home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen

Omgaan met veranderingen: training en coaching

Veranderingen horen bij het leven en bij het werk. Soms kies je er zelf voor. Soms overkomt een verandering je. Denk aan een nieuwe functie, een reorganisatie, verlies, ziekte, een andere werkwijze, een verhuizing of een verandering binnen jouw persoonlijke leven. De verandering zelf kun je niet altijd beïnvloeden. De manier waarop je ermee omgaat, kun je vaak wel ontwikkelen. Op deze pagina lees je wat omgaan met veranderingen betekent, waarom veranderingen soms zoveel spanning oproepen en hoe je bij De Steven kunt werken aan acceptatie, veerkracht, gedragsverandering en een reactie die beter bij jou past.

Wat bedoelen we met omgaan met veranderingen?

Omgaan met veranderingen betekent dat je leert reageren op een nieuwe werkelijkheid. Dat vraagt meer dan alleen begrijpen wat er verandert. Een verandering kan ook invloed hebben op jouw gevoel van veiligheid, vertrouwen, grip, zekerheid en toekomstperspectief. Je kunt rationeel weten dat iets noodzakelijk is en tegelijkertijd merken dat je emotioneel nog niet mee kunt bewegen.

Bij omgaan met veranderingen gaat het onder andere om:

• Erkennen wat er daadwerkelijk verandert.
• Onderzoeken wat de verandering met jou doet.
• Herkennen van automatische reactiepatronen.
• Omgaan met spanning, onzekerheid, boosheid of verdriet.
• Onderscheid maken tussen wat je wel en niet kunt beïnvloeden.
• Loslaten van verwachtingen, gewoonten of zekerheden.
• Ruimte maken voor nieuw gedrag en nieuwe mogelijkheden.
• Stappen zetten zonder jouw gevoelens weg te drukken.

Goed omgaan met verandering betekent niet dat je alles prettig moet vinden. Het betekent ook niet dat je je zonder nadenken moet aanpassen. Het gaat erom dat je eerlijk kijkt naar wat er gebeurt, bewust wordt van jouw reactie en onderzoekt wat je nodig hebt om verder te kunnen.

Waarom is omgaan met veranderingen belangrijk?

Veranderingen kunnen invloed hebben op jouw functioneren, relaties, werkplezier, gezondheid en vertrouwen. Wanneer je moeite hebt om mee te bewegen, kun je veel energie verliezen aan piekeren, verzet, frustratie of onzekerheid. Je blijft dan misschien vasthouden aan hoe het was, terwijl de werkelijkheid inmiddels veranderd is.

Wanneer je beter leert omgaan met veranderingen, ontstaat er meer ruimte om bewust te kiezen. Je begrijpt beter wat jouw eerste reactie veroorzaakt, je kunt gevoelens serieus nemen zonder erin vast te lopen en je leert onderscheid maken tussen invloed en onmacht. Daardoor kun je steviger blijven staan wanneer omstandigheden veranderen.

Ook binnen organisaties is dit belangrijk. Medewerkers kunnen verschillend reageren op een nieuwe structuur, een andere leidinggevende, gewijzigde werkzaamheden of onzekerheid over hun functie. De een ziet mogelijkheden, terwijl de ander vooral verlies ervaart. Begrip voor die verschillen helpt om veranderingen bespreekbaar te maken en voorkomt dat weerstand alleen als onwil wordt gezien.

Waarom vinden mensen veranderingen soms lastig?

Een verandering kan iets raken wat belangrijk voor je is. Misschien verlies je overzicht, autonomie, status, verbondenheid of zekerheid. Misschien heb je geen invloed gehad op de beslissing. Of je begrijpt nog niet wat de verandering concreet voor jou betekent. Daardoor kan jouw natuurlijke alarmsysteem in werking treden.

Mensen vinden veranderingen vaak lastig wanneer zij:

• Geen grip ervaren op wat er gebeurt.
• Niet weten wat de gevolgen zullen zijn.
• Bang zijn iets belangrijks kwijt te raken.
• Vasthouden aan vertrouwde routines of verwachtingen.
• Het gevoel hebben dat de verandering wordt opgelegd.
• Al eerder negatieve veranderingen hebben meegemaakt.
• Hun gevoelens niet goed kunnen plaatsen of uitspreken.
• Zichzelf dwingen om direct positief te zijn.
• Blijven vechten tegen een werkelijkheid die niet meer verandert.

Onder spanning reageren mensen soms door te bevriezen, te vluchten, te vechten of zich sterk aan te passen. Deze reacties zijn niet vreemd. Ze ontstaan vaak automatisch wanneer je je bedreigd, machteloos of onzeker voelt. Bewustwording helpt om niet alleen vanuit die eerste reactie te blijven handelen.

Voor wie is de training omgaan met veranderingen bedoeld?

De training of coaching is bedoeld voor mensen die persoonlijk of in hun werk te maken hebben met verandering. De begeleiding kan passend zijn wanneer:

• Je moeite hebt om een verandering te accepteren.
• Je veel stress, onrust of onzekerheid ervaart.
• Je wilt begrijpen waarom een verandering zoveel met je doet.
• Je snel boos, defensief, afwachtend of teruggetrokken reageert.
• Je merkt dat je blijft vasthouden aan de oude situatie.
• Je te maken hebt met verlies, ziekte, ontslag of een reorganisatie.
• Je beter wilt communiceren over wat de verandering met je doet.
• Je wilt leren omgaan met tegenslagen en teleurstellingen.
• Je nieuw gedrag wilt ontwikkelen dat beter past bij de veranderde situatie.
• Je als organisatie medewerkers wilt begeleiden tijdens een veranderingsproces.

Wat kun je leren tijdens de training?

De inhoud van de training of coaching stemmen we af op de verandering waarmee jij of jouw organisatie te maken heeft. We kijken niet alleen naar de gebeurtenis, maar ook naar jouw gedachten, gevoelens, overtuigingen en automatische gedrag. Mogelijke leerdoelen zijn:

• Herkennen wat verandering bij jou oproept.
• Inzicht krijgen in jouw automatische reactie van bevriezen, vluchten of vechten.
• Onderzoeken welke overtuigingen jouw reactie versterken.
• Bewuster omgaan met onzekerheid en verlies van controle.
• Leren onderscheiden wat je wel en niet kunt beïnvloeden.
• Ruimte geven aan gevoelens zonder erin vast te lopen.
• Ontdekken wat nodig is voor duurzame gedragsverandering.
• Leren omgaan met weerstand tegen een nieuwe situatie.
• Meer veerkracht ontwikkelen bij spanning en tegenslag.
• Concrete stappen zetten die passen bij de nieuwe werkelijkheid.

Bevriezen, vluchten, vechten of aanpassen

Wanneer een verandering als bedreigend voelt, reageert jouw lichaam vaak sneller dan jouw verstand. Je kunt dichtklappen, uitstellen, de situatie vermijden, in discussie gaan of juist overmatig meebewegen. Deze natuurlijke reacties worden vaak aangeduid als bevriezen, vluchten en vechten.

Soms ontstaat ook de neiging om jezelf volledig aan te passen om spanning of afwijzing te voorkomen. Je zegt dan bijvoorbeeld dat alles goed gaat, terwijl je ondertussen veel onrust ervaart. Het herkennen van deze reactie is een eerste stap. Daarna kun je onderzoeken wat je werkelijk nodig hebt en welke reactie beter bij de situatie past.

Gedragsverandering vraagt meer dan goede voornemens

Een nieuwe situatie vraagt vaak om ander gedrag. Toch verandert gedrag niet vanzelf omdat je begrijpt dat het nodig is. Oude patronen zijn vertrouwd en geven houvast, zelfs wanneer ze niet meer goed werken. Bovendien ontstaat onder druk vaak juist de neiging om terug te vallen op wat je altijd al deed.

Bij gedragsverandering gaat het daarom om bewustwording, oefenen, toepassen en bijsturen. Je onderzoekt welk gedrag je wilt veranderen, wat het oude gedrag in stand houdt en welke concrete stap haalbaar is. Kleine gedragsveranderingen kunnen veel verschil maken wanneer je ze bewust en consequent toepast.

Loslaten zonder te ontkennen

Loslaten wordt soms uitgelegd alsof je iets direct achter je moet laten. Zo werkt het meestal niet. Je kunt pas loslaten wanneer je onder ogen ziet wat je verliest, waar je aan vasthoudt en waarom dat belangrijk voor je is. Dat kan gaan om een functie, een verwachting, een relatie, een bepaalde toekomst of het beeld dat je van jezelf had.

Loslaten betekent niet dat iets onbelangrijk wordt. Het betekent dat je steeds minder energie verliest aan het gevecht met wat niet meer terugkomt. Daardoor ontstaat ruimte om opnieuw richting te kiezen.

Omgaan met tegenslagen

Niet iedere verandering leidt tot verbetering. Je kunt ook te maken krijgen met teleurstelling, afwijzing, verlies of een situatie die anders uitpakt dan je had gehoopt. Een tegenslag kan jouw vertrouwen aantasten en vragen oproepen over jezelf, anderen of de toekomst.

Bij omgaan met tegenslagen gaat het niet om jezelf dwingen sterk te zijn. Het gaat om erkennen wat de gebeurtenis met je doet, herstellen van wat beschadigd is en stap voor stap opnieuw invloed ervaren. Veerkracht betekent niet dat je niet geraakt wordt. Het betekent dat je manieren ontwikkelt om na een moeilijke gebeurtenis weer verder te kunnen.

Waarom zijn veranderingen soms zo moeilijk?

Veranderingen kunnen moeilijk zijn omdat ze raken aan zekerheid, identiteit, autonomie en verwachtingen. Misschien wist je precies wat jouw rol was en is dat nu onduidelijk. Misschien vertrouwde je op een bepaalde uitkomst en valt die weg. Of je hebt tijd nodig om afscheid te nemen, terwijl jouw omgeving al verwacht dat je vooruitkijkt.

Op de pagina over waarom veranderingen moeilijk kunnen zijn lees je meer over de psychologische en emotionele kanten van verandering. In training of coaching vertalen we die inzichten naar jouw situatie. Wat maakt juist deze verandering moeilijk? Wat wordt er geraakt? En welke stap past bij waar jij nu staat?

Rouw en verlies bij veranderingen

Bij verandering gaat vaak iets verloren. Dat kan zichtbaar verlies zijn, zoals het overlijden van een dierbare, ontslag of echtscheiding. Het kan ook minder zichtbaar zijn, zoals verlies van status, gezondheid, toekomstverwachting, collega’s, vertrouwen of een vertrouwde werkomgeving.

Wanneer verlies een belangrijke rol speelt, kan rouwcoaching en verliesbegeleiding passend zijn. Rouw is niet beperkt tot overlijden. Ook andere ingrijpende veranderingen kunnen gevoelens van verdriet, boosheid, ongeloof, schuld of gemis oproepen. In de begeleiding is ruimte voor die gevoelens en voor de vraag hoe je verder kunt zonder te ontkennen wat je bent kwijtgeraakt.

Herken jij deze situaties?

Misschien herken je een of meer van de volgende situaties:

• Je weet dat de verandering niet meer terug te draaien is, maar je blijft ertegen vechten.
• Je piekert veel over wat er kan gebeuren.
• Je hebt moeite om afscheid te nemen van hoe het was.
• Je voelt boosheid of verdriet, maar vindt het lastig om daarover te praten.
• Je reageert afwachtend, defensief of teruggetrokken.
• Je zegt dat je de verandering accepteert, maar merkt dat jouw gedrag niet meebeweegt.
• Je hebt weinig vertrouwen in de mensen die de verandering begeleiden.
• Je voelt je machteloos omdat je weinig invloed hebt op de beslissing.
• Je wilt wel vooruit, maar weet niet welke stap je moet zetten.
• Je merkt dat eerdere verlieservaringen opnieuw worden geraakt.
• Je wilt medewerkers helpen omgaan met een verandering binnen de organisatie.

Combineren met andere leerdoelen

Bij De Steven kun je verschillende persoonlijke leerdoelen combineren in één maatwerktraject. Omgaan met veranderingen raakt vaak aan andere thema’s, zoals stress, communicatie, assertiviteit, zelfvertrouwen, persoonlijke effectiviteit, conflicthantering en het aangeven van grenzen.

We kijken daarom niet alleen naar het zichtbare veranderingsvraagstuk. Misschien merk je dat je moeite hebt om jouw zorgen uit te spreken, snel verantwoordelijkheid overneemt, geen hulp vraagt of jezelf onder druk zet om direct weer sterk te zijn. Door leerdoelen te combineren, sluit de begeleiding beter aan op wat jij werkelijk nodig hebt.

Lees ook

Wil je een specifiek onderdeel verder verdiepen? Lees dan meer over:

• Bevriezen, vluchten en vechten bij veranderingen.
• Gedragsverandering.
• Leren loslaten.
• Omgaan met tegenslagen.
• Waarom veranderingen moeilijk kunnen zijn.
• Rouwcoaching en verliesbegeleiding.

Veelgestelde vragen over omgaan met veranderingen

Hieronder beantwoorden we veelgestelde vragen over omgaan met veranderingen, weerstand, individuele coaching en training binnen organisaties.

Kun je leren om beter met veranderingen om te gaan?

Ja. Je kunt niet iedere verandering sturen, maar je kunt wel leren hoe je reageert. Door inzicht te krijgen in jouw gedachten, gevoelens, overtuigingen en automatische patronen ontstaat er meer ruimte om bewust te kiezen. Dat is een belangrijk onderdeel van persoonlijke ontwikkeling.

Wat is weerstand tegen verandering?

Weerstand is een reactie op iets wat onzeker, bedreigend, onduidelijk of ongewenst voelt. Weerstand kan zichtbaar worden als kritiek, boosheid of discussie, maar ook als terugtrekken, uitstellen, cynisme of doen alsof er niets aan de hand is. Weerstand is niet altijd onwil. Vaak vertelt het iets over zorgen, verlies of gebrek aan vertrouwen.

Moet ik een verandering altijd accepteren?

Accepteren betekent niet dat je het ermee eens bent of dat je de verandering prettig vindt. Het betekent dat je erkent wat de werkelijkheid is. Vanuit die erkenning kun je onderzoeken waar je invloed hebt, welke grens je wilt aangeven en welke keuze voor jou passend is.

Is de training ook geschikt voor veranderingen op het werk?

Ja. De training kan worden gericht op persoonlijke veranderingen en op veranderingen binnen organisaties. Denk aan reorganisatie, fusie, nieuwe werkwijzen, functiewijziging, groei, inkrimping of een verandering in samenwerking. Bij meerdere deelnemers kan De Steven een groepstraining of incompany training verzorgen.

Wanneer is individuele coaching passend?

Individuele coaching is passend wanneer de verandering jou persoonlijk raakt en je gericht wilt werken aan jouw gevoelens, reactiepatronen, gedrag en praktijksituaties. Dat kan gaan om veranderingen in het werk, maar ook om verlies, ziekte, echtscheiding, ontslag of een andere ingrijpende gebeurtenis.

Hoe lang duurt individuele coaching omgaan met veranderingen?

Een individueel coachingstraject bestaat uit vijf sessies. De frequentie en planning stemmen we in overleg af op jouw leerdoelen, agenda en praktijksituatie.

Wat kost de training of coaching?

De investering hangt af van de gekozen vorm, locatie en aanpak. Voor een groepstraining of incompany training maken wij een voorstel op maat. Voor individuele coaching ontvang je op basis van jouw vraagstelling een gerichte aanbieding van ons bedrijfsbureau.

Is omgaan met veranderingen hetzelfde als leren loslaten?

Loslaten kan een belangrijk onderdeel zijn, maar omgaan met veranderingen is breder. Het gaat ook om gevoelens herkennen, invloed bepalen, weerstand begrijpen, nieuw gedrag ontwikkelen en leren omgaan met onzekerheid of tegenslag.

Kan rouw ook ontstaan door veranderingen op het werk?

Ja. Rouw kan ook ontstaan na ontslag, reorganisatie, verlies van een functie, verandering van positie of het uiteenvallen van een vertrouwd team. Je neemt dan niet alleen afscheid van een situatie, maar soms ook van zekerheid, status, collega’s of toekomstverwachtingen.