home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / behoeften / behoefte aandacht / claimen claimgedrag

Claimen en claimgedrag

Claimen is de ander onvoldoende ruimte en vrijheid gunnen, wat kan leiden tot een verstikkende relatie. Gevolg is dat de ander zich benauwd of opgesloten kan gaan voelen en het uiteindelijk zo vervelend vindt dat hij of zij afstand gaat inbouwen. Claimen is verstikkend omdat het overkomt alsof de ander aanspraak op jou kan maken of recht op jou heeft. Liefde en aandacht worden opgeëist als een vanzelfsprekendheid in plaats van dat liefde en aandacht worden gegeven. Dit artikel schreef ik vanuit mijn ervaringen met mensen die de aandacht, beschikbaarheid of nabijheid van een ander proberen op te eisen. Claimen hangt vaak samen met een sterke behoefte aan aandacht, maar ook met onzekerheid en angst om de ander te verliezen.

Specifiek behandel ik wat claimgedrag betekent, hoe je het herkent, waar het vandaan komt, in welke relaties het voorkomt en waarom ruimte geven, vertrouwen en loslaten belangrijke leerdoelen zijn.

Wat zijn kenmerken van claimgedrag?

Ik kom tot een definitie aan de hand van een aantal kenmerken van claimgedrag:

• Zich te veel bemoeien met de keuzes van de ander.
• Betuttelen en bemoederen.
• Onvoldoende respect en ruimte geven aan de behoeften van de ander.
• Uitmaken wat wel of niet goed is voor een ander: normatief zijn voor de ander.
• De ander voortdurend kapittelen, bekritiseren, verbeteren of corrigeren.
• Het leven, de agenda of de gedachten van de ander voortdurend opeisen.
• De underdog spelen in communicatieve zin in termen van:
  • Dat doe je me toch niet aan?
  • Ik belde jou drie keer, maar je belt niet eens terug.
  • Je laat ook nooit wat van je horen.
  • Ik kan niet zonder jou.
  • Ik stuurde jou een app, maar je reageerde zo laat.
  • Je laat me toch niet in de steek?

Waarom claimt iemand aandacht?

Achter claimgedrag zit doorgaans één schreeuw om aandacht. Vaak is men bang om te verliezen. Er is angst dat de relatie kapotgaat en voortdurend wordt de controle ingebouwd om te kijken of het nog wel goed zit. Even een app sturen en kijken hoe de ander reageert. Even een telefoontje om te kijken of de ander nog wel vriendelijk is en liefdevol reageert. En vervolgens onzeker of wantrouwend worden wanneer er niet direct wordt gereageerd of wanneer het even anders gaat dan gedacht. Daardoor kun je steeds sterker afhankelijk worden van aandacht.

In welke relaties komt claimgedrag voor?

Claimgedrag kan in vrijwel iedere relatie voorkomen. In een partnerrelatie zie je het bijvoorbeeld wanneer iemand voortdurend wil weten waar de ander is, met wie hij of zij contact heeft of waarom een bericht niet direct wordt beantwoord. Ook ouders kunnen hun kind claimen door zich te sterk te bemoeien met keuzes, relaties of de agenda van het kind. Andersom kunnen kinderen moeite hebben met het delen van de aandacht van een ouder. In vriendschappen ontstaat claimgedrag wanneer iemand verwacht dat je altijd klaarstaat, direct reageert of andere contacten minder belangrijk maakt. Ook op het werk kan iemand beslag leggen op de tijd en beschikbaarheid van een medewerker. Andersom kan een medewerker voortdurend bevestiging of hulp opeisen.

Het probleem zit niet in de behoefte aan contact of nabijheid. Het wordt claimgedrag wanneer de vrijheid van de ander steeds kleiner wordt.

Waarom leidt claimen tot afstand?

Wanneer claimgedrag voorkomt, kan er gebrek aan ruimte en vrijheid ontstaan. Wie claimt, kan de ander zodanig opeisen dat de ander geen ruimte meer ervaart om zijn of haar leven in te vullen op basis van eigen behoeften en eigen keuzes. Uiteindelijk werkt het verstikkend en bedwelmend. Claimgedrag versterkt zichzelf doorgaans: wanneer je claimt, neemt de ander meer afstand, waardoor jij meer de neiging hebt om nog sterker te claimen, waardoor de ander nog meer afstand neemt, enzovoort. Uiteindelijk hol je achter iemand aan die voor jou wegrent. Dat is uitermate ongezond. Vertrouwen en loslaten zijn zeker leerdoelen en het begint met grenzen respecteren. Wanneer de ander afstand neemt, dan ben je te dichtbij. Dat moet je leren herkennen.

Claimgedrag bevordert de kans dat de relatie stukgaat. Het kan een tijdje duren en het ligt er maar aan hoe groot het geduld van de ander is. Maar wanneer de relatie stukgaat, komt het vervelende gevoel van afwijzing weer bovendrijven.

Als je iemand claimt, is dat eigenliefde of liefde voor de ander?

Wanneer je iemand claimt, lijkt het misschien alsof je dat doet uit liefde. Je wilt de ander dichtbij houden, je wilt contact en je wilt voelen dat de relatie goed zit. Maar zodra je de vrijheid van de ander kleiner maakt, gaat het niet alleen meer over liefde voor de ander. Vaak gaat het dan vooral over jouw eigen angst, onzekerheid of behoefte aan bevestiging. Je probeert via de ander een gevoel van veiligheid te krijgen. Dat is begrijpelijk, maar het is geen gezonde eigenliefde. Bij eigenliefde leer je jouw gevoelens en behoeften serieus te nemen zonder de ander verantwoordelijk te maken voor jouw rust, zekerheid of geluk.

Liefde voor de ander betekent ook dat je de ander ruimte geeft om eigen keuzes te maken, tijd voor zichzelf te nemen en niet altijd beschikbaar te zijn. Je kunt van iemand houden zonder hem of haar vast te zetten. Juist wanneer je de ander vrijheid gunt, laat je zien dat liefde niet hetzelfde is als bezit. De vraag is dus niet alleen: houd ik van de ander? De vraag is ook: kan ik van de ander houden zonder hem of haar te controleren, op te eisen of verantwoordelijk te maken voor wat ik zelf voel en nodig heb?

Loslaten, vertrouwen en ruimte geven

Het leerdoel is loslaten, ruimte geven en vertrouwen geven aan de ander. Dat klinkt eenvoudig, maar juist wanneer je bang bent om iemand te verliezen, kan dat moeilijk zijn. Je wilt dan controleren of het nog goed zit. Je zoekt contact, bevestiging of geruststelling en je probeert daarmee jouw onrust te verminderen. Aandacht of steun vragen is iets anders dan voortdurend geruststelling nodig hebben of de beschikbaarheid van iemand opeisen. Je mag zeggen wat je nodig hebt. Je mag vertellen dat je onzeker bent of dat je behoefte hebt aan contact. Maar de ander houdt de vrijheid om daar op zijn of haar eigen manier en eigen moment op te reageren.

Loslaten betekent niet dat de ander je niets meer kan schelen. Het betekent ook niet dat je afstandelijk moet worden. Loslaten betekent dat je niet probeert vast te houden wat je niet kunt afdwingen. Je stopt met voortdurend controleren, testen, appen, bellen of vragen of het nog wel goed zit. Vertrouwen geven betekent dat je accepteert dat de ander eigen keuzes maakt, eigen contacten heeft en tijd voor zichzelf nodig kan hebben. Dat kan spanning oproepen. Zeker wanneer je snel bang bent voor afwijzing of verlies. Toch ontstaat juist daar ruimte voor een gezondere relatie.

Ruimte geven aan de ander vraagt ook dat je ruimte leert maken in jezelf. Wat voel je wanneer de ander niet reageert? Welke behoefte wordt geraakt? Welke angst komt boven? Wanneer je dat beter leert herkennen, hoef je de ander minder snel verantwoordelijk te maken voor jouw rust en zekerheid. De kern is dat nabijheid niet hetzelfde is als voortdurende beschikbaarheid. Liefde wordt niet sterker doordat je iemand vasthoudt. Liefde krijgt juist meer kans wanneer er naast verbondenheid ook vrijheid bestaat.

Wat kun je doen als je claimgedrag bij jezelf herkent?

Herken eerst wat er met jou gebeurt wanneer iemand niet direct reageert. Welke angst of behoefte wordt op dat moment geraakt? Stel het appen, bellen of controleren bewust uit. Vraag aandacht of steun zonder die op te eisen. Respecteer de grenzen en keuzes van de ander en bouw ook aan jouw eigen bezigheden, contacten en zelfstandigheid. Nabijheid betekent niet dat iemand voortdurend beschikbaar moet zijn.

Wat kun je doen wanneer iemand jou claimt?

Benoem concreet welk gedrag je als claimend ervaart en vertel welke ruimte je nodig hebt. Stel grenzen aan voortdurend appen, bellen of controleren. Blijf niet eindeloos geruststelling geven. Maak duidelijk dat een grens niet hetzelfde is als afwijzing. Onderzoek of de ander verantwoordelijkheid wil nemen voor het gedrag. Wanneer jouw grenzen voortdurend worden genegeerd, kan het nodig zijn om meer afstand te nemen.

Veelgestelde vragen over claimen en claimgedrag

Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen die bij claimgedrag kunnen spelen.

Kan claimgedrag tijdelijk ontstaan?

Ja. Claimgedrag kan tijdelijk sterker worden door onzekerheid, verlies, spanning of veranderingen in een relatie. Het wordt vooral een probleem wanneer het gedrag zich blijft herhalen en de ander steeds minder ruimte ervaart.

Is veel contact willen hetzelfde als claimen?

Nee. Veel contact willen is niet automatisch claimen. Het verschil zit in de vrijheid die de ander houdt. Kun je accepteren dat iemand niet direct reageert of eigen keuzes maakt? Of ontstaat er druk, controle of verwijt wanneer de ander niet beschikbaar is?

Kan iemand claimen zonder dat zelf te beseffen?

Ja. Iemand kan vooral zijn eigen onzekerheid, angst of behoefte aan bevestiging ervaren en niet doorhebben dat de ander het gedrag als benauwend of controlerend beleeft.

Kan claimgedrag ook zonder jaloezie voorkomen?

Ja. Jaloezie kan een rol spelen, maar claimgedrag kan ook voortkomen uit angst om verlaten te worden, moeite met alleen zijn, behoefte aan controle of een sterke behoefte aan bevestiging.

Wanneer wordt claimgedrag grensoverschrijdend?

Claimgedrag wordt grensoverschrijdend wanneer iemand jouw grenzen niet accepteert, jou voortdurend controleert, jouw contacten probeert te beperken of druk blijft uitoefenen nadat je duidelijk hebt aangegeven wat je wel en niet wilt.