlijke kind zich bedreigd voelt. Deze 'zielssoldaten' schieten dan in actie, niet beseffend dat we inmiddels volwassen zijn en andere, gezondere manieren hebben om met lastige situaties om te gaan.

De keerzijde van een trauma

Er is ook een keerzijde aan een trauma. De psychologie spreekt over “posttraumatische groei”: het idee dat je, ondanks het leed, sterker, wijzer en veerkrachtiger uit een trauma kunt komen. Ik verwoord het anders. Wanneer je door het dal van het leven bent gekropen, heb je andere dingen geleerd. Je leerde dieper kijken, je kende je kwetsbaarheid, je leerde omgaan met verwarring, verdriet, gebrokenheid en pijn. Je groeide als het ware tegen de verdrukking in. Ik zeg vaak: empathie leer je niet op school maar in de diepte van het leven. Je ontwikkelt iets in de diepte waar woorden tekortschieten. En op deze levensschool leer je om het oordeel los te laten, maar ook om te steunen zonder voorwaarden of om onvoorwaardelijk lief te hebben. Dat gebeurt alleen als je zelf ook het trauma niet uit de weg gaat, de pijn niet vermijdt, wanneer je de emoties doorvoelt en het verdriet en de pijn durft te ervaren.

Het ombuigen van overlevingsmechanismen naar kracht

Wanneer je je bewust wordt van jouw overlevingsmechanismen, kun je beginnen om deze patronen te herkennen en te veranderen. Wat ooit een overlevingsstrategie was, kan een bron van kracht worden.
De eerste stap in dit proces is het bewust worden van je eigen reacties. Hoe reageer je in stressvolle situaties? Merk je dat je de neiging hebt om te pleasen, jezelf te verstoppen, of juist in de aanval te gaan? Door deze patronen te herkennen, kun je ze vanuit een ander perspectief bekijken.
Een tweede stap is zelfaanvaarding. Besef dat je overlevingsstrategieën ontwikkelde omdat je ze nodig had om te overleven. Wees dankbaar voor de bescherming die ze boden en begrijp dat jouw kracht daar ligt. Vaak zijn onze overlevingsmechanismen verweven met onze talenten. Zo kan iemand die goed observeert en analyseert, als kind deze talenten hebben ingezet om risico’s te vermijden en controle te houden.

De kracht van trauma: van overleven naar leven

Toen jij als kind een overlevingsmechanisme nodig had, deed jij een beroep op jouw talenten. Jouw talent: dat is het enige wat je had en wat je paraat had. Ik noem wat voorbeelden.

  • Het talent van de innerlijke criticus duidt op zelfreflectie en het vermogen om jezelf kritisch onder de loep te nemen. Het voorkomt dat je uit de hoogte reageert of dat je hoogmoedig wordt.
  • Het talent van de controleur is organisatievermogen en proactief handelen. Gebruik deze neiging om grip te houden op wat echt belangrijk is, zonder alles vast te zetten. Zet je vermogen om te plannen en te structureren in voor een solide basis, zodat je flexibel kunt reageren op nieuwe omstandigheden.
  • De perfectionist is kwaliteitsgericht en punctueel. De perfectionist in jou streeft naar verbetering en uitmuntendheid, wat leidt tot vakmanschap en grondigheid. Door dit talent bewust te gebruiken, kun je een hoog kwaliteitsniveau nastreven zonder jezelf te verliezen in het ‘perfect willen zijn’. Het helpt om met trots te kijken naar het werk dat je levert en om successen te vieren, ook al is het nooit "perfect".
  • Het talent van de pusher is doorzettingsvermogen en resultaatgerichtheid. De pusher zorgt ervoor dat je doelen bereikt en volhardt, zelfs als het moeilijk is. Zet deze kracht in om consistent en doelgericht te blijven, terwijl je ook op tijd rustmomenten neemt. Gebruik dit talent om door te zetten bij belangrijke taken, zonder jezelf uit te putten.
  • Het talent van de pleaser is empathie en verbindend vermogen. Als pleaser heb je een sterk ontwikkelde gevoeligheid voor de behoeften van anderen, wat helpt om harmonie te bevorderen en anderen zich gezien te laten voelen. Dit talent kun je inzetten om relaties te versterken en om te zorgen dat mensen zich gehoord voelen. Je ontwikkelt empathie zonder je eigen behoeften te vergeten, wat zorgt voor balans in je relaties.
  • Het talent van de rationele denker is analytisch denken en probleemoplossend vermogen. De rationele denker zorgt ervoor dat je situaties helder kunt doorgronden en oplossingen kunt formuleren. Gebruik dit talent om objectief en bedachtzaam naar vraagstukken te kijken en bij te dragen aan onderbouwde oplossingen. Zet het in als hulpmiddel voor helderheid en visie, zonder dat het de enige manier van waarnemen hoeft te zijn.
  • Het talent van de fawn zit ook in de verbinding. De fawn is vetrouwenwekkend, benaderbaar en toegankelijk. Zet dit talent in als verbinder en bemiddelaar. Maar weet waar je grens ligt.

Tot slot

Dit alles betekent niet dat trauma ‘goed’ is. Niemand wenst het zichzelf of een ander toe. Maar als het je overkomt, weet dan dat het niet het einde van je verhaal hoeft te zijn. De scheuren die het achterlaat, kunnen gevuld worden met wijsheid, met mededogen, met kracht.

Life coaching

Wil je werken aan jouw persoonlijke ontwikkeling? Loop je aan tegen bepaalde situaties in jouw leven waar je hulp bij nodig hebt?

Aarzel niet langer maar neem contact met ons op! Graag zetten wij met jou de mogelijkheden op de rij!

Life coaching

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching.

Jan Stevens


Jezelf kwijtraken en jezelf hervinden

De verbinding met jezelf kwijtraken door depressie, burn-out of een andere oorzaak is heftig. Maar het brengt je ook dichter bij je authentieke zelf. In het e-book 'Jezelf kwijtraken en jezelf hervinden' vind je een wereld aan herkenning. Er zijn al bijna 5000 exemplaren verkocht. Dit zijn de reacties:

  • "Toen ik begon te lezen barstte ik in huilen uit: ik voelde me gehoord."
  • "Eindelijk eens iemand die in klare taal zegt hoe het is."
  • "Precies wat er in mijn leven is gebeurd."
  • “Zelden zo'n kernachtige uiteenzetting gelezen (heel wat boeken zijn de revue gepasseerd).”

Ebook jezelf kwijtraken

Meer informatie

Bekijk alle e-books

e-books

  • Analysevaardigheden
  • Authentiek communiceren
  • Burn-out: een error in je lijf!
  • Conflicthantering
  • De kwaliteitenbibliotheek: 163 kwaliteiten uitgebreid beschreven
  • De valkuilenbibliotheek: 141 valkuilen uitgebreid beschreven
  • Delegeren en loslaten
  • Hoe ga je met je tijd om?
  • Hoogbegaafd: probleemgeval of gave?
  • Hoogsensitief: label of labiel?
  • Je loopbaan is geen zitbaan of hangmat
  • Jezelf kwijtraken en jezelf hervinden
  • Leiderschap in ontwikkeling
  • Luister en zie mij: het diagnostisch gesprek met hoogbegaafde kinderen!
  • Persoonlijke ontwikkeling dat doe jezelf
  • Talenten en kwaliteiten: jouw houvast en zekerheid!
  • Verbeterplan bij disfunctioneren
  • Willen is minder moeten
  • Word assertief: doorbreek de vicieuze cirkel!
  • Zelfdoding: van heilige huisjes naar veilige huisjes
  • Zelfvertrouwen: mag ik er twee kilo bij?

Bekijk alle e-books

Online training Autonomie en persoonlijk leiderschap

Ben jij jezelf kwijtgeraakt? Herken jij jezelf in het e-book Jezelf kwijtraken en jezelf hervinden? Dan wordt het tijd om te beginnen aan zelfherstel. Ik heb deze online training ontwikkeld om je te helpen in de zoektocht om jezelf te (her)vinden. In deze training gaan we aan de slag met: 

  • Wat zijn mijn behoeften? 
  • Waar liggen mijn grenzen?
  • Ik en mijn gevoelens.
  • Mijn zelf: zelfrespect, zelfwaardering, zelfvertrouwen, zelfkennis, zelfverzekerd, zelfbeeld en zelfaanvaarding, zelfbewust, zelfreflectie. 
  • In verbinding komen met je ZELF. 
  • Connectie met de ander. 

De training kost € 149,-

Online training autonomie

Meer informatie

 

Onze nieuwsbrief

Ben jij leer- en nieuwsgierig? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief!
Met jouw aanmelding ga je akkoord met onze privacyverklaring en het ontvangen van onze nieuwsbrief. Je kunt je natuurlijk op elk moment weer afmelden.

Telefonisch contact? Heb je vragen? Bel ons op 0528 23 60 30 en vraag naar Monique van Nuil.