home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / te direct / aanvallend communiceren / autoritair agressief

Autoritair en agressief communiceren

Autoritair en agressief communiceren is niet de meest aardige vorm om iets te delen met anderen. Maar vindt men jou autoritair of agressief in de communicatie? En zie je zelf ook in dat dat zo is? Autoritair en agressief gedrag zijn vormen van aanvallend communiceren. Wellicht kunnen we dan samen aan verbetering werken.

Wat is autoritaire communicatie?

Wanneer ik spreek over autoritaire communicatie, krijgt de ontvanger geen millimeter ruimte meer. Je gebruikt jouw positie, overwicht of stelligheid om de richting te bepalen en verwacht dat de ander volgt. Wanneer je autoritair communiceert:

• Ben je dominant en bazig.
• Leg je jouw wil eenzijdig op aan de ander.
• Sta je niet meer open voor gesprek of feedback.
• Wil je de regie en controle volledig behouden.
• Deel je onvoldoende informatie met anderen.
• Dwing je af en forceer je bij conflicten.

Wat is het verschil tussen agressief en autoritair communiceren?

Agressief communiceren gaat vooral over de aanvallende manier waarop je jouw boodschap brengt. Je zet druk, haalt uit, kleineert of probeert de ander verbaal te overrompelen. Autoritair communiceren gaat vooral over macht en eenzijdigheid. Jij bepaalt wat er gebeurt en de ander krijgt geen ruimte voor inspraak, tegenspraak of feedback. De twee stijlen komen vaak samen voor: je gebruikt agressie om jouw autoriteit af te dwingen.

Niet iedere autoritaire boodschap wordt luid uitgesproken. Je kunt ook op kalme toon duidelijk maken dat tegenspraak niet wordt gewaardeerd. Andersom hoeft een emotionele of felle reactie niet meteen autoritair te zijn. Het wordt autoritair wanneer jouw wil leidend moet zijn en het gesprek feitelijk wordt afgesloten.

Welke kenmerken heeft aanvallende communicatie?

Aanvallende communicatie kan autoritair en agressief zijn. Natuurlijk zijn er gradaties: van een beetje agressief tot zeer agressief. Dat maakt nogal verschil. Wellicht wil je een ander veranderen of tot een andere zienswijze brengen. Wat er feitelijk gebeurt, is dat je de ander de les leest, de wacht aanzegt of jouw mening en zienswijze oplegt. Voorbeelden zijn:

• ‘Nu ben ik aan het woord en ik wil dat je eens een keer naar mij luistert.’
• ‘Het is ook je eigen schuld dat jij er niks van bakt op school: je zult ook geen enkel initiatief ondernemen om er wat van te maken.’
• ‘Initiatief nemen, ho maar, je bent zo passief als de pest.’

In het eerste voorbeeld wordt de ander de mond gesnoerd. In het tweede en derde voorbeeld wordt niet alleen gedrag besproken, maar wordt de persoon veroordeeld. Daarmee ga je al snel op de persoon spelen. Beschuldig je de ander vooral van wat hij of zij fout heeft gedaan, dan krijgt de communicatie het karakter van verwijten maken.

Wanneer wordt agressieve communicatie intimiderend?

Agressieve communicatie wordt intimiderend wanneer je bewust of onbewust angst oproept. Je dreigt, verhoogt de druk, gebruikt jouw positie of maakt duidelijk dat weigeren gevolgen heeft. De ander stemt dan niet in omdat hij overtuigd is, maar omdat hij bang is voor jouw reactie. Lees daarover meer bij intimiderend communiceren.

Wat bereik je met autoritaire of agressieve communicatie?

Met autoritaire of agressieve communicatie bereik je meestal niet wat je werkelijk zou willen bereiken. Op korte termijn doet de ander misschien wat je zegt, maar dat betekent niet dat er draagvlak, betrokkenheid of werkelijk begrip is. Je bereikt vooral:

• Dat mensen zich niet meer tegen jou uitspreken.
• Dat anderen zich van jou afkeren.
• Dat mensen met een boog om je heen lopen om een confrontatie te vermijden.
• Dat medewerkers of collega’s hun mening voor zich houden.
• Dat je een aantal jaknikkers verzamelt die ja knikken en nee bedoelen.
• Dat mensen alleen doen wat nodig is zolang jij erbij bent.

De stilte die ontstaat, kun je gemakkelijk verwarren met instemming. Maar misschien zeggen mensen niets omdat zij geen ruimte ervaren. Je krijgt dan minder tegengeluid, minder informatie en minder zicht op wat er werkelijk speelt.

Hoe communiceer je stevig zonder agressief te worden?

Stevig communiceren is niet hetzelfde als autoritair of agressief communiceren. Je mag duidelijk zeggen wat je ziet, wat je vindt en wat je verwacht. Het verschil is dat je de ander niet kleineert en ruimte laat voor een reactie. Dat betekent:

• Benoem concreet gedrag, feiten of afspraken.
• Zeg duidelijk wat je nodig hebt of anders wilt.
• Spreek vanuit jouw eigen waarneming en verantwoordelijkheid.
• Laat de ander reageren en stel vragen.
• Blijf bij het onderwerp en val de persoon niet aan.
• Vermijd dreigen, kleineren, dwingen en forceren.
• Wees duidelijk over grenzen zonder de ander bang te maken.

In plaats van: ‘nu ben ik aan het woord en jij luistert’, kun je zeggen: ‘ik wil mijn uitleg graag afmaken en daarna hoor ik jouw reactie’. In plaats van: ‘je bent zo passief als de pest’, kun je zeggen: ‘ik mis jouw initiatief bij deze opdracht en ik wil bespreken wat je nodig hebt om in actie te komen’. Zo blijf je duidelijk zonder jouw wil op te leggen. Dat is een vorm van tactvol communiceren: zeggen wat nodig is en tegelijk zorgvuldig omgaan met de ander.

Wat kan jouw leerdoel zijn?

Jouw leerdoel is niet dat je voortaan voorzichtig of vaag moet communiceren. Het gaat erom dat je duidelijk blijft zonder de ander te domineren. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Luisteren naar een andere mening zonder direct in de aanval te gaan.
• Feedback ontvangen zonder het gesprek over te nemen.
• Jouw verwachtingen duidelijk uitspreken zonder te dwingen.
• Gedrag benoemen zonder iemand als persoon te veroordelen.
• Grenzen stellen zonder te dreigen of te intimideren.
• Regie houden en tegelijk ruimte geven voor overleg.

Veelgestelde vragen over autoritair en agressief communiceren

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over autoritair gedrag, boosheid en stevig communiceren.

Is boos worden altijd agressieve communicatie?

Nee. Boosheid is een emotie. Agressieve communicatie gaat over de manier waarop je met die emotie omgaat. Je kunt boos zijn en toch duidelijk, respectvol en beheerst communiceren.

Is autoritair communiceren hetzelfde als duidelijk leidinggeven?

Nee. Een duidelijke leidinggevende benoemt verwachtingen, grenzen en besluiten, maar blijft openstaan voor vragen en feedback. Een autoritaire leidinggevende legt de eigen wil op en geeft nauwelijks ruimte voor een andere mening.

Kan agressieve communicatie ook rustig klinken?

Ja. Ook met een rustige stem kun je iemand kleineren, onder druk zetten of duidelijk maken dat tegenspraak niet wordt geaccepteerd. Agressie zit niet alleen in stemvolume.

Waarom worden mensen stil bij autoritaire communicatie?

Omdat zij verwachten dat tegenspraak geen zin heeft of negatieve gevolgen krijgt. Stilte betekent daarom niet automatisch dat iemand het met jou eens is.

Kun je streng zijn zonder autoritair te worden?

Ja. Je kunt duidelijke eisen stellen en grenzen bewaken, zolang je concreet blijft, uitleg geeft en de ander als volwaardige gesprekspartner behandelt.