home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / aanpassingsvermogen / iabw

Ben je ook een IABW-er?

Ben jij een IABW-er? Da’s top! Je wringt je in alle bochten. Want IABW betekent: In Alle Bochten Wringen. Je hebt jouw aanpassingsvermogen ontwikkeld op universitair niveau en je bent cum laude geslaagd voor de opleiding SWG: Sociaal Wenselijk Gedrag. Wat dat betekent? Nou, je zult nooit iets verkeerd doen, je zegt geen onvertogen woord, je bent aangesloten bij de politieke partij ‘Lieve Vrede’ en je zult niemand tot last zijn. Je valt niet op, maar je hebt je zo leren aanpassen: je valt ook niet om.

Een IABW-er past zich aan tot niemand meer weet wat hij zelf vindt

Daar zit natuurlijk de grap, maar ook de valkuil. Wanneer je je voortdurend aanpast, zo min mogelijk weerstand oproept en iedere confrontatie uit de weg gaat, wordt het voor anderen steeds moeilijker om te ontdekken wie jij bent en waar jij voor staat. Wat vind jij eigenlijk? Wat wil jij? Waar ligt jouw grens? Wanneer je daar zelf nauwelijks woorden aan geeft, kan een ander daar ook weinig rekening mee houden.

Waardoor word je een IABW-er?

Wat zijn de oorzaken? Ik noem een aantal mogelijkheden:

• Opvoeding en omgeving: je bent opgegroeid in een omgeving waar conformiteit en sociale acceptatie hoog gewaardeerd worden.
• Angst voor afwijzing: angst om afgewezen of bekritiseerd te worden kan ertoe leiden dat je conflicten vermijdt en je aanpast aan anderen.
• Gebrek aan assertiviteit: je hebt te weinig zelfvertrouwen of vaardigheden om voor jezelf op te komen.
• Behoefte aan harmonie: je hebt een sterke behoefte om een vreedzame en harmonieuze omgeving te behouden.
• Culturele of sociale druk: in bepaalde culturen of sociale kringen kan er sterke druk zijn om je aan te passen en conflicten te vermijden.
• Gebrek aan zelfbewustzijn: je weet niet goed wat jouw eigen waarden en meningen zijn, waardoor je je gemakkelijk aanpast aan die van anderen.
• Perfectionisme: je hebt de drang om alles goed te doen en geen fouten te maken.

Wat zijn de gevolgen van jezelf voortdurend aanpassen?

Het voortdurend aanpassen en sociaal wenselijk gedrag vertonen, zoals beschreven bij een IABW-er, kan verschillende gevolgen hebben voor jouw persoonlijke welzijn en levenskwaliteit. Denk aan:

• Verlies van persoonlijke identiteit.
• Emotionele uitputting.
• Onvervulde persoonlijke behoeften.
• Slechte besluitvorming.
• Opgekropte gevoelens.
• Relatieproblemen.
• Gebrek aan persoonlijke groei.
• Afhankelijkheid van goedkeuring door anderen.
• Verminderde zelfexpressie.

Het is belangrijk om je bewust te zijn van deze gevolgen en te werken aan een gezond evenwicht tussen aanpassen aan anderen en trouw blijven aan jezelf.

Wanneer word je door al dat aanpassen onzichtbaar?

Als je je altijd maar aanpast aan wat anderen willen, maak je jezelf in feite onzichtbaar. Door onuitgesproken en meningloos te blijven, krijgt de ander geen beeld van wie jij bent, hoe je tegen zaken aankijkt, waar jouw grenzen liggen en wat je wel en niet wilt. Daar zal dan ook geen rekening mee worden gehouden. Jij zult immers niet protesteren. De kans is groot dat er over jouw grenzen wordt gegaan, maar heb je dat zelf wel in de gaten?

Jezelf verliezen

Een IABW-er die zich jarenlang te veel heeft aangepast, zal op den duur het zicht op zichzelf kwijtraken. Heb je jouw waarden en eigen overtuigingen in de uitverkoop gezet? Zijn jouw kwaliteiten en talenten zoekgeraakt in de dozen op zolder, omdat ze verkeerd gelabeld zijn? Zijn jouw grenzen zodanig platgelopen dat je niet eens meer weet waar ze liggen? Dan is de balans zoek en dat is ongezond. Soms gaat het nog een stap verder en maak je jouw eigen wensen en belangen steeds kleiner. Dan kan aanpassen ook omslaan in onderdanig gedrag.

Wanneer wordt aanpassen jezelf verliezen?

Je aanpassen is op zichzelf niet verkeerd. Sterker nog: zonder aanpassingsvermogen wordt samenleven behoorlijk ingewikkeld. Het wordt iets anders wanneer je zo vaak rekening houdt met de ander dat je zelf niet meer weet wat je wilt, voelt of belangrijk vindt. Dan pas je niet alleen jouw gedrag aan een situatie aan, maar raak je steeds verder verwijderd van jouw eigen positie. Precies daar zit voor mij het verschil tussen soepel kunnen meebewegen en jezelf verliezen.

Je hoeft niet uit iedere bocht te vliegen

Het leerdoel is natuurlijk niet dat je voortaan overal tegenin gaat, ruzie zoekt of bij iedere gelegenheid luid jouw mening verkondigt. Het is prima om je soms in bochten te wringen om een ander tegemoet te komen. Maar niet altijd en niet alle bochten. De kunst is dat je zelf blijft kiezen wanneer je meebeweegt en wanneer je jouw eigen koers vasthoudt. Dan houd je jouw aanpassingsvermogen, maar lever je jezelf er niet bij in.

Welke ontwikkeldoelen passen bij een IABW-er?

Wanneer je jezelf vaak in alle bochten wringt, liggen de leerdoelen dicht bij elkaar. Het gaat er vooral om dat jouw eigen positie weer zichtbaar wordt. Deze ontwikkeldoelen kunnen daarbij passen:

• Jouw grenzen leren aangeven, zodat je niet automatisch blijft meebewegen wanneer iets eigenlijk niet goed voor je voelt.
• Jouw mening durven geven, ook wanneer die afwijkt van wat anderen vinden of graag van je horen.
• Meer ruggengraat ontwikkelen, zodat je kunt blijven staan voor wat voor jou belangrijk is zonder meteen bang te zijn voor onrust of afwijzing.

Veelgestelde vragen over IABW

Een IABW-er klinkt misschien als een grap, maar achter voortdurend aanpassen kunnen heel herkenbare situaties zitten. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is jezelf aanpassen altijd verkeerd?

Nee. Aanpassen is vaak juist nuttig. Je houdt rekening met omstandigheden en met andere mensen. Het wordt pas een probleem wanneer aanpassen zo vanzelfsprekend wordt dat jouw eigen mening, behoeften en grenzen structureel verdwijnen.

Kun je een IABW-er zijn zonder dat anderen dat merken?

Ja. Juist doordat je weinig problemen veroorzaakt, gemakkelijk meegaat en spanningen vermijdt, kan jouw omgeving het gedrag zelfs prettig vinden. Het kan lang duren voordat iemand ziet hoeveel energie het jou kost of hoeveel van jezelf je onderweg hebt ingeleverd.

Waarom vinden anderen een IABW-er soms gemakkelijk in de omgang?

Omdat je weinig weerstand geeft. Je past je aan, maakt weinig ruzie en probeert de harmonie te bewaren. Dat kan prettig lijken, maar een relatie wordt er niet vanzelf gelijkwaardiger van. De ander krijgt weinig gelegenheid om rekening te houden met jouw mening wanneer jij die nauwelijks laat zien.

Kun je thuis een IABW-er zijn en op het werk juist niet?

Dat kan. Dit gedrag hoeft niet overal even sterk te zijn. Misschien voel je je in jouw werk vrij genoeg om jouw mening te geven, maar pas je je binnen een bepaalde relatie voortdurend aan. Of andersom. De omgeving en de mensen om je heen kunnen veel invloed hebben op het patroon.

Hoe merk je dat je weer meer jezelf wordt?

Je merkt bijvoorbeeld dat je gemakkelijker zegt wat je vindt, eerder voelt wanneer iets niet bij je past en minder automatisch ja zegt. Je hoeft daarvoor niet ineens overal tegenin te gaan. Het gaat er vooral om dat jouw eigen mening en behoeften weer meedoen in de keuzes die je maakt.