home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / nuchter / onpersoonlijk

Onpersoonlijk overkomen: wanneer zakelijkheid afstand schept

Kom jij onpersoonlijk over op andere mensen? Merk je dat mensen dat soms over jou zeggen of krijg je deze feedback? Wist je dat dit een valkuil is die past bij de kernkwaliteiten nuchter, bedaard of beheerst?

Wanneer nuchter zijn bij jou past, ben je waarschijnlijk niet iemand die zich snel laat meeslepen. Je kunt zaken rationeel bekijken en houdt het hoofd koel. Dat is een kwaliteit. Maar wanneer de persoonlijke kant uit beeld raakt, kun je onpersoonlijk overkomen.

Wat is het verschil tussen onpersoonlijk en afstandelijk overkomen?

Onpersoonlijk en afstandelijk liggen dicht bij elkaar, maar het accent verschilt. Bij afstandelijk overkomen ervaart de ander vooral afstand, koelte of weinig toegang tot jouw binnenwereld. Bij onpersoonlijk overkomen ligt het accent sterker op het ontbreken van persoonlijk contact.

Je kunt bijvoorbeeld correct, zakelijk en vriendelijk zijn en toch onpersoonlijk overkomen. Het gesprek klopt inhoudelijk, maar de ander mist iets. Interesse. Warmte. Een persoonlijke reactie. Iets waaruit blijkt dat er niet alleen een functionaris, collega of manager tegenover hem zit, maar ook een mens.

Daarom is onpersoonlijk niet automatisch hetzelfde als onaardig. Je kunt het uitstekend bedoelen. Alleen merkt de ander te weinig van jouw persoonlijke betrokkenheid.

Marianne: 'Ik zou zo graag anders willen'

Neem het voorbeeld van Marianne. Door anderen wordt ze wel eens getypeerd als kil of koud, weinig betrokken bij de medemens, weinig sociaal. Maar ook wel in termen als: 'Je weet nooit goed wat je aan haar hebt' of 'Je krijgt moeilijk contact met haar.' Zelf zei ze: 'Ik begrijp dat mensen dat van mij zeggen en het maakt me soms ook eenzaam, want ik zou zo graag anders willen.'

Marianne ging een coachingstraject volgen gericht op verbindend communiceren. Dat was een hele stap en best wel eng. Ze merkte ook dat het een patroon was, een gedragspatroon dat ze in al die jaren had opgebouwd.

Dat voorbeeld laat precies zien waarom onpersoonlijk overkomen lastig kan zijn. De omgeving ziet een koele buitenkant, terwijl de persoon zelf juist behoefte kan hebben aan contact en verbinding.

Welke kwaliteiten liggen onder onpersoonlijk overkomen?

Mocht het zo zijn dat je ervan overtuigd bent dat het van jou een valkuil is wanneer je onpersoonlijk overkomt, dan heb ik goed nieuws voor je. Aan iedere valkuil ligt namelijk een kwaliteit ten grondslag. Waarschijnlijk ben je een evenwichtig persoon die niet snel uit het veld is geslagen.

Misschien ben je nuchter en ingetogen. Misschien ben je beheerst en bedaard. Dat zijn kwaliteiten waarmee je rust kunt bewaren, situaties kunt overzien en niet onmiddellijk wordt meegesleept door emoties.

De valkuil ontstaat wanneer die beheersing zo sterk wordt dat de persoonlijke kant verdwijnt. Dan zien anderen vooral jouw rust, zakelijkheid of controle, maar ervaren ze te weinig contact met jou als mens.

Kan onpersoonlijk gedrag aangeleerd zijn?

Onpersoonlijk overkomen kan ook aangeleerd gedrag zijn. Misschien heb je niet geleerd om iets van jezelf te laten zien in contacten. Of je vindt het moeilijk om spontaan of enthousiast te zijn. Wellicht is verbindend communiceren voor jou een belangrijk punt.

Wanneer je jarenlang gewend bent om vooral feitelijk, zakelijk of beheerst te reageren, kan dat een vast patroon worden. Je denkt misschien niet eens meer na over de vraag of je iets van jezelf laat zien. Je doet gewoon wat je altijd hebt gedaan.

Dat betekent ook dat het niet noodzakelijk zegt dat je vanbinnen weinig voelt of weinig betrokken bent. Misschien heb je vooral geleerd om dat niet te laten zien.

Welke rol kan sociale angst spelen?

Wat ook een rol kan spelen is sociale angst. Je trekt je terug in een bevriesmodel van 'je raakt mij niet'. Niemand ziet wat er in jou leeft. Je bent bang om gekwetst of geraakt te worden. Vandaar dat jij jezelf afsluit voor jouw medemens. Herken je dat?

Dan is onpersoonlijk overkomen geen kwestie van weinig interesse in andere mensen. Juist contact kan spannend zijn. Door weinig van jezelf te laten zien, houd je controle en verklein je voor jouw gevoel het risico dat een ander je raakt.

Alleen heeft die bescherming een prijs. Wanneer niemand ziet wat er in jou leeft, wordt het voor anderen ook moeilijker om werkelijk aansluiting bij jou te vinden.

Waarom raakt onpersoonlijke communicatie de ander niet?

Omdat communicatie meer is dan informatie overbrengen. Je kunt jouw verhaal inhoudelijk uitstekend op orde hebben en toch weinig contact maken. De feiten kloppen, jouw redenering is helder en jouw boodschap is professioneel. Maar de ander voelt zich niet aangesproken.

Dat gebeurt vooral wanneer jij jezelf volledig uit de communicatie haalt. Je vertelt wat er moet gebeuren, wat de feiten zijn en welke resultaten nodig zijn, maar de ander hoort niet wat jij ervan vindt, wat het met jou doet of waarom het voor jou belangrijk is.

Daarmee kan communicatie klinisch worden. Correct, maar zonder veel warmte. Mensen begrijpen dan misschien precies wat je zegt, terwijl je ze als mens nauwelijks raakt.

En juist dat is in werkrelaties belangrijk. Mensen reageren niet alleen op argumenten. Ze reageren ook op belangstelling, betrokkenheid en op de vraag of ze zich gezien en gehoord voelen.

Wat is jouw leerdoel als je onpersoonlijk overkomt?

In ieder geval is jouw leerdoel duidelijk. Je wilt niet koud of kil overkomen op anderen. Het is van belang om verbindend te zijn en ook om verbindend te leren communiceren. Want daar ligt een essentieel punt en dat is de ontwikkeling van een stuk persoonlijke communicatie.

Dat betekent niet dat je ineens een enorm gevoelsmens moet worden of jouw hele binnenwereld bij iedereen moet uitstorten. Het gaat erom dat jouw communicatie iets meer van jou bevat. Wat vind jij belangrijk? Wat doet iets met je? Waarom raakt een onderwerp je? Wat waardeer je in de ander?

Juist kleine persoonlijke signalen kunnen al veel verschil maken. Een vraag die werkelijk uit belangstelling wordt gesteld. Een reactie waaruit blijkt dat iets je raakt. Of gewoon zeggen wat jij persoonlijk van een situatie vindt.

Wat bedoel ik met verbindende communicatie?

Het is uiteraard weer zo'n term die ik als containerbegrip aanduid. Maar wat is nu verbindende communicatie? Dat is communicatie die 'raakt', die 'iets losmaakt bij de ander'. En je raakt wanneer je durft te laten zien dat je 'geraakt' bent. Je spreekt aan wanneer je laat horen dat je 'aangesproken bent' of 'dat jij je aangesproken voelt'.

Dat vraagt dus iets anders dan alleen een lijst feiten presenteren. Persoonlijke communicatie betekent dat jij ook zelf in jouw verhaal voorkomt. Niet als iemand die voortdurend over zichzelf praat, maar als mens die zichtbaar maakt wat hem beweegt.

Daar zit precies het verschil met onpersoonlijke communicatie. Bij onpersoonlijke communicatie blijft het verhaal op afstand. Bij verbindende communicatie merkt de ander dat jij zelf ook ergens staat.

Wanneer wordt communicatie onpersoonlijk?

Communicatie kan onpersoonlijk worden:

• Wanneer je een waslijst van feiten achter elkaar zet.
• Wanneer je een assortiment aan diploma's opsomt.
• Wanneer je in de derde persoon over jezelf praat.
• Wanneer je afstandelijke benamingen gebruikt als 'resultaatgerichte manager met ervaring bij de overheid' in plaats van: 'Ik ben resultaatgericht en mijn ervaring als manager is vooral bij de overheid.'

Het verschil lijkt soms klein, maar het effect is groot. In de ene vorm geef je informatie over een soort functieprofiel. In de andere vorm laat je iets van jezelf zien. De boodschap wordt persoonlijker omdat jij er zelf in voorkomt.

Kun je leren om persoonlijker over te komen?

Wanneer je onpersoonlijk overkomt, te afstandelijk, klinisch of kil, kun je leren om op een andere manier over te komen.

Hoe gaat dat in zijn werk? Samen gaan we bekijken waar het vandaan komt. Is het een valkuil zoals hierboven omschreven? Of houd jij je in vanuit bepaalde sociale angsten, zoals bang zijn om gekwetst te worden of bang zijn om jezelf te laten zien?

Dat onderscheid is belangrijk. Wanneer onpersoonlijkheid de doorgeslagen kant van jouw nuchterheid of beheersing is, ligt het leerpunt vooral in meer persoonlijke ruimte en verbinding. Wanneer angst of zelfbescherming meespeelt, ligt er nog iets anders onder.

In beide gevallen begint het ermee dat je gaat zien wat je doet. Niet alleen luisteren naar de woorden 'je komt onpersoonlijk over', maar onderzoeken welk gedrag ervoor zorgt dat anderen dat ervaren.

Hoe blijf je zakelijk zonder onpersoonlijk te worden?

Zakelijkheid hoeft helemaal niet weg. Sterker nog: in veel situaties is het juist prettig wanneer iemand hoofd- en bijzaken kan scheiden, niet overal drama van maakt en helder blijft over wat er moet gebeuren.

Het probleem ontstaat pas wanneer zakelijk hetzelfde wordt als menselijk onzichtbaar. Je kunt heel goed resultaatgericht zijn en tegelijkertijd belangstelling tonen. Je kunt een moeilijk besluit nemen en toch benoemen wat dat voor de ander betekent. Je kunt nuchter reageren en alsnog laten merken dat je begrijpt dat iemand ergens mee zit.

Persoonlijker worden betekent daarom niet dat je jouw nuchterheid moet inleveren. Het gaat om aanvullen. Niet alleen taak, maar ook mens. Niet alleen feiten, maar ook contact. Niet alleen vertellen wat er moet gebeuren, maar zo nu en dan ook laten zien wie degene is die het vertelt.

Dan blijft jouw kracht gewoon overeind. Alleen hoeft de ander niet langer te zoeken naar de persoon die erachter zit.

Ontwikkeldoelen als je onpersoonlijk overkomt

Wanneer nuchterheid, bedaardheid of beheersing bij jou doorschiet in onpersoonlijk gedrag, formuleer ik deze drie ontwikkeldoelen:

• Meer persoonlijke betrokkenheid laten zien zonder jouw nuchtere of zakelijke houding kwijt te raken.
• Jouw gevoelens, mening en persoonlijke beleving iets zichtbaarder maken in het contact met andere mensen.
• Verbindender communiceren door naast feiten en resultaten ook oog te hebben voor de mens met wie je communiceert.

Veelgestelde vragen over onpersoonlijk overkomen

Onpersoonlijk overkomen wordt gemakkelijk verward met afstandelijkheid, nuchterheid of gewoon zakelijk zijn. Het verschil zit vooral in de mate waarin de ander persoonlijk contact met jou ervaart. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is onpersoonlijk hetzelfde als ongeïnteresseerd?

Nee. Je kunt wel degelijk geïnteresseerd of betrokken zijn en dat toch te weinig laten zien. De ander kan alleen afgaan op jouw gedrag en merkt jouw betrokkenheid dus niet automatisch wanneer je die niet zichtbaar maakt.

Is zakelijk communiceren automatisch onpersoonlijk?

Nee. Zakelijk communiceren kan heel persoonlijk zijn. Je kunt duidelijk, feitelijk en resultaatgericht spreken en tegelijkertijd belangstelling tonen, luisteren en laten merken wat iets voor jou of de ander betekent.

Waarom vinden mensen mij kil terwijl ik dat zelf niet zo ervaar?

Omdat jij weet wat er vanbinnen gebeurt en de ander alleen ziet wat je laat zien. Wanneer je weinig emotie toont, nauwelijks persoonlijke reacties geeft en vooral bij de feiten blijft, kan de ander dat als kilte ervaren.

Kan onpersoonlijk overkomen een aangeleerd patroon zijn?

Ja. Je kunt hebben geleerd om weinig van jezelf te laten zien of gevoelens buiten gesprekken te houden. Na verloop van tijd kan dat zo vanzelfsprekend worden dat je zelf nauwelijks meer merkt hoe weinig persoonlijke informatie je geeft.

Moet ik emotioneler worden om persoonlijker over te komen?

Nee. Je hoeft niet emotioneler te worden. Het gaat erom dat je iets meer zichtbaar maakt van jouw betrokkenheid, mening, belangstelling of beleving. Dat kan ook heel rustig en nuchter.