home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen / loslaten

Loslaten: is dat te leren?

Is loslaten jouw leerdoel? En merk je dat je dat nog weleens moeilijk vindt? Dat vind ik niet gek. Het is namelijk een enorm omvangrijk thema. Een levensthema. Loslaten doet ieder mens, ongeacht of je het moeilijk vindt of niet. Loslaten hoort bij het leven en is een belangrijk onderdeel van omgaan met verandering. In dit artikel ga ik verder in op loslaten en de verschillende gradaties en vormen ervan.

Waarom is loslaten zo moeilijk?

Het tegenovergestelde van loslaten is vasthouden. Daar zit een belangrijke kern. Want wat houd je vast? Je houdt vast aan wie of wat je lief en dierbaar is en aan datgene waarbij je je betrokken voelt. De overtreffende trap van vasthouden is vastklampen. Je kunt je vastklampen omdat je iets beslist niet kwijt wilt, omdat je controle wilt houden of omdat je wordt gedreven door angst voor verlies. Zie je waarom loslaten zo moeilijk is? Omdat het je raakt, jouw hart treft of jouw liefde treft!

Wat houd je eigenlijk vast?

Je kunt vasthouden aan een persoon, relatie, baan, rol, verantwoordelijkheid, overtuiging, verwachting of toekomstbeeld. Je kunt ook vasthouden aan hoe iets volgens jou had moeten verlopen. Soms houd je niet zozeer de feitelijke situatie vast, maar het beeld dat je ervan hebt gemaakt. Loslaten begint daarom vaak met eerlijk onderzoeken wat je precies niet kwijt wilt en waarom.

• Belemmerende overtuigingen loslaten.
• Zaken loslaten die je jezelf oplegt.
• Niet langer oververantwoordelijk of overbetrokken zijn.
• Jouw grenzen aangeven.
• Accepteren dat iets anders gaat dan je hoopte.
• Dwanggedachten loslaten.
• Het oordeel of geweten van anderen loslaten.
• De stemmingen van anderen loslaten.
• Vanuit hart en ziel leren loslaten.

Het kan variëren van het loslaten van een oude baan omdat je een nieuwe baan hebt gevonden tot het loslaten van een geliefde door de dood. Je voelt wel aan hoe groot het verschil is.

Wanneer moet je niet loslaten, maar juist handelen?

Loslaten is niet altijd de juiste beweging. Wanneer je invloed hebt en verantwoordelijk bent, moet je beslist niet loslaten. Sterker nog: dan moet je vastpakken. Stop daar jouw energie in. Dat is effectief. Het is zonde wanneer je daar geen energie in stopt.

Wat doe je wanneer je wel invloed hebt maar niet verantwoordelijk bent?

Heb je wel invloed, maar ben je niet verantwoordelijk? Dan hoef je je daar niet automatisch mee bezig te houden. Dat geeft ruimte, vrijheid en blijheid. De ander is verantwoordelijk voor zijn eigen leven, gevoelens, gedachten, ervaringen, motivatie, fouten en keuzes. Je mag zaken loslaten die onder de verantwoordelijkheid van een ander vallen.

Wat doe je wanneer je geen invloed en geen verantwoordelijkheid hebt?

Zaken waarvoor je niet verantwoordelijk bent en waarop je geen invloed hebt, kosten vaak zinloos veel energie. Kennisnemen kan voldoende zijn, maar het heeft geen zin om je er voortdurend druk over te maken. Denk aan overheidsbesluiten die al genomen zijn, wet- en regelgeving, jouw leeftijd of grote gebeurtenissen in de wereld. Je bent verantwoordelijk voor hoe je een boodschap verwoordt, maar niet volledig voor hoe de ander die boodschap ontvangt. Dat ligt deels buiten jouw invloed.

Wat hebben invloed, verantwoordelijkheid en controle met loslaten te maken?

Loslaten is vaak moeilijk omdat je verantwoordelijkheid overneemt die niet van jou is. Iemand schreef: ‘Ik neem een enorme verantwoordelijkheid over van anderen, zowel privé als op het werk. Immers, als ik het zelf doe, weet ik dat het goed en op tijd gebeurt.’ Iemand anders zei: ‘Het kost mij veel kracht om dingen, gedachten en gebeurtenissen los te laten. Ik denk dat ik hoogsensitief ben en er daardoor meer mee bezig ben dan goed voor me is.’

Een coachee vertelde: ‘Dit komt bij mij vooral voort uit overbetrokkenheid en oververantwoordelijkheid. Ik maak me druk over dingen die fout gaan waar ik zelf niet verantwoordelijk voor ben. Of over keuzes die anderen maken en die naar mijn idee niet handig zijn. Het lukt me niet goed verantwoordelijkheid daar te laten waar die hoort: bij de ander.’ Dat raakt de kern. Loslaten vraagt dat je onderscheid maakt tussen jouw invloed, jouw verantwoordelijkheid en jouw behoefte om controle te houden.

Welke verschillende vormen van loslaten zijn er?

Loslaten is niet één handeling. Soms betekent het aanvaarden, soms accepteren, afstand nemen, toegeven of jezelf ontzien. In andere situaties betekent het dat je innerlijk stopt met vechten tegen wat niet meer veranderd kan worden. Hieronder benoem ik de verschillende vormen.

Wanneer moet je jezelf ontzien?

Soms is loslaten erkennen dat je niet alles meer kunt of niet alles zelf moet blijven doen. Bij ziekte, herstel, ouder worden of verminderde belastbaarheid kan jezelf ontzien wanneer doorgaan niet verstandig is een noodzakelijke vorm van loslaten en begrenzen zijn. Je laat dan het idee los dat je altijd moet doorgaan of alles zelf moet oplossen.

Wat betekent lijdzaamheid bij loslaten?

Lijdzaamheid zonder jezelf weg te cijferen is levenskunst. Het heeft niets te maken met zwijgen, alles toelaten of jezelf opofferen. Het is de moed om aanwezig te blijven in wat pijn doet zonder jezelf te verliezen. De vraag is steeds of je bewust iets verdraagt of dat je passief blijft in een situatie waarin je eigenlijk moet handelen of begrenzen.

Wat is het verschil tussen overgave en berusting?

Overgeven kan betekenen dat je iets doorgeeft, overdraagt, afstaat of toevertrouwt aan een ander. Het kan ook betekenen dat je stopt met een strijd die niet meer te winnen is. Lees meer over het verschil tussen overgave en passieve berusting. Werkelijke overgave is actief en intens. Passieve berusting klinkt eerder als: het kan mij allemaal niet meer schelen.

Wanneer is toegeven ook loslaten?

Toegeven betekent soms dat je een standpunt, verwachting of behoefte aan controle laat varen. Je blijft niet halsstarrig vasthouden aan ideeën, soms zelfs tegen beter weten in. Je veert mee, staat open voor een andere mogelijkheid en hoeft niet altijd jouw gelijk te halen. Dat is iets anders dan zwak zijn. Soms is toegeven dat iets anders loopt dan je verwachtte juist realistisch en bevrijdend.

Wat als je in het verleden blijft hangen?

Loslaten kan moeilijk zijn wanneer verlies, onrecht, schuld, berouw of oude gebeurtenissen jouw heden blijven beheersen. Je blijft gesprekken herhalen, denkt aan wat anders had moeten gaan of veroordeelt jezelf om gemaakte fouten. Lees meer over wanneer je in het verleden blijft hangen. Loslaten betekent hier niet vergeten, maar voorkomen dat gisteren jouw hele leven van vandaag blijft bepalen.

Hoe geef je innerlijk verzet op?

Je kunt rationeel weten dat iets niet meer verandert en er innerlijk toch tegen blijven vechten. Je blijft eisen dat de werkelijkheid anders moet zijn. Het innerlijke verzet tegen de werkelijkheid opgeven betekent niet dat je goedkeurt wat er is gebeurd. Je stopt met energie besteden aan een strijd tegen een feit dat niet meer terug te draaien is.

Houd je vast aan de werkelijkheid of aan een beeld?

Soms houd je niet vast aan wat werkelijk is, maar aan jouw verwachting, interpretatie of beeld van hoe iets had moeten verlopen. Dan helpt het om de werkelijkheid te onderscheiden van verwachtingen en beelden. Wat is feitelijk zo? Wat vul je zelf in? En welk toekomstbeeld of ideaal blijf je vasthouden?

Hoe laat je verantwoordelijkheid bij de ander?

Loslaten is een cadeau dat je aan jouw medemens geeft. Het is ook een blijk van vertrouwen. Feitelijk zeg je:

• Ik vertrouw erop dat jij in jouw eigen behoeften kunt voorzien.
• Ik geloof dat jij op basis van jouw behoeften keuzes kunt maken.
• Ik ben ervan overtuigd dat jij vraagstukken in jouw leven zelf kunt oplossen.

Je geeft de ander de ruimte om het leven in te vullen vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid. Hoe meer je loslaat, hoe meer je ontvangt en hoe meer je ontvangt, hoe meer je leert loslaten. De grootste vijand van loslaten heet: controle.

Wanneer wordt loslaten een diep verliesproces?

Is vergeven ook een vorm van loslaten?

Is loslaten hetzelfde als onverschilligheid?

Loslaten heeft niets te maken met opmerkingen als:

• ‘Als jij dat per se wilt, dan doe je dat maar. Je zet toch jouw eigen zin door.’
• ‘Ze bekijken het maar. Ik ben er helemaal klaar mee.’
• ‘Ze doen maar.’
• ‘Het is jouw keuze, maar voor de gevolgen sta ik niet in.’
• ‘Je gaat toch jouw eigen gang. Als het misgaat, sta je hier zeker weer aan de deur.’

Waarom heeft dit niets met loslaten te maken? Omdat het eerder een vorm van gelatenheid, passieve boosheid of gekwetst afhaken is. Uit de woorden blijkt dat de situatie jou nog steeds bezighoudt. Bij werkelijk loslaten hoef je niet onverschillig te worden.

Welke gevoelens horen bij loslaten?

Loslaten roept tal van gevoelens op, omdat het jouw behoeften verstoort, verwachtingen doorkruist en soms vraagt dat je de laatste hoop laat varen. Zou je iets moeten loslaten waar je geen emotie bij ervaart, dan is er ook geen betrokkenheid geweest.

• Angst en onzekerheid.
• Boosheid en woede.
• Eenzaamheid.
• Gevoelens van falen of mislukking.
• Frustratie.
• Gekwetstheid.
• Hulpeloosheid en machteloosheid.
• Irritatie en ergernis.
• Moedeloosheid.
• Opstandigheid.
• Onbegrip en je onbegrepen voelen.
• Rouwgevoelens.
• Schuldgevoelens en zelfverwijt.
• Spijt en berouw.
• Teleurstelling.
• Twijfel.
• Verdriet.
• Verwarring.

Kun je leren loslaten?

Loslaten is geen truc of methode die in iedere situatie hetzelfde werkt. Soms moet je vastpakken en verantwoordelijkheid nemen. Soms moet je begrenzen, aanvaarden, accepteren, afstand nemen of toegeven. Soms moet je gevoelens doorleven of verantwoordelijkheid terugleggen bij de ander. En soms moet je erkennen dat jouw invloed ophoudt. Je leert loslaten door eerst te begrijpen welke vorm van loslaten in jouw situatie nodig is.

Veelgestelde vragen – FAQ

Loslaten kan gaan over mensen, verwachtingen, controle, verantwoordelijkheid, verlies of gebeurtenissen uit het verleden. Hieronder beantwoord ik veelgestelde vragen over leren loslaten.

Wat betekent loslaten?

Loslaten betekent dat je niet langer onnodig vasthoudt aan iets waarop je geen invloed hebt of waarvoor je niet verantwoordelijk bent. Welke beweging nodig is, verschilt per situatie.

Waarom is loslaten zo moeilijk?

Omdat je meestal iets loslaat waarbij je betrokken bent en dat raakt aan liefde, veiligheid, controle, verwachtingen of verlies.

Is loslaten hetzelfde als opgeven?

Nee. Opgeven kan betekenen dat je stopt terwijl je nog invloed hebt. Loslaten betekent vaak dat je erkent waar jouw invloed of verantwoordelijkheid ophoudt.

Wanneer moet je juist niet loslaten?

Wanneer je invloed én verantwoordelijkheid hebt, moet je meestal handelen, verantwoordelijkheid nemen en jouw mogelijkheden gebruiken.

Hoe laat je controle los?

Door onderscheid te maken tussen wat van jou is en wat van de ander, en tussen situaties waarop je wel of geen invloed hebt.

Wat is het verschil tussen accepteren en aanvaarden?

Accepteren gaat vooral over erkennen dat iets feitelijk zo is. Aanvaarden gaat verder en raakt aan het innerlijk toelaten en ermee leren leven.

Is afstand nemen hetzelfde als loslaten?

Afstand nemen kan een vorm van loslaten zijn wanneer je jouw betrokkenheid vermindert of een relatie, rol of verantwoordelijkheid beëindigt.

Hoe laat je het verleden los?

Niet door het te vergeten, maar door te verwerken wat er is gebeurd en te voorkomen dat het verleden jouw leven van vandaag volledig blijft bepalen.

Welke gevoelens horen bij loslaten?

Angst, boosheid, verdriet, machteloosheid, schuld, spijt, teleurstelling en rouwgevoelens kunnen allemaal bij loslaten horen.

Kun je leren loslaten?

Ja, maar niet met één vaste methode. Eerst moet je begrijpen wat je vasthoudt en welke vorm van loslaten in jouw situatie nodig is.