home / team organisatie / teamcoaching / ziekmakende organisatie team / grensoverschrijdend gedrag / moving goalposts werk

Moving the goalposts op het werk: waarom veranderen de afspraken steeds?

Je hebt gedaan wat er van je gevraagd werd, maar toch blijkt het niet genoeg. Je levert de gevraagde informatie aan en ineens moet er nog iets bij. Er wordt een datum genoemd waarop je duidelijkheid krijgt, maar zodra die datum dichterbij komt schuift het moment op. Of je denkt dat je eindelijk aan de voorwaarden hebt voldaan en vervolgens verschijnt er een nieuwe voorwaarde.

Dat kan behoorlijk vermoeiend worden. Je probeert zorgvuldig te werken en afspraken serieus te nemen, maar krijgt steeds minder grip op wat er nu eigenlijk van jou wordt verwacht. Dus ga je nog harder werken, nog nauwkeuriger luisteren en nog beter je best doen. Maar wat als het probleem niet is dat jij de eindstreep niet haalt? Wat als die eindstreep iedere keer wordt verplaatst?

Dat patroon wordt moving the goalposts genoemd. Het kan voorkomen binnen macht en manipulatie in organisaties. Niet iedere veranderde afspraak is manipulatie. Afspraken kunnen om heel goede redenen wijzigen. Interessant wordt het wanneer jij structureel aan veranderende voorwaarden moet voldoen en ondertussen steeds meer gaat denken dat jij degene bent die tekortschiet.

Wat betekent moving the goalposts op het werk?

De uitdrukking komt uit de sport. Stel je voor dat jij naar het doel loopt, bijna kunt scoren en iemand vervolgens de doelpalen een paar meter verderop neerzet. Je kunt harder lopen, beter mikken en meer energie gebruiken, maar zolang het doel blijft verschuiven kom je nooit werkelijk aan.

Op het werk gebeurt iets vergelijkbaars wanneer afspraken, voorwaarden of verwachtingen veranderen nadat jij dacht dat duidelijk was waar je aan moest voldoen. Je leidinggevende zegt bijvoorbeeld dat je eerst meer ervaring moet opdoen voordat je in aanmerking komt voor een bepaalde stap. Je doet die ervaring op en vervolgens blijkt dat er nog iets anders nodig is. Heb je ook daaraan voldaan, dan verschijnt er opnieuw een aanvullende voorwaarde.

Ook dat hoeft niet automatisch verkeerd te zijn. Nieuwe informatie kan aanleiding zijn om eisen aan te passen en organisaties veranderen. Voor mij zit het verschil vooral in de manier waarop dat gebeurt. Wordt helder uitgelegd waarom iets verandert en wordt erkend dat er eerder een andere afspraak lag? Of krijg jij opnieuw het gevoel dat je niet hebt voldaan terwijl de norm onderweg veranderd is?

Je hebt gedaan wat gevraagd werd en toch ben je er niet

Moving the goalposts werkt zo goed omdat je aanvankelijk vaak denkt dat je gewoon nog iets moet doen. Dat is op zichzelf heel normaal. Op het werk worden voorwaarden gesteld. Je moet iets afronden, informatie aanleveren, ervaring opdoen of een bepaald resultaat behalen. Wanneer vooraf helder is wat de bedoeling is, weet je waar je aan toe bent.

Maar stel dat je die opdracht uitvoert en daarna hoort dat het toch niet voldoende is. Niet omdat jouw werk aantoonbaar onder de maat is, maar omdat er een nieuwe eis bij komt die eerder niet genoemd werd. Dan denk je misschien: vooruit, dan doe ik dat ook nog. Wanneer er daarna opnieuw een nieuwe eis verschijnt, zou ik toch iets anders gaan onderzoeken.

De vraag is dan namelijk niet alleen meer of jij aan de voorwaarden voldoet. De vraag is ook of de voorwaarden stabiel genoeg zijn om überhaupt aan te kunnen voldoen. Vooral wanneer jij resultaatgericht en verantwoordelijk bent, kun je lang blijven proberen een norm te halen die ondertussen steeds verandert.

Eerst was dit de afspraak en later bleek het ineens anders

In coachtrajecten kom ik regelmatig tegen dat iemand naar een concreet moment of resultaat toewerkt. Er wordt afgesproken dat na een bepaalde stap duidelijkheid komt. De medewerker levert aan wat gevraagd is, wacht de afgesproken periode af en vraagt vervolgens hoe het ervoor staat. Dan blijkt dat er meer tijd nodig is of dat er ineens nog een extra stap tussen zit.

Dat hoeft helemaal geen probleem te zijn. Processen kunnen uitlopen en omstandigheden kunnen veranderen. Het wordt ingewikkelder wanneer later ook de oorspronkelijke afspraak anders wordt voorgesteld. Wat eerst behoorlijk concreet klonk, blijkt achteraf ineens slechts een indicatie te zijn geweest. Of een voorwaarde waarvan jij dacht dat die voldoende was, wordt achteraf slechts één onderdeel van een veel groter pakket genoemd.

Dan krijg je twee problemen tegelijk. Je hebt nog steeds niet de duidelijkheid waarop je wachtte en ondertussen ga je ook nadenken over de vraag of je de eerdere afspraak misschien verkeerd hebt begrepen. Juist die combinatie kan je behoorlijk onzeker maken.

Een afspraak veranderen mag maar herschrijf hem niet

Organisaties moeten afspraken kunnen aanpassen. Daar heb ik helemaal geen moeite mee. Stel dat jouw leidinggevende zegt: ‘Ik had aangegeven dat je deze maand duidelijkheid zou krijgen, maar ik zie dat we die termijn niet halen. Dat spijt me. Ik verwacht nu binnen enkele weken een besluit en ik houd je tussentijds op de hoogte.’ Daar hoef je niet blij mee te zijn, maar de werkelijkheid blijft wel intact.

Er was een afspraak, die afspraak wordt niet gehaald en daar wordt verantwoordelijkheid voor genomen. Dat is iets heel anders dan wanneer jij later hoort dat er eigenlijk nooit een concrete termijn was, dat jij het verkeerd hebt geïnterpreteerd of dat er vanaf het begin iets anders bedoeld zou zijn.

Bij het eerste verandert de planning. Bij het tweede kan jouw herinnering aan de afspraak ter discussie komen te staan. En juist dat kan veel meer met je doen.

Waarom ga je dan nog harder je best doen?

Wanneer je gewend bent verantwoordelijkheid te nemen, is jouw eerste gedachte meestal niet dat de norm wordt verschoven. Je denkt eerder dat jij blijkbaar nog iets moet laten zien. Dus lever je extra informatie aan, bereid je het volgende gesprek nog beter voor en probeer je ook aan de nieuwe eis te voldoen. Je hoopt dat er daarna eindelijk duidelijkheid komt.

Dat mechanisme kan je lang in beweging houden. Zeker wanneer je tegelijkertijd perspectief krijgt op meer ondersteuning, erkenning of een verbetering van jouw werksituatie. Dan raakt moving the goalposts sterk aan future faking op het werk.

Bij future faking houdt het toekomstperspectief je vast. Straks komt de ondersteuning. Straks verandert de situatie. Straks wordt alles beter. Bij moving the goalposts verschuift juist de afspraak of de eindstreep waar je naartoe werkt. De twee kunnen uitstekend samenwerken: eerst krijg je iets moois in het vooruitzicht en daarna blijft het moment waarop je dat bereikt steeds opschuiven.

De norm kan ook pas achteraf veranderen

Moving the goalposts gaat niet alleen over deadlines of procedures. Het kan ook over jouw gedrag of prestaties gaan. Je krijgt bijvoorbeeld te horen dat je zelfstandiger moet zijn. Je neemt vervolgens meer beslissingen zelf en later krijg je kritiek omdat je onvoldoende hebt afgestemd. Of je moet zichtbaarder worden en zodra je vaker jouw mening geeft, ben je ineens te dominant.

Ook kan van jou worden gevraagd dat je meer verantwoordelijkheid neemt, terwijl je later het verwijt krijgt dat je buiten jouw rol bent getreden. Dan komt het patroon dicht bij een double bind op het werk. Bij een double bind zit je klem tussen twee tegenstrijdige verwachtingen. Bij moving the goalposts verandert de verwachting terwijl jij probeert eraan te voldoen.

In beide gevallen kun je uiteindelijk het gevoel krijgen dat je het nooit goed doet. En wanneer jouw leidinggevende degene is die de normen steeds opnieuw aanpast, kan het machtsverschil dat effect behoorlijk versterken. Op de pagina over wat er gebeurt wanneer een leidinggevende manipuleert ga ik verder in op dat bredere patroon.

Wanneer goed werk steeds opnieuw onvoldoende wordt

Een andere variant zie je bij beoordelingen. Je krijgt te horen dat je op een bepaald punt moet verbeteren. Daar werk je serieus aan en tijdens het volgende gesprek blijkt dat onderwerp nauwelijks meer relevant. Er verschijnt ineens een andere tekortkoming die nu doorslaggevend zou zijn.

Nieuwe feedback kan natuurlijk terecht zijn. Niemand heeft maar één ontwikkelpunt en een beoordeling hoeft niet eeuwig over hetzelfde onderwerp te gaan. Maar wanneer ieder opgelost punt wordt vervangen door een nieuw probleem en nooit wordt erkend dat jij aan de eerdere verwachting hebt voldaan, zou ik daar wel alert op worden.

Er kan dan langzaam een verhaal ontstaan waarin jij voortdurend tekortschiet. Vooral wanneer de beoordeling afkomstig is van iemand die invloed heeft op jouw werk of loopbaan, kan dat behoorlijk gaan knagen aan jouw professionele zelfvertrouwen.

Wat als de doelpalen vooraf niet eens zichtbaar waren?

Soms worden verwachtingen helemaal niet concreet uitgesproken. Je hoort pas achteraf welke norm blijkbaar gold. Je krijgt kritiek op een keuze en wanneer je vraagt wat je dan anders had moeten doen, blijft het antwoord vaag. Je had meer gevoel moeten hebben voor de organisatie, proactiever moeten handelen of beter moeten aanvoelen wat nodig was.

Daar kun je nauwelijks op sturen. Ik heb niets tegen woorden als proactief of organisatiesensitief, zolang iemand duidelijk kan maken wat ermee bedoeld wordt. Anders kan iedere norm achteraf passend worden gemaakt bij wat er gebeurd is.

Een eerlijke verwachting moet naar mijn idee vooraf voldoende duidelijk zijn om jouw gedrag erop af te kunnen stemmen. Wanneer je pas na afloop hoort waar je aan had moeten voldoen, stond de doelpaal misschien helemaal niet op het veld toen jij begon te spelen.

Van verschoven afspraken naar twijfel aan jezelf

Wanneer afspraken structureel bewegen, raak je iets belangrijks kwijt: voorspelbaarheid. Normaal geeft een afspraak houvast. Je weet wat van jou wordt verwacht en kunt achteraf samen vaststellen of dat is gelukt. Wanneer die afspraak telkens verandert, verdwijnt dat houvast en kun je steeds alerter worden op wat er precies gezegd en afgesproken wordt.

Je gaat mails bewaren, gesprekken noteren en terugzoeken wat er eerder is gezegd. Niet omdat je zo graag dossierbeheerder wilt worden, maar omdat je ergens vaste grond probeert te vinden. Eerst denk je: de afspraak is veranderd. Later wordt het: misschien heb ik haar verkeerd begrepen. En uiteindelijk kan de gedachte ontstaan: waarom begrijp ik dit soort dingen steeds verkeerd?

Daar kan moving the goalposts gaan raken aan gaslighting. Niet iedere veranderde afspraak is gaslighting. Maar wanneer ook de eerdere afspraak wordt ontkend of herschreven en jij daardoor aan jouw eigen herinnering gaat twijfelen, komen de patronen dicht bij elkaar.

Je wordt rechercheur van jouw eigen werkleven

Wanneer je jouw eigen waarneming minder vertrouwt, neemt de behoefte aan bewijs vaak toe. Je zoekt mails terug, kijkt in jouw agenda wanneer iets besproken is en probeert oude afspraken te reconstrueren. Ik begrijp dat heel goed. Je probeert ergens een vast punt te vinden.

Maar wanneer je na ieder gesprek uren bezig bent jouw eigen werkelijkheid te reconstrueren, zou ik niet alleen meer naar jouw administratie kijken. Kijk ook naar de omgeving waarin jij kennelijk zoveel bewijs nodig hebt om nog te vertrouwen op wat jij hebt meegemaakt.

Een gezonde werkrelatie vraagt niet dat jij voortdurend rechercheur van jouw eigen leven wordt.

Als de veranderde afspraak vervolgens jouw probleem wordt

Moving the goalposts kan gemakkelijk samengaan met schuldverschuiving op het werk. Eerst verandert de afspraak en wanneer jij daar vervolgens vragen over stelt, komt jouw reactie centraal te staan.

Je zou ongeduldig zijn. Je legt te veel druk. Je bent niet flexibel genoeg. Je begrijpt niet dat processen nu eenmaal tijd kosten. Misschien zit daar soms zelfs een kern van waarheid in. Maar de oorspronkelijke vraag verdwijnt daarmee niet: welke afspraak lag er en waarom is die veranderd?

Die twee onderwerpen kunnen naast elkaar bestaan. Jij kunt ongeduldig hebben gereageerd en tegelijkertijd kan een organisatie een afspraak niet zijn nagekomen. Jouw reactie wist de eerdere gebeurtenis niet uit.

Wanneer je uiteindelijk minder durft te zeggen

Het patroon kan verder gaan dan onduidelijkheid over afspraken. Wanneer je merkt dat vragen stellen of kritiek geven gevolgen kan hebben, kun je jezelf langzaam gaan inhouden. Je probeert vooral professioneel en zorgvuldig te blijven en denkt drie keer na voordat je zegt dat iets volgens jou niet klopt.

Dan komt angst bij de onzekerheid. Op dat moment gaat moving the goalposts niet meer alleen over een deadline of een beoordeling. Het raakt jouw vrijheid om jezelf op het werk uit te spreken. En wanneer je uit angst voor mogelijke gevolgen niet meer durft te vragen welke afspraak eigenlijk geldt, is er meer aan de hand dan een rommelig proces.

Waarom loyale mensen lang blijven meebewegen

Mensen die loyaal en verantwoordelijk zijn, proberen een veranderde afspraak vaak eerst op te lossen. Je denkt dat de ander het druk heeft, dat de organisatie midden in een verandering zit of dat er ongetwijfeld een goede reden is waarom iets anders loopt dan afgesproken. Dat vind ik helemaal geen verkeerde houding.

Maar wanneer jij iedere verschuiving opvangt door nog wat harder te werken, kan jouw oververantwoordelijkheid ervoor zorgen dat het patroon gewoon door kan gaan. De afspraak schuift en jij past je aan. De deadline verschuift en jij wacht. De taak verandert en jij vangt het op. De norm wordt hoger en jij zet nog een tandje bij.

Tot je op een dag misschien niet meer weet waarom je eigenlijk nog zo hard aan het rennen bent.

Hoe herken je moving the goalposts op het werk?

Kijk vooral naar herhaling. Eén gewijzigde afspraak zegt weinig. Het wordt interessanter wanneer dezelfde beweging steeds terugkomt en jij telkens opnieuw moet voldoen aan voorwaarden die onderweg veranderen.

• Je voldoet aan een afgesproken voorwaarde, maar daarna verschijnt een nieuwe voorwaarde.
• Een afgesproken datum verschuift zonder duidelijke uitleg of verantwoordelijkheid.
• De eerdere afspraak wordt achteraf anders voorgesteld dan jij hem hebt onthouden.
• De norm waarop jouw prestaties worden beoordeeld verandert tijdens of na het proces.
• Je hoort pas achteraf wat je eigenlijk had moeten doen.
• Je blijft investeren omdat je denkt dat je nu bijna bij het afgesproken eindpunt bent.
• Je bewaart steeds meer mails, verslagen en gesprekken om te kunnen aantonen wat eerder is afgesproken.

Vooral wanneer verschillende signalen terugkomen binnen een duidelijk machtsverschil, zou ik het patroon serieus nemen. Niet omdat je daarmee automatisch weet wat de intentie van de ander is, maar omdat je wel kunt zien wat het terugkerende effect op jou is.

Maak afspraken concreet en houd de oude afspraak zichtbaar

Wanneer afspraken gemakkelijk verschuiven, helpt concreetheid. Vraag wat precies wordt afgesproken, wie waarvoor verantwoordelijk is en wanneer een besluit genomen wordt. Na een belangrijk gesprek kun je kort schriftelijk bevestigen wat jij hebt begrepen en vragen of dat klopt. Dat hoeft helemaal niet achterdochtig te zijn. Het voorkomt vooral dat verschillende mensen later een andere herinnering aan dezelfde afspraak hebben.

Moet een afspraak daarna worden aangepast, dan kan dat natuurlijk nog steeds. Het verschil is dat zichtbaar blijft dat er eerst een andere afspraak bestond. Daarmee voorkom je dat iedere nieuwe werkelijkheid automatisch de vorige werkelijkheid vervangt.

Vraag bij een wijziging ook wat er precies veranderd is. Waarom geldt deze nieuwe voorwaarde? Wanneer is daarover besloten? Wat betekent dat voor de eerdere afspraak? Welke invloed heeft het op jouw positie? En wanneer is het nu wel afgerond? Dat is geen ruzie maken. Je vraagt simpelweg waar de doelpalen nu staan voordat je opnieuw gaat rennen.

Bepaal ook jouw eigen eindstreep

Niet alle houvast hoeft van jouw werkgever of leidinggevende te komen. Je kunt ook zelf bepalen wat voor jou nog redelijk is. Hoe lang wil jij wachten op duidelijkheid? Hoe vaak ben je bereid een afspraak opnieuw te laten verschuiven? Hoeveel extra werk wil je nog verrichten zonder dat daar iets concreets tegenover staat?

Dat raakt rechtstreeks aan jouw eigen grenzen. Wanneer jouw grens volledig afhankelijk is van de volgende toezegging, kan die net zo gemakkelijk meeschuiven als de doelpaal. Daarom kan het verstandig zijn om voor jezelf vooraf te bepalen: tot hier ga ik hierin mee en daarna trek ik mijn eigen conclusie.

Kijk niet alleen naar de volgende doelpaal maar ook achterom

Wanneer je midden in dit patroon zit, kijk je automatisch vooruit. Nog dat formulier. Nog dat gesprek. Nog een paar weken wachten. Nog één beoordeling. Nog een laatste kans om te laten zien dat je aan de voorwaarden voldoet. Ik zou op zo’n moment ook eens achterom kijken.

Waar stond de doelpaal een tijd geleden? Welke afspraken golden toen? Wat heb jij sindsdien gedaan? Welke afspraken zijn werkelijk nagekomen? En hoe vaak moest je opnieuw beginnen omdat de voorwaarden veranderden? Daarmee krijg je het patroon veel beter in beeld dan wanneer je alleen bezig blijft met de volgende eis.

Bij manipulatie vermijden gaat het voor mij niet om iemand ontmaskeren of bewijzen dat er kwade bedoelingen zijn. Soms weet je helemaal niet waarom iemand steeds van afspraak verandert. Maar je hoeft de intentie van de ander niet te kennen om serieus te nemen wat een terugkerend patroon met jou doet.

Je hoeft niet eindeloos te bewijzen dat je goed genoeg bent

Wanneer de norm blijft verschuiven, kun je jezelf jarenlang proberen aan te passen aan een verwachting die nooit stabiel wordt. Je kunt harder werken, beter luisteren, meer bewijs verzamelen en steeds opnieuw laten zien dat je voldoet. Ondertussen kan jouw vertrouwen in jezelf steeds kleiner worden.

Blijf daarom onderscheid maken tussen twee situaties. Je kunt niet voldoen aan een heldere afspraak. Dan kun je naar jezelf kijken, leren en verbeteren. Of je kunt nauwelijks voldoen omdat de afspraak onderweg steeds verandert. Dan moet je niet alleen naar jezelf kijken, maar ook naar het systeem waarin jij probeert te functioneren.

Want wanneer jij iedere keer bijna bij de eindstreep bent en die eindstreep vervolgens opnieuw wordt verplaatst, hoe lang wil je dan nog blijven geloven dat je alleen maar harder moet lopen?

Samengevat

Bij moving the goalposts veranderen afspraken, voorwaarden of verwachtingen terwijl jij probeert eraan te voldoen. Dat kan gaan over deadlines, beoordelingen, procedures of gedrag. Een veranderde afspraak is niet automatisch manipulatie. Kijk vooral naar herhaling, naar de manier waarop wijzigingen worden uitgelegd en naar de vraag of eerdere afspraken gewoon erkend blijven.

Maak afspraken concreet, vraag wat er precies veranderd is en houd zicht op wat eerder werd afgesproken. Maar bepaal ook jouw eigen grens. Want wanneer de doelpalen blijven bewegen, hoeft jouw enige reactie niet te zijn dat jij nog harder gaat rennen.

Veelgestelde vragen over moving the goalposts op het werk

Een afspraak kan om allerlei normale redenen veranderen. Daarom zit het verschil niet in één verschoven deadline, maar vooral in het terugkerende patroon en in de manier waarop met eerdere afspraken wordt omgegaan. Deze vijf vragen helpen om dat onderscheid scherper te krijgen.

Wat betekent moving the goalposts op het werk?

Moving the goalposts betekent dat voorwaarden, afspraken of verwachtingen veranderen terwijl jij probeert eraan te voldoen. Je denkt bijvoorbeeld dat je aan de afgesproken eis hebt voldaan, maar daarna verschijnt een nieuwe eis of verschuift opnieuw het moment waarop je duidelijkheid zou krijgen.

Is een veranderde afspraak meteen manipulatie?

Nee. Afspraken kunnen om goede redenen veranderen. Kijk vooral of de wijziging open wordt besproken, of de oorspronkelijke afspraak wordt erkend en of er sprake is van een terugkerend patroon waarin jij steeds opnieuw aan veranderende voorwaarden moet voldoen.

Wat is het verschil tussen moving the goalposts en future faking?

Bij future faking houdt een aantrekkelijk toekomstperspectief jou aan het investeren. Bij moving the goalposts verschuift juist de afspraak, voorwaarde of eindstreep terwijl jij naar het afgesproken resultaat toe werkt. Beide patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen en elkaar versterken.

Wat is het verschil tussen moving the goalposts en een double bind?

Bij moving the goalposts verandert de norm terwijl jij probeert eraan te voldoen. Bij een double bind krijg je twee verwachtingen die nauwelijks tegelijkertijd uitvoerbaar zijn. In beide gevallen kun je het gevoel krijgen dat je het nooit goed doet, maar de constructie is verschillend.

Wat kan ik doen als afspraken op mijn werk steeds veranderen?

Maak belangrijke afspraken zo concreet mogelijk, bevestig ze waar nodig schriftelijk en vraag bij iedere wijziging wat er precies veranderd is. Kijk daarnaast naar het patroon over langere tijd en bepaal ook jouw eigen grens, zodat niet alleen de afspraak maar ook jouw bereidheid om mee te bewegen steeds verder opschuift.