home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / willen / prestige

Prestige: de kracht van prestige en de valkuil

Prestige kan een enorme drijfveer zijn. Het geeft aanzien, status, bewondering en invloed en kan ervoor zorgen dat je bereid bent veel energie in jouw werk, positie of prestaties te steken. Lekker toch? Zeker, zolang je begrijpt wat prestige met je doet. Prestige kan sterk samenhangen met competitief ingesteld zijn: je wilt presteren, jezelf onderscheiden en misschien laten zien wat je hebt bereikt. Maar prestige komt vooral van buitenaf, omdat anderen jou aanzien en waardering toekennen. Daarom is het belangrijk om te onderzoeken hoeveel invloed die erkenning heeft op wat jij wilt en op hoe jij jezelf waardeert.

Is prestige een drijfveer of een behoefte?

Prestige kan een krachtige drijfveer zijn, maar ik beschouw het niet als een menselijke basisbehoefte. Mensen kunnen sterk in beweging komen voor eer, bewondering, roem, aanzien en status, maar je kunt leven zonder prestige. Je kunt veel moeilijker zonder waardering, liefde, genegenheid, veiligheid of verbondenheid. Daarom maak ik onderscheid tussen wat je werkelijk nodig hebt en externe zaken waarmee je een behoefte probeert te vervullen.

Dat onderscheid is belangrijk. Misschien verlang je naar prestige omdat je eigenlijk waardering wilt. Misschien zoek je status omdat je graag gezien wilt worden. Of misschien geeft een prestigieuze positie jou het gevoel dat je ertoe doet. Dan is prestige de buitenkant, terwijl daaronder een behoefte ligt die veel wezenlijker is. Wie prestige als loopbaandrijfveer herkent, kan daarom ook kijken naar prestige, aanzien en status als loopbaandrijfveer.

Wanneer is prestige een gezonde drijfveer?

Prestige is gezond wanneer erkenning en aanzien een prettige bijkomstigheid zijn van iets wat je werkelijk goed en met overtuiging wilt doen. Een architect mag trots zijn op een bijzonder gebouw, een wetenschapper op een belangrijke prijs en een ondernemer op een uitstekende reputatie. Prestige kan aansporen om kwaliteit te leveren en verantwoordelijkheid serieus te nemen. Het wordt lastiger wanneer de buitenwereld gaat bepalen hoeveel jij jezelf waard vindt en wanneer de volgende prestatie steeds opnieuw nodig is om dat gevoel vast te houden.

Wanneer wordt prestige een valkuil?

Prestige wordt een valkuil wanneer jouw behoefte aan aanzien zoveel gewicht krijgt dat je steeds opnieuw moet presteren, winnen of jouw positie verdedigen. Hoe hoger je op het paard wordt getild, hoe groter ook de angst om eraf te vallen. Daardoor kan prestige omslaan in prestatiedruk, angst voor gezichtsverlies en kostbare prestigekwesties.

• Prestatiedruk ontstaat wanneer iedere nieuwe prestatie minstens zo indrukwekkend moet zijn als de vorige.
• Gezichtsverlies wordt bedreigend wanneer jouw reputatie sterk afhankelijk is geworden van succes.
• Prestigekwesties ontstaan wanneer gelijk krijgen of jouw positie verdedigen belangrijker wordt dan de werkelijke waarde van de zaak.

Ik denk bijvoorbeeld aan een ondernemer die een rechtszaak voerde over 5.000 euro en inmiddels 11.000 euro aan juridische kosten kwijt was. 'Het is een prestigekwestie geworden', zei hij. Wel een dure hobby, vind je niet? Op zo'n moment is het oorspronkelijke belang allang naar de achtergrond verdwenen en draait het vooral nog om niet willen verliezen.

Waarom kan prestige nooit helemaal verzadigen?

Omdat status en aanzien vooral afhankelijk zijn van vergelijking en waardering van buitenaf. Er kan altijd iemand verschijnen met een grotere onderneming, hogere functie, belangrijkere prijs, indrukwekkender huis of meer bekendheid. Wanneer prestige jouw belangrijkste bron van eigenwaarde wordt, is er dus altijd een volgende trede nodig. Dat maakt prestige anders dan een werkelijke behoefte: externe erkenning kan prettig zijn, maar geeft niet automatisch innerlijke vervulling.

Wat hebben prestige en bewijsdrang met elkaar te maken?

Prestige kan bewijsdrang versterken wanneer je voortdurend wilt aantonen dat je succesvol, belangrijk of beter bent. Dan wordt een functie, titel, prijs of bezit niet alleen iets wat je hebt bereikt, maar ook bewijs van jouw persoonlijke waarde. Daar ligt een duidelijke verbinding met competitiviteit en altijd willen winnen, maar prestige heeft een eigen accent: het draait vooral om de sociale waardering die jouw positie of prestatie oplevert.

Wat gebeurt er wanneer jouw ego met prestige aan de haal gaat?

Dan kan aanzien belangrijker worden dan realiteitszin. Ik moet daarbij denken aan gezwollen ego's en situaties waarin mensen nauwelijks nog terug kunnen omdat toegeven wordt ervaren als verlies van positie. Je ziet dat soms in organisaties en openbaar bestuur: een project wordt ondanks steeds duidelijker signalen voortgezet omdat stoppen gezichtsverlies zou betekenen. Er verdwijnen miljoenen in iets waarvan iedereen inmiddels vermoedt dat het niet meer gaat lukken. Bescheidenheid en het vermogen om jouw positie te relativeren zijn daarom belangrijke tegenkrachten.

Is minder behoefte aan prestige hetzelfde als gebrek aan ambitie?

Nee. Je kunt zeer ambitieus zijn zonder veel behoefte te hebben aan status of aanzien. Ambitie gaat over wat je wilt bereiken of ontwikkelen. Prestige gaat over de waardering en sociale positie die met prestaties kunnen meekomen. Sommige mensen willen uitstekend werk leveren maar hebben nauwelijks behoefte om daarvoor op het podium te staan. Anderen worden juist sterk gemotiveerd door zichtbaarheid en erkenning. Dat verschil zegt iets over jouw persoonlijke drijfveren.

Hoe ga je gezond om met prestige?

Door te genieten van erkenning zonder haar tot fundament van jouw eigenwaarde te maken. Vraag jezelf af waarom een bepaalde titel, functie, prijs of reputatie zo belangrijk voor je is. Wil je werkelijk iets realiseren wat betekenis heeft, of wil je vooral gezien worden als iemand die succesvol is? Prestige hoeft niet weg. Het gaat erom dat jij prestige bezit en prestige niet jou bezit. Wanneer je weet wie je bent, wat je kunt en waarvoor je werkelijk wilt gaan, wordt externe waardering een aanvulling in plaats van jouw belangrijkste brandstof.

Veelgestelde vragen over prestige

De volgende vragen helpen om prestige te onderscheiden van waardering, ambitie en de behoefte om voortdurend indruk te maken op anderen.

Is prestige hetzelfde als status?

Nee, maar ze liggen dicht bij elkaar. Status verwijst vooral naar jouw positie ten opzichte van anderen, terwijl prestige sterker gaat over het aanzien en de bewondering die met die positie, reputatie of prestatie verbonden zijn.

Is behoefte aan prestige verkeerd?

Nee. Het is niet verkeerd om erkenning, aanzien of een goede reputatie prettig te vinden. Het wordt vooral riskant wanneer jouw gevoel van eigenwaarde ervan afhankelijk wordt en je steeds nieuwe prestaties nodig hebt om jezelf belangrijk genoeg te voelen.

Waarom willen mensen prestige?

Omdat prestige erkenning, invloed en sociale waardering kan opleveren. Daaronder kunnen behoeften liggen zoals gezien worden, waardering ontvangen of betekenis ervaren. Daarom is het zinvol om niet alleen te vragen of prestige belangrijk voor je is, maar vooral waarom.

Kan prestige motiveren op het werk?

Ja. Een prestigieus project, belangrijke functie of zichtbare verantwoordelijkheid kan veel motivatie geven. Die motivatie blijft gezonder wanneer ook het werk zelf, jouw talenten en de betekenis ervan belangrijk voor je zijn.

Hoe weet je of prestige te belangrijk voor je is geworden?

Dat merk je wanneer verlies van status je buitensporig raakt, wanneer je voortdurend met anderen vergelijkt of wanneer je beslissingen neemt die rationeel weinig meer opleveren maar die je toch doorzet omdat terugtrekken als gezichtsverlies voelt.