Verontrust of ongerust is een gevoel en geeft spanning
Verontrust zijn of je ongerust voelen geeft een gevoel van spanning. In de serie artikelen over angst en bang zijn heb ik verontrustheid en ongerustheid geplaatst omdat je vreest dat een situatie niet goed afloopt. Je weet vaak nog niet precies wat er gaat gebeuren, maar jouw gedachten lopen alvast vooruit op mogelijke problemen of gevaar. Daardoor word je waakzaam, gespannen en alert. Ongerustheid is dus niet altijd hevige angst, maar angst voor wat er mogelijk kan gebeuren speelt wel een belangrijke rol. Wat is het precies, waar komt het vandaan en wat zijn de kenmerken?
Wat betekenen verontrust en ongerust?
Wanneer ik moet definiëren wat verontrust of ongerust is, doe ik dat graag aan de hand van kenmerken:
- Je voelt je bezorgd omdat je in spanning verkeert over de goede afloop van de situatie.
- Je bent ongerust omdat je bang bent dat er iets gebeurt wat je niet wilt.
- Je voelt je waakzaam, alert en gealarmeerd omdat je op het ergste voorbereid bent.
- Je voelt je bevreesd, onrustig en angstig in relatie tot de situatie die zich voordoet.
Wanneer kun je je ongerust voelen?
Er kunnen tal van situaties zijn waardoor je ongerust wordt. Dat kunnen grote en kleine zaken zijn en wellicht soms terechte of onterechte zaken. Je kunt ongerust zijn over de continuïteit van jouw bedrijf, over de toekomst van de kinderen, over het vinden van een nieuwe baan nadat je ontslagen bent of over de te verwachten uitslag die je in het ziekenhuis ontvangt naar aanleiding van een onderzoek.
Wat hebben grip en regie met ongerustheid te maken?
Ongerustheid ontstaat vooral wanneer je de grip op de situatie kwijt bent of wanneer je de regie verliest en soms aan een ander moet overlaten.
Ongerustheid kan ook ontstaan wanneer je in jouw valkuil zit:
- Je bent niet meer zorgzaam, maar overzorgzaam.
- Je voelt je niet verantwoordelijk, maar je voelt je vaak oververantwoordelijk.
- Je wilt te veel controle en je bent af en toe een controlefreak.
Wanneer maak je je onterecht zorgen?
Soms zijn er gevoelens waarbij je je af kunt vragen of ze wel nodig zijn. Vaak zijn mensen ongerust over situaties van morgen, overmorgen en volgende week. Het kenmerk van deze situaties is dat het buiten hun bereik of invloed ligt. De gevoelens van ongerustheid hebben een verbinding met het woord zorgen. Je maakt je zorgen over iets. Je bent bezorgd over de toekomst. Je bent bang dat het niet goed komt. Iemand schreef:
Vandaag maak ik me zorgen over morgen
en morgen over overmorgen
terwijl mijn zorgen van overmorgen
gaan over volgende week.
Achteraf zeg ik vaak: het viel me gisteren nogal mee.
Welke behoefte zit achter ongerustheid?
Gevoelens hebben altijd een relatie met onze behoeften. Er is dus een verstoring of mogelijke bedreiging van jouw behoeftenpatroon wanneer er negatieve gevoelens ontstaan. Wanneer je je zorgen maakt over het vinden van een nieuwe baan, heeft dat te maken met jouw behoefte aan zekerheid en continuïteit.
Wat kun je aan ongerustheid doen?
Ik noem een aantal situaties:
- Je vindt zelf ook dat je je onterecht ongerust maakt over een bepaalde situatie. In dat geval moet je leren om anders om te gaan met situaties waarbij je geen grip en controle hebt.
- Je vindt dat jouw verontruste gevoelens voortkomen uit valkuilen zoals te zorgzaam, je te verantwoordelijk voelen of je te betrokken voelen. In dat geval is een traject gericht op het vermijden van jouw valkuilen van belang.
- Je vindt dat er een situatie is waarbij jouw gevoelens wel degelijk op hun plaats zijn en dat er alle reden is voor jouw ongerustheid. In dat geval moet je maatregelen nemen of aan de bel trekken.
- Onderzoek ook wat jou geruststelt.
Welke gevoelens kunnen met ongerustheid samenhangen?
Verontrustheid en ongerustheid kunnen samengaan met andere gevoelens van spanning. Je kunt je lichamelijk en geestelijk gespannen voelen omdat je blijft wachten op duidelijkheid of een goede afloop. Wanneer je het gevoel hebt dat je snel moet handelen, kan er ook sprake zijn van haast en gejaagdheid. Soms word je ongedurig en rusteloos omdat stilzitten of afwachten moeilijk wordt. In aanloop naar een uitslag, gesprek of gebeurtenis kun je je bovendien zenuwachtig of nerveus voelen. Deze gevoelens zijn niet hetzelfde, maar kunnen elkaar wel versterken wanneer onzekerheid blijft bestaan.
Welke ontwikkeldoelen passen bij ongerustheid?
Wanneer je je vaak zorgen maakt over situaties waarop je weinig invloed hebt, kan een passend ontwikkeldoel zijn om beter te leren werken met jouw cirkel van invloed. Daarbij maak je onderscheid tussen wat je zelf kunt veranderen, waarop je enige invloed hebt en wat volledig buiten jouw bereik ligt. Dat helpt je om jouw energie te richten op concrete stappen in plaats van op eindeloos nadenken over mogelijke gevolgen. Een tweede ontwikkeldoel kan zijn om meer vertrouwen te ontwikkelen. Vertrouwen betekent niet dat je zeker weet dat alles goed afloopt. Het betekent dat je erop leert vertrouwen dat je kunt omgaan met wat er gebeurt, ook wanneer je niet alles vooraf kunt controleren. Het doel is niet dat je nooit meer bezorgd bent, maar dat ongerustheid niet voortdurend jouw aandacht en keuzes bepaalt.
Veelgestelde vragen over verontrustheid en ongerustheid
Ongerustheid kan ook doorwerken in jouw gedachten, gedrag en contact met anderen. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.
Waarom blijft ongerustheid bestaan zonder nieuwe informatie?
Wanneer informatie ontbreekt, probeert jouw hoofd de lege plekken zelf in te vullen. Je bedenkt mogelijke scenario's en richt je aandacht vooral op wat er mis kan gaan. Daardoor kan de spanning blijven bestaan, ook wanneer er feitelijk niets nieuws is gebeurd.
Waarom zoek je steeds opnieuw bevestiging?
Bevestiging geeft tijdelijk het gevoel dat de situatie veilig of onder controle is. Omdat die zekerheid meestal niet blijvend is, ontstaat al snel de behoefte om opnieuw te vragen, controleren of geruststelling te zoeken.
Kan ongerustheid overslaan op andere mensen?
Ja. Wanneer je voortdurend mogelijke risico's benoemt, vragen blijft stellen of gespannen reageert, kunnen anderen jouw onrust overnemen. Zeker binnen een gezin of team kan bezorgdheid zich daardoor verspreiden.
Kan ongerustheid jouw slaap verstoren?
Ja. Wanneer het rustig wordt en er weinig afleiding is, krijgen jouw zorgen meer ruimte. Je blijft situaties doordenken, probeert oplossingen te vinden of loopt vooruit op wat de volgende dag kan gebeuren. Daardoor kan inslapen of doorslapen moeilijker worden.
Wanneer is professionele hulp bij ongerustheid verstandig?
Professionele hulp kan verstandig zijn wanneer de ongerustheid langdurig aanhoudt, jouw dagelijks functioneren belemmert of leidt tot voortdurend controleren, vermijden of zoeken naar geruststelling. Samen kun je onderzoeken welke gedachten, ervaringen en behoeften de onrust in stand houden.
Wat betekent ongerustheid voor jouw persoonlijke ontwikkeling?
Ongerustheid kan zichtbaar maken hoeveel behoefte jij hebt aan zekerheid, grip en een goede afloop. Het gevoel nodigt je uit om te onderzoeken welke risico's werkelijk om actie vragen en welke zorgen vooral ontstaan doordat je de toekomst niet kunt voorspellen.
Persoonlijke ontwikkeling betekent dan dat je leert handelen waar dat mogelijk is en loslaten waar jouw invloed ophoudt. Je hoeft onzekerheid niet prettig te vinden, maar je kunt wel leren om ermee om te gaan zonder dat zij voortdurend jouw leven beheerst.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 07-04-2017
Update: 3 augustus 2026.
