home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijke effectiviteit / kwaliteiten / irritatie / ja knikker

Erger jij je aan ja-knikkers?

Erger jij je aan ja-knikkers? Mensen die overal ja en amen op zeggen? Die met iedereen wat meebewegen en met alle winden meewaaien? Ik heb het over mensen die met jou meepraten en vijf minuten later tegen een ander precies hetzelfde zeggen. Of die altijd blijven hangen in vage algemeenheden, maar zich nooit ergens over uitspreken.

Op de pagina over irritatie en allergie lees je hoe gedrag van anderen iets kan spiegelen van jouw eigen kwaliteiten. Op deze pagina gaat het specifiek over jouw ergernis aan mensen die geen duidelijk standpunt innemen.

Waarom raakt dit gedrag jou?

Het raakt je, omdat jij wél duidelijk bent. Jij zegt wat je vindt, ook als dat spannend is. Jij draait er niet omheen. Jij staat ergens voor. En je verwacht van anderen dat ze dat ook doen. Je hebt een hekel aan schijnveiligheid. Aan mensen die doen alsof ze het met je eens zijn, maar ondertussen een andere koers varen. Dat voelt niet zuiver. Niet eerlijk. En misschien nog wel het meest: niet betrouwbaar. Jouw behoefte aan openheid en echtheid botst frontaal op het gedrag van de ja-knikker. Jij zoekt verbinding op basis van waarheid, niet op basis van gemak. En dus schuurt het als mensen zich verstoppen achter instemming zonder inhoud.

Want jij wilt weten waar je aan toe bent. Jij wilt in gesprek en je wilt jezelf en de ander niet voor de gek houden. En als je het scherp stelt: ja-knikkers zetten jouw waarde op het spel. Dat is jouw beleving van het gedrag. Het helpt om onderscheid te maken tussen wat je feitelijk ziet en wat je daaruit afleidt. Je ziet iemand instemmen en later iets anders zeggen. De conclusie dat iemand oneerlijk, slap of onbetrouwbaar is, is jouw interpretatie daarvan.

Wat zegt jouw irritatie over jouw kwaliteiten?

• Jouw kwaliteit is dat je eerlijk, betrouwbaar, echt en oprecht bent en ergens voor staat.
• Jouw valkuil is dat je te principieel, te direct of te fel in de communicatie wordt.
• Jouw uitdaging is dat je met de ander meebeweegt en ruimte geeft zonder zelf vaag te worden.
• Jouw allergie bestaat uit ja-knikkers en mensen die met alle winden meewaaien.

Jouw behoefte aan helderheid is een kwaliteit. Je durft uit te spreken wat je vindt en je wilt weten wat de ander werkelijk denkt. De valkuil ontstaat wanneer je de ander onder druk zet om onmiddellijk kleur te bekennen.

Niet iedereen kan of durft zich in hetzelfde tempo uit te spreken. Jouw uitdaging is daarom niet om minder duidelijk te worden. De uitdaging is dat je voldoende ruimte maakt voor de ander om een eerlijk antwoord te geven.

Wat gebeurt er als je vanuit irritatie reageert?

Een gevolg kan zijn dat je vanuit je irritatie reageert en dat je fel uit de hoek komt. Je gaat je ergernis uiten en voor je het weet laat je je leiden door je irritatie. Je wordt te direct, te confronterend, te fel of bot. Je zegt: “Zeg nou gewoon wat je vindt, zo moeilijk is dat toch niet?”

• Of: “Ja zeggen en nee doen, daar kan ik echt helemaal niks mee.”
• Of je zucht, rolt met je ogen of kapt het gesprek gewoon af.

Begrijpelijk. Maar het helpt je niet. Want je wilt verbinding, geen verwijdering. En je wilt helderheid, niet dat mensen nóg meer in hun schulp kruipen.

Door jouw felheid kan de ander zich beoordeeld of onder druk gezet voelen. Daardoor wordt de kans juist kleiner dat diegene zich eerlijk uitspreekt. Jouw kwaliteit van duidelijkheid slaat dan door in een vorm die het gewenste gesprek belemmert.

Welke gevolgen heeft reageren vanuit irritatie?

Wanneer je reageert vanuit jouw irritatie, kunnen dit de gevolgen zijn:

• Je ja-knikkende collega klapt nog verder dicht.
• De ander voelt zich afgeserveerd of afgebrand.
• De sfeer wordt stroef en het contact raakt vertroebeld.
• Jij krijgt het stempel fel, bot, te directief of dominant.
• Het echte gesprek komt niet meer op gang.

Daarmee bereik je precies het tegenovergestelde van wat je wilt. Jij zoekt duidelijkheid, maar jouw reactie kan ervoor zorgen dat de ander nog voorzichtiger, vager of terughoudender wordt.

Hoe reageer je duidelijk zonder te forceren?

De basisregel is: laat je niet leiden door het gedrag van een ander, maar laat je leiden door jouw behoeften. Je hebt op zich gelijk: het is frustrerend als iemand geen kleur bekent. Dat hoef je niet weg te duwen. Maar als je reageert vanuit die frustratie, maak je de kans kleiner dat de ander alsnog iets van zichzelf laat zien. Zeg in jezelf: “Oké, dit raakt me. Dat zegt iets over wat ik belangrijk vind.”

De kunst is om vanuit jouw behoefte te reageren. Dus niet: “Zeg nou eens wat je vindt!” Maar: “Ik merk dat ik behoefte heb aan helderheid. Zou je kunnen aangeven hoe jij erin staat?” Klein verschil in toon, groot verschil in effect. Je kunt ook zeggen:

• “Ik hoor dat je instemt, maar ik ben benieuwd of je nog twijfels of bezwaren hebt.”
• “Je hoeft het niet met mij eens te zijn. Ik wil graag weten hoe jij er werkelijk naar kijkt.”
• “Wat zou voor jou een reden zijn om hier niet mee in te stemmen?”
• “Heb je voldoende ruimte om jouw mening hierover te geven?”

Benoem wat je waarneemt, maar vul het motief van de ander niet meteen in. Daarmee geef je ruimte voor een eerlijk antwoord zonder jouw behoefte aan duidelijkheid los te laten.

Duidelijk blijven zonder te fel te worden

Niet iedereen is even uitgesproken als jij. Dat hoeft ook niet. Jouw kracht is helderheid. Je valkuil is felheid. Als je dat weet, kun je bewust doseren. Je hoeft niet minder duidelijk te zijn maar iets zachter in vorm. Zo blijft de ander erbij, in plaats van af te haken. Zachter formuleren betekent niet dat je vaag wordt of jouw mening inslikt. Je blijft helder over wat je nodig hebt, maar je geeft de ander meer ruimte om zonder druk te reageren.

Veelgestelde vragen over ja-knikkers

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over ja-knikkers, verborgen weerstand en reageren vanuit irritatie.

Wat is een ja-knikker?

Een ja-knikker is iemand die gemakkelijk instemt, weinig kleur bekent en niet altijd duidelijk maakt wat diegene werkelijk vindt. Soms blijkt pas later dat de persoon bezwaren had of een andere mening koesterde.

Waarom irriteer ik mij aan ja-knikkers?

Waarschijnlijk omdat jij eerlijkheid, duidelijkheid, betrouwbaarheid en oprechtheid belangrijk vindt. Het gedrag van een ja-knikker staat dan haaks op jouw eigen kwaliteiten en normen.

Is ja knikken altijd onbetrouwbaar gedrag?

Nee. Het kan onbetrouwbaar overkomen, maar er kunnen ook andere oorzaken zijn. Iemand kan onzeker zijn, conflicten willen vermijden, tijd nodig hebben of zich onvoldoende veilig voelen om een afwijkende mening te geven.

Kan ja knikken een vorm van weerstand zijn?

Ja. Iemand kan uiterlijk instemmen, terwijl er innerlijk twijfel, bezwaar of weerstand bestaat. Dat wordt ook wel verborgen weerstand genoemd.

Hoe krijg je een eerlijk antwoord?

Maak duidelijk dat een afwijkende mening welkom is. Stel open vragen, vul geen motieven in en geef de ander tijd om te reageren. Benoem ook waarom een eerlijk antwoord voor jou belangrijk is.

Hoe voorkom je dat je te fel reageert?

Herken eerst jouw irritatie en de behoefte die daaronder ligt. Benoem vervolgens jouw behoefte aan helderheid zonder de ander te beschuldigen of onder druk te zetten.

Wat zegt deze irritatie over jouw kwaliteiten?

De irritatie kan laten zien dat je zelf duidelijk, eerlijk, oprecht en betrouwbaar bent. De bijbehorende valkuil is dat je te principieel, ongeduldig of fel wordt wanneer anderen zich minder duidelijk uitspreken.