home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / zelfverzekerd / negatieve zelfpraat

Negatieve zelfpraat

Praat jij vaak negatief over jezelf of tegen jezelf? Daarmee versterk je een negatief zelfbeeld en geef je voeding aan jouw gevoelens van onzekerheid. Toen ik dat vertelde aan Susan, die altijd worstelde met onzekerheid en gebrek aan zelfvertrouwen, zei ze: ‘Zie je wel, dan is het toch mijn eigen schuld dat ik me onzeker voel en dan doe ik het toch allemaal zelf?’. En dat is nu precies wat ik bedoelde te zeggen. Want nu deed ze het alweer. 

Wat is negatieve zelfpraat?

Negatieve zelfpraat is de communicatie die je met jezelf voert. Het zijn kritische en destructieve gedachten die je over jezelf ventileert. Het is een innerlijke dialoog die ontstaat vanuit negatieve overtuigingen over jezelf. Natuurlijk is er verschil in gradatie. Het kan variëren van een milde zelfkritiek tot zeer schadelijke gedachten.

Hoe ontstaat het?

Voor de helderheid: negatieve zelfpraat is niet iets wat erfelijk bepaald is. Er zijn omstandigheden geweest waarin je dit geleerd hebt. Ik noem wat voorbeelden:

• Je had negatieve jeugdervaringen. Misschien werd je gepest of buitengesloten uit de groep. Je kunt het dus aanleren door traumatische ervaringen.
• Het kan ontstaan door opvoeding. Bijvoorbeeld als je ouders de lat heel hoog hebben gelegd en je er nooit aan kon voldoen. Of omdat je steeds negatief benaderd werd.
• Je vergelijkt jezelf steeds met anderen en dat geeft jou gevoelens van ontoereikendheid.
• Je wilt voldoen aan de maatschappelijke norm.

Gevolgen

Negatieve zelfpraat kan schadelijke gevolgen hebben voor jouw mentale gezondheid en welzijn. Je geeft voeding aan een negatief zelfbeeld en je bevordert eigen onzekerheid. Het zet jou gevangen in een vicieuze cirkel van onzekerheid.

Voorbeelden

Ik kan tal van voorbeelden bedenken van negatieve zelfpraat. Ik bouw het wat op in gradatie. Je kunt heel grappig over jezelf zeggen: ‘dit is nu echt iets voor mij’, terwijl er toch een ondertoon van pijn in doorklinkt. Of je neemt jezelf op de hak in het bijzijn van anderen. Maar toch doel ik nog meer op de innerlijke dialoog:

• Dit is voor mij niet weggelegd.
• Niemand kijkt naar me om.
• Ik ben lelijk en onaantrekkelijk.
• Ik ben te dik of te dun.
• Ik wou dat ik nooit bestaan had.
• Ik ben een scheppingsfout.
• Ik ben geen gezin waard.
• Ik ben mislukt.
• Niemand heeft interesse in mij.
• Ik ben een loser.
• Dit krijg ik toch niet voor elkaar: daar ben ik te dom voor.

Hoe verdrietig is dit?

Ik vind het verdrietig als je zo met jezelf omgaat. Daarom nodig ik jou uit om dit pad van zelfsabotage te verlaten. Onkruid moet je niet voeden en onzekerheid ook niet. Beter is om gezonde denkpatronen te ontwikkelen. Kan dat dan? Jazeker!