home / team organisatie / teamcoaching / ziekmakende organisatie team / grensoverschrijdend gedrag / future faking werk

Future faking op het werk: als straks maar niet komt

Nog even volhouden, want straks krijg je ondersteuning. Trek dit project nog even, want daarna wordt jouw functie opnieuw bekeken. Neem tijdelijk deze taken over, want binnenkort komt er iemand bij. En misschien blijf jij doorgaan omdat je denkt: als ik deze periode nog overbrug, dan wordt het echt anders. Dat is precies wat future faking op het werk zo ingewikkeld maakt. Je blijft niet omdat alles goed gaat, maar omdat er steeds iets goeds aan de horizon verschijnt.

Er komt een andere functie, een nieuwe leidinggevende, extra ondersteuning, erkenning voor het werk dat je al doet of eindelijk duidelijkheid over afspraken die al maanden boven de markt hangen. Je leeft als het ware op het woordje straks. Wanneer toekomstperspectief structureel wordt gebruikt om jou vandaag te laten blijven, doorgaan of investeren terwijl de beloofde verbetering steeds uitblijft, kan dat onderdeel zijn van macht en manipulatie in organisaties. Je geeft vandaag iets weg omdat je erop vertrouwt dat je daar morgen iets voor terugkrijgt. Alleen schuift dat morgen telkens weer een stukje verder voor je uit.

Wat is future faking op het werk?

Future faking zou je kunnen omschrijven als het voorspiegelen van een aantrekkelijke toekomst waardoor jij vandaag andere keuzes maakt. Dat kan gaan over promotie, functieherwaardering, meer uren, extra ondersteuning, een opleiding, een andere leidinggevende of een verandering in de organisatie waarvan wordt gezegd dat die jouw problemen straks gaat oplossen. De toekomstbelofte krijgt invloed op wat jij vandaag accepteert, hoeveel jij investeert en hoe lang je bereid bent om door te gaan.

Een niet nagekomen belofte is overigens nog geen future faking. Organisaties veranderen, budgetten vallen weg en plannen kunnen om legitieme redenen anders lopen. Ook een leidinggevende kan iets oprecht toezeggen en later ontdekken dat het niet uitvoerbaar is. Ik zou daarom nooit op basis van één teleurstelling roepen dat iemand manipuleert. Interessanter wordt het wanneer hetzelfde patroon terugkomt: jij investeert opnieuw op basis van een verbetering die later zou komen, die verbetering blijft uit en daarna verschijnt er alweer een nieuw perspectief waardoor je besluit nog maar eens door te gaan.

Nog even volhouden want daarna wordt het anders

In een coachtraject zag ik hoe krachtig zo’n toekomstperspectief kan zijn. Een medewerker had jarenlang goed gefunctioneerd, nam veel verantwoordelijkheid en kreeg gaandeweg steeds meer werkzaamheden op haar bord. Er kwam uitzicht op een andere plek binnen de organisatie en haar functie zou opnieuw worden gewaardeerd. Dat was voor haar niet zomaar een aardige gedachte. Het betekende erkenning voor werk dat zij feitelijk al langere tijd deed.

Ondertussen liep de werkdruk verder op. Een collega viel uit, er was tijdelijk geen manager en allerlei werkzaamheden kwamen bij haar terecht die eigenlijk niet bij haar functie hoorden. Ze gaf aan dat het te veel werd, maar bleef doorgaan omdat de situatie tijdelijk leek. Straks kwam immers de verandering. Er zou een andere plek komen, haar functie zou worden bekeken en de extra verantwoordelijkheid die zij al zo lang droeg zou eindelijk ergens toe leiden. Dat perspectief hielp haar om veel langer door te gaan dan achteraf goed voor haar was.

Daar zit voor mij een belangrijk punt. Een toekomstbelofte kan ervoor zorgen dat je vandaag een situatie accepteert die je zonder die belofte misschien allang had begrensd.

Je grens schuift mee met de belofte

Mensen kunnen best een zware periode verdragen wanneer ze weten waar ze het voor doen en wanneer er een duidelijk einde aan zit. Als een collega drie maanden uitvalt en jij tijdelijk wat extra werk oppakt, kan dat een heel bewuste keuze zijn. Wanneer er vervolgens iemand bijkomt en jouw werkbelasting weer normaliseert, is er weinig bijzonders aan de hand. Maar wat gebeurt er wanneer tijdelijk steeds opnieuw tijdelijk wordt?

Je trekt eerst drie maanden extra werk. Daarna duurt de werving langer. Vervolgens moet de nieuwe medewerker worden ingewerkt. Dan blijkt diegene toch niet te blijven en ligt het werk opnieuw bij jou. Ondertussen geeft jouw lichaam misschien allang aan dat het genoeg is, maar jij houdt jezelf voor dat het nu echt niet lang meer kan duren. Jouw grens schuift langzaam mee met de belofte.

Dat zie ik vooral bij mensen met een sterk verantwoordelijkheidsgevoel. Wanneer jij betrokken bent, anderen niet graag laat zitten en gewend bent om nog even de schouders eronder te zetten, klinkt ‘we hebben je nog even nodig’ behoorlijk overtuigend. Voor je het weet wordt een mooie kwaliteit oververantwoordelijkheid.

Iedere nieuwe oplossing geeft opnieuw hoop

Dezelfde medewerker vroeg uiteindelijk om versterking. Die kwam er ook, maar vervolgens moest zij zelf veel tijd investeren in het organiseren en inwerken van die versterking. Dat deed ze omdat de gedachte logisch was: als deze persoon eenmaal is ingewerkt, kan ik eindelijk taken loslaten. Dus investeerde ze opnieuw. Alleen bleek de versterking niet duurzaam en maanden later kwam het werk weer terug.

Daarna kwam een nieuwe leidinggevende. De eerste gesprekken waren positief. Er werd uitgesproken dat zij veel had gedragen en dat bepaalde verantwoordelijkheden voortaan door de manager zouden worden opgepakt. Ik kan me goed voorstellen wat zo’n boodschap doet wanneer je al lange tijd overbelast bent. Eindelijk iemand die zegt: dit hoort bij mij, ik neem het van je over. Dat geeft opluchting en opnieuw vertrouwen.

Alleen begon het beeld later weer te kantelen. Zaken die werden teruggelegd bleven liggen, reacties bleven uit en de medewerker merkte dat zij steeds minder bij bepaalde overleggen werd betrokken. Future faking bestaat dus niet altijd uit één enorme belofte. Het kan ook een keten zijn van heel aannemelijke perspectieven. Eerst verandert jouw functie. Daarna komt extra personeel. Vervolgens komt een nieuwe manager. Iedere stap klinkt op zichzelf geloofwaardig. Maar ondertussen blijf jij degene die de rekening betaalt.

Waarom blijf je toch geloven dat het verandert?

Achteraf is het gemakkelijk om te zeggen: waarom ben je daar zo lang in meegegaan? Daar zou ik voorzichtig mee zijn. Wanneer iemand jou een geloofwaardig perspectief biedt en daar plausibele redenen bij noemt, is het niet vreemd dat je daarop vertrouwt. Zeker niet wanneer er tussendoor ook positieve signalen zijn. Een goed gesprek, waardering voor jouw inzet, de aankondiging dat er iemand wordt aangenomen of de mededeling dat jouw functie nu echt wordt bekeken.

Dan denk je niet: ik word gemanipuleerd. Je denkt: gelukkig, er komt beweging. Juist daarom vind ik het te gemakkelijk om iemand achteraf naïef te noemen. Wanneer je midden in zo’n situatie zit, zie je losse gebeurtenissen. Pas later kun je soms herkennen dat die gebeurtenissen samen een patroon vormen.

Jij schiet steeds voor en de beloning komt later

Bij future faking ligt de beloning steeds in de toekomst. Je krijgt vandaag niet de ondersteuning die je nodig hebt, maar straks wel. Je krijgt vandaag nog niet de erkenning die past bij jouw werkzaamheden, maar jouw functie wordt binnenkort opnieuw bekeken. Je hebt nu nog geen duidelijkheid, maar na het volgende overleg komt er uitsluitsel.

Je zou het bijna een kredietconstructie kunnen noemen. Jij schiet jouw inzet alvast voor. Je werkt langer door, neemt meer verantwoordelijkheid, stelt een belangrijke keuze uit of accepteert een situatie die eigenlijk niet goed voor je is. De organisatie of leidinggevende betaalt later terug in de vorm van erkenning, ondersteuning, een functie of duidelijkheid. Maar wanneer jij steeds blijft voorschieten en de andere partij niet afrekent, zou ik op een gegeven moment niet alleen meer naar de volgende belofte kijken. Ik zou ook eens naar het betalingsverleden kijken.

Wanneer future faking samenloopt met andere patronen

Future faking staat niet altijd op zichzelf. Juist wanneer beloften langer blijven doorschuiven, kunnen andere patronen zichtbaar worden. Dan is het nuttig om die uit elkaar te houden. Niet ieder verschoven doel is future faking en niet iedere tegenstrijdige boodschap is een double bind, maar de patronen kunnen elkaar wel versterken.

Moving goalposts als de eindstreep steeds opschuift

Future faking kan sterk samengaan met moving goalposts op het werk. De eindstreep verschuift precies op het moment dat jij denkt dat je er bijna bent. Dat kan gebeuren bij functieherwaardering, promotie of een andere toezegging waarbij eerst een termijn wordt genoemd en later steeds een nieuwe reden verschijnt waarom de beslissing nog niet genomen kan worden.

Daar kan iets extra verwarrends gebeuren. Niet alleen schuift jouw toekomst steeds verder weg, maar ook het verleden kan ineens onduidelijk worden. Was die datum werkelijk afgesproken? Heb jij het verkeerd begrepen? Was het eigenlijk alleen maar een verwachting? Dan kijk je niet meer alleen naar wat nog moet komen, maar begin je ook te twijfelen aan wat eerder is gezegd.

Schuldverschuiving als jouw verwachting ineens het probleem wordt

Future faking kan ook samengaan met schuldverschuiving op het werk. Eerst wordt jou een bepaald perspectief geboden en op basis daarvan besluit jij door te gaan. Wanneer de verandering vervolgens niet komt en jij daar vragen over stelt, verschuift het gesprek ineens naar jouw verwachtingen, jouw houding of jouw manier van communiceren.

Dat is een merkwaardige beweging. De belofte heeft eerst jouw gedrag beïnvloed, maar wanneer jij later naar die belofte verwijst, wordt jouw reactie het nieuwe probleem. Je kunt zelfs het gevoel krijgen dat jij onredelijk bent omdat je vraagt naar iets wat eerder juist aan jou in het vooruitzicht is gesteld. Daarom is het belangrijk om onderscheid te blijven maken tussen wat jij zelf hoopte en wat daadwerkelijk door een ander is toegezegd.

Double bind als doorgaan fout is en stoppen ook

Future faking kan bovendien een double bind op het werk versterken. Je wordt gevraagd om nog even extra verantwoordelijkheid te dragen omdat er binnenkort versterking komt. Ga je door, dan raak je verder overbelast. Stop je ermee voordat die versterking er is, dan kan het verwijt komen dat je het team laat zitten.

Dan zit je niet alleen vast aan een belofte over de toekomst, maar ook tussen twee keuzes die allebei verkeerd kunnen worden uitgelegd. Zoek dan niet eindeloos naar de perfecte reactie. Soms ligt het probleem niet in jouw keuze, maar in het kader waarin jij moet kiezen.

Gaslighting als ook het verleden gaat schuiven

Wanneer een eerdere belofte later anders wordt voorgesteld of zelfs wordt ontkend, kan future faking raken aan gaslighting. Dat is niet hetzelfde patroon. Bij future faking draait het vooral om een toekomst die jou in beweging houdt. Bij gaslighting raakt jouw vertrouwen in jouw eigen waarneming of herinnering onder druk.

De combinatie kan wel behoorlijk ontregelend zijn. Eerst wacht je op iets wat steeds niet komt en daarna begin je ook nog te twijfelen of het eigenlijk ooit wel zo was afgesproken.

Hoop is iets anders dan houvast

Hoop vind ik iets moois. Ik zou niemand adviseren om voortaan iedere toezegging met argwaan te bekijken. Maar hoop is iets anders dan houvast. Houvast ontstaat wanneer een afspraak concreet wordt. Wie gaat wat doen? Wanneer gebeurt het? Wat betekent dat ondertussen voor jouw huidige werk? Wie neemt de beslissing? En wat gebeurt er wanneer de afspraak niet haalbaar blijkt?

Wanneer jij alleen hoort dat het straks beter wordt, maar niemand kan aangeven hoe en wanneer, heb je misschien vooral hoop. En hoop alleen vind ik een tamelijk zwakke basis om structureel over jouw eigen grenzen heen te gaan.

Straks kan belangrijke keuzes jarenlang parkeren

Het schadelijke van future faking zit niet alleen in teleurstelling. Een niet nagekomen belofte is vervelend, maar daar kom je doorgaans wel overheen. Veel belangrijker is de vraag welke keuzes jij door die belofte hebt uitgesteld. Misschien had je zonder het vooruitzicht op die andere functie al een andere baan gezocht. Misschien had je zonder de beloofde ondersteuning eerder gezegd dat deze werkbelasting niet langer haalbaar was. Misschien had je zonder het vooruitzicht op verbetering niet nog een halfjaar geïnvesteerd in een samenwerking waarin je je al langere tijd niet prettig voelde.

De toekomstbelofte kan jouw besluit als het ware parkeren. Nog even niet weggaan. Nog even geen harde grens stellen. Nog even wachten met solliciteren. Nog even kijken wat de reorganisatie brengt. Nog één gesprek afwachten. Wanneer dat patroon zich blijft herhalen, kan ongemerkt een enorme hoeveelheid tijd voorbijgaan.

Van hoop naar uitputting en zelftwijfel

Wanneer verbetering telkens uitblijft, probeer je daar vanzelf een verklaring voor te vinden. Waarom kwam het weer niet rond? Waarom is de afspraak opnieuw verschoven? Waarom neemt mijn manager die werkzaamheden nog steeds niet over? Wanneer je sterk gewend bent om naar jouw eigen aandeel te kijken, kan die verklaring uiteindelijk bij jezelf terechtkomen. Misschien had ik duidelijker moeten zijn. Misschien verwacht ik te veel. Misschien moet ik gewoon nog wat meer geduld hebben.

Dat vind ik een gevaarlijke verschuiving. Eerst denk je: er is mij iets toegezegd en het gebeurt niet. Later wordt het: misschien begrijp ik niet goed hoe dit werkt. Uiteindelijk kan het worden: blijkbaar ligt het aan mij. Ondertussen kun je lichamelijk en mentaal steeds verder uitgeput raken omdat je op basis van toekomstperspectief werk blijft dragen dat eigenlijk te zwaar is. Future faking veroorzaakt niet automatisch uitval, maar langdurig over jouw grenzen gaan omdat verbetering steeds dichtbij lijkt kan wel degelijk bijdragen aan overbelasting.

Waarom loyale mensen soms veel te lang blijven investeren

Misschien ben jij iemand die zijn collega’s niet graag laat zitten. Misschien denk je: als ik A zeg, zeg ik ook B. Of je bent gewend om juist in moeilijke periodes nog even een extra stap te zetten. Dat zijn kwaliteiten waar ik veel waardering voor heb. Alleen kan een organisatie daar natuurlijk ook steeds opnieuw een beroep op doen.

Future faking krijgt grip wanneer het toekomstperspectief aansluit bij iets wat voor jou belangrijk is. Erkenning. Loyaliteit. Een passende functie. Rust in het team. Eindelijk weer gewoon jouw eigen werk kunnen doen. Het probleem is dus niet dat jij hoop hebt. Het probleem ontstaat wanneer jij iedere toekomstige beloning alvast met jouw huidige energie blijft financieren.

Hoe herken je future faking?

Ik zou niet beginnen met de vraag of iemand bewust liegt. Dat kun je vaak helemaal niet vaststellen en het helpt je meestal ook niet veel verder. Kijk liever naar wat je werkelijk kunt waarnemen. Hoe vaak is jou een toekomstperspectief gegeven? Wat gebeurde er daarna? Welke afspraken kwamen daadwerkelijk tot stand en hoeveel heb jij ondertussen zelf geïnvesteerd?

• Er wordt regelmatig een aantrekkelijk toekomstperspectief geschetst waardoor jij besluit nog even door te gaan.
• De beloofde verandering komt niet of slechts gedeeltelijk tot stand.
• Wanneer een termijn nadert, verschuift het moment waarop duidelijkheid komt.
• Na iedere teleurstelling verschijnt er een nieuwe reden om opnieuw te wachten.
• Jij blijft ondertussen tijd, energie of verantwoordelijkheid investeren.
• Je stelt belangrijke keuzes uit omdat je eerst wilt afwachten wat er gebeurt.
• Je gaat steeds opnieuw over jouw grens omdat je denkt dat de situatie tijdelijk is.

Voor mij zit het belangrijkste signaal uiteindelijk niet in mooie woorden maar in het verschil tussen woorden en terugkerend gedrag. Een belofte kan prachtig klinken. De vraag is wat er daarna werkelijk gebeurt.

Kijk ook eens achterom in plaats van alleen vooruit

Wanneer je vermoedt dat je in zo’n patroon bent terechtgekomen, zou ik de toekomst even parkeren en naar het verleden kijken. Wat is er de afgelopen zes of twaalf maanden daadwerkelijk gebeurd? Welke afspraken zijn nagekomen? Welke ondersteuning is werkelijk geleverd? Welke werkzaamheden zijn daadwerkelijk bij jou weggehaald? Welke termijnen zijn genoemd en hoeveel daarvan zijn gehaald?

Daar hoef je geen complete juridische administratie van te maken. Het gaat erom dat je jouw volgende beslissing niet alleen baseert op wat er vanaf vandaag allemaal zou kunnen gebeuren. Gedrag uit het verleden geeft soms meer houvast dan beloften over de toekomst.

Maak van straks een concrete afspraak

Wanneer iemand jou perspectief biedt, mag je vragen om concreetheid. Niet omdat je iedereen moet wantrouwen, maar omdat een serieuze afspraak duidelijkheid verdraagt. Wanneer komt de ondersteuning? Wie is verantwoordelijk? Wat gebeurt er ondertussen met jouw werkbelasting? Wanneer wordt jouw functie besproken? Wie neemt daarover een besluit? En wat doen jullie wanneer de afgesproken termijn niet haalbaar blijkt?

Daarmee haal je ‘straks’ uit de sfeer van hoop en maak je er een afspraak van. Wil je vooral begrijpen welke manipulatietechnieken iemand in een gesprek gebruikt en hoe je daarop kunt reageren, lees dan ook verder over manipulatie vermijden. Het gaat er niet om iemand te betrappen of te ontmaskeren. Het gaat erom dat jij zicht houdt op jouw eigen positie en niet ongemerkt steeds verder meegaat op basis van iets wat alleen in de toekomst bestaat.

Wat kost het jou als het weer niet gebeurt?

Misschien is dit uiteindelijk de belangrijkste vraag. Niet alleen: geloof ik dat het deze keer wel gaat gebeuren? Maar ook: wat kost het mij wanneer het opnieuw niet gebeurt? Nog drie maanden extra werk? Nog een halfjaar onzekerheid? Nog langer doorgaan terwijl jouw lichaam al protesteert? Nog een periode waarin je niet solliciteert omdat jouw eigen functie binnenkort zou veranderen?

Je hoeft een belofte niet onmiddellijk af te wijzen. Je mag wel bepalen hoeveel jij bereid bent ervoor voor te schieten. Dat is voor mij regie. Je houdt hoop, maar je laat jouw gezondheid, grenzen en belangrijke keuzes niet onbeperkt afhangen van een toekomst die nog niet bestaat.

Je hoeft jouw hoop niet kwijt te raken

Ik wil niet eindigen met de boodschap dat je voortaan niemand meer moet geloven wanneer die zegt dat er iets gaat veranderen. Zo werkt samenwerken niet en zo wil ik zelf ook niet in het leven staan. Een geloofwaardig toekomstperspectief krijgt onderweg alleen wel vorm. Er worden stappen gezet, afspraken nagekomen en wanneer iets niet lukt wordt daar open over gesproken.

Future faking werkt anders. Daar blijft de toekomst aantrekkelijk terwijl jouw heden steeds zwaarder wordt. Wanneer jij merkt dat je jouw gezondheid, jouw grenzen of belangrijke keuzes blijft uitstellen omdat het straks echt anders wordt, zou ik daarom niet alleen naar straks kijken. Ik zou mij ook afvragen: wat laat de werkelijkheid van vandaag mij zien?

Samengevat

Bij future faking wordt een aantrekkelijk toekomstperspectief belangrijk voor de keuzes die jij vandaag maakt. Je blijft langer, neemt nog wat extra werk over of stelt een grens en een belangrijke beslissing opnieuw uit omdat de situatie binnenkort zou verbeteren. Een niet nagekomen belofte is nog geen future faking. Kijk naar het patroon. Blijf jij investeren terwijl de verbetering uitblijft en wordt iedere teleurstelling gevolgd door een nieuwe reden om nog wat langer te wachten?

Houd hoop, maar zoek ook houvast. Maak afspraken concreet, kijk naar wat in het verleden werkelijk is nagekomen en vraag jezelf niet alleen af of je de volgende belofte gelooft. Vraag ook wat het jou kost wanneer het opnieuw bij een belofte blijft.

Veelgestelde vragen over future faking op het werk

Future faking is lastig te herkennen omdat een toekomstbelofte heel geloofwaardig kan zijn en helemaal niet iedere niet nagekomen toezegging manipulatie is. De volgende vijf vragen helpen om minder naar het woord ‘straks’ te kijken en meer naar het patroon dat zich werkelijk voordoet.

Wat betekent future faking op het werk?

Bij future faking wordt een aantrekkelijk toekomstperspectief belangrijk voor jouw keuzes van vandaag, terwijl de beloofde verbetering structureel uitblijft. Denk aan terugkerende beloften over promotie, ondersteuning, functieherwaardering of verbetering van jouw werksituatie waardoor je steeds opnieuw besluit om nog even door te gaan.

Is iedere niet nagekomen belofte future faking?

Nee. Plannen veranderen en een leidinggevende kan een toezegging oprecht hebben bedoeld. Kijk vooral naar herhaling. Blijft toekomstperspectief jou steeds opnieuw bewegen om tijd, energie of verantwoordelijkheid te investeren terwijl concrete verbetering uitblijft?

Waarom blijf ik geloven dat het toch nog verandert?

Omdat de belofte vaak gaat over iets wat voor jou werkelijk belangrijk is, zoals erkenning, ondersteuning, zekerheid of een passende functie. Wanneer je bovendien loyaal en verantwoordelijk bent, is het heel begrijpelijk dat je bereid bent om nog een tijdje te investeren. Dat maakt je niet naïef.

Wat is het verschil tussen future faking en moving goalposts?

Bij future faking houdt een aantrekkelijk toekomstperspectief jou in beweging. Bij moving goalposts verschuift de afspraak, termijn of eindstreep steeds wanneer je denkt dat je er bijna bent. De twee patronen kunnen sterk samengaan: eerst wordt iets beloofd en daarna schuift het moment waarop die belofte werkelijkheid zou worden steeds verder op.

Wat kan ik doen als beloften steeds worden uitgesteld?

Maak toekomstperspectief concreet en kijk ook naar het verleden. Welke afspraken zijn werkelijk nagekomen? Wie is verantwoordelijk? Welke termijn is afgesproken? Bepaal daarnaast hoeveel jij nog wilt investeren en waar jouw eigen grens ligt wanneer de verandering opnieuw uitblijft.