home / persoonlijke ontwikkeling / hsp / hsp communicatie

Hoogsensitief en communicatie

Binnen het thema HSP op de werkvloer zie ik dat communicatie voor hoogsensitieve personen vaak net even anders werkt. In dit artikel ga ik in op een aantal communicatieve aspecten die een aandachtspunt bij hooggevoelige personen kunnen zijn. Communicatie is een thema waarbij je gevoeligheid een rol speelt. Lees ook de andere artikelen binnen deze reeks:

• HSP en loopbaan: waar kom jij tot je recht?
• HSP en een leidinggevende functie: past dat bij jou?
• Leidinggeven aan HSP’ers: wat vraagt dat van jou als leidinggevende?
• HSP en timemanagement: omgaan met tijd, energie en prikkels
• Hooggevoelig als docent of leerkracht: omgaan met druk en verwachtingen
• HSP en presenteren: zichtbaar zijn zonder jezelf te verliezen
• HSP en conflicten en spanningen: omgaan met onderhuidse druk
• HSP en macht en gezag: hoe ga je om met hiërarchie en invloed?
• Er is toekomst voor HSP-ers

Wat is intuïtieve communicatie bij HSP-ers?

Hooggevoelige personen maken meer gebruik van intuïtieve communicatie dan andere mensen. Dat betekent: ze reageren op sfeer en voelen stemmingen goed aan. Maar ze kunnen ook vanuit hun eigen onderbuikgevoel zaken onder woorden brengen en communiceren. Hun sterke antenne voelt sfeer snel aan, maar ook het energetische niveau (emotie en gevoel) weten HSP-ers snel te peilen. Nog een stap dieper gaat het over het peilen van de behoeften van de ander. Kort gezegd: HSP-ers hebben een unieke kwaliteit wanneer het om communicatie gaat.

Hoe communiceren rationeel ingestelde personen?

Rationeel ingestelde personen staan lijnrecht tegenover intuïtieve communicatie. Ze kunnen zo’n beetje alles wel beredeneren, onderbouwen, beargumenteren, analyseren en hun devies is vaak: ‘meten is weten’. Graag praten ze vanuit cijfers en feitelijkheden. Wanneer het over weten gaat, dan is dat gericht op kennis, feitelijkheden en weten in ons hoofd. Ook rationeel ingestelde personen kunnen introvert zijn of extravert en een combinatie van beide is prima mogelijk.

Waarom ontstaat miscommunicatie tussen HSP-ers en rationele personen?

Miscommunicatie en onbegrip dreigt snel tussen de HSP-er en de rationeel ingestelde persoonlijkheid. Dat is jammer, want juist zij zouden zoveel van elkaar kunnen leren en juist zij zouden elkaar stimuleren bij de ontwikkeling van de eigen communicatieve vaardigheden. Waar een HSP-er zegt: ‘ik heb het gevoel dat er in dat team iets niet klopt’, vraagt een rationeel ingesteld persoon naar de onderbouwing. Waar een HSP-er disharmonie aanvoelt, tegengestelde behoeften peilt, spanningen van de ander ervaart die hem/haar triggeren, daar kan een rationeel ingesteld persoon zomaar aan voorbijgaan. Andersom is dat niet anders natuurlijk. Een rationeel ingesteld persoon kan met trefheldere analyses komen of met een doortimmerd plan, waar de HSP-er geen enkel gevoel bij heeft of afhaakt omdat het een bepaald abstractieniveau heeft.

Wederzijds kan er zo onbegrip ontstaan of kunnen er vooroordelen zijn over elkaar. De rationeel ingestelde vindt de HSP-er vaag of zweverig en de HSP-er vindt de ander veel te klinisch. Dit soort situaties kunnen ook ontstaan tijdens presentaties.

Wat is het verschil tussen aanvoelen en begrijpen?

Het kardinale verschil zit in aanvoelen of begrijpen. De één voelt de situatie of voelt de persoon in kwestie aan. De ander begrijpt of probeert te begrijpen en dat betekent: moeite doen om de logica te volgen. Echter, aanvoelen gaat op gevoel en begrijpen doe je met jouw hoofd. Het één is niet meer of beter dan het ander. Gelukkig zijn beide aanwezig, oftewel: gelukkig is de combinatie van hoofd, hart en handen aanwezig.

Hoe leer je als HSP-er je grenzen aangeven in communicatie?

Misschien herken je dat je in gesprekken vaak aanvoelt wat er speelt, maar het lastig vindt om uit te spreken wat jij nodig hebt. Je past je aan, houdt rekening met de ander en slikt soms je woorden in om de sfeer goed te houden. Nee zeggen voelt al snel egoïstisch of te hard.

Toch ligt daar precies de kern. Want op het moment dat jij niet uitspreekt wat er in je speelt, ontstaat er ruis. Voor jou, maar ook voor de ander. Wat bedoeld is als harmonie, kan juist leiden tot miscommunicatie of frustratie. Grenzen aangeven betekent niet dat je de ander afwijst. Het betekent dat je duidelijk maakt waar jij staat. Dat geeft richting in een gesprek en voorkomt dat je jezelf verliest. Juist voor HSP-ers is dat essentieel, omdat je van nature al sterk afstemt op de ander.

Wat kan helpen, is om je communicatie concreter te maken. In plaats van je aan te passen of te zwijgen, benoem je wat er in jou gebeurt. Bijvoorbeeld:

• Ik merk dat dit me te veel wordt.
• Nee, dat lukt me niet naast mijn huidige werk.
• Ik voel dat dit me raakt en ik wil dat even benoemen.

Daarmee blijf je bij jezelf zonder de ander aan te vallen. Je spreekt vanuit jouw ervaring in plaats van dat je iets oplegt. Misschien herken je ook dat je achteraf denkt: dit had ik willen zeggen. Een eenvoudige oefening is om stil te staan bij zo’n moment. Wat wilde je eigenlijk zeggen? Wat hield je tegen? En hoe zou je het de volgende keer wel kunnen verwoorden? Door dat bewust te oefenen, ga je stap voor stap merken dat het makkelijker wordt om je uit te spreken.

Een praktijkvoorbeeld van Sanne

Ik zie dat bijvoorbeeld terug in de praktijk. Ik noem haar Sanne. In vergaderingen bleef ze vaak stil. Ze voelde spanningen en had ideeën, maar durfde ze niet te delen. Uit angst voor afwijzing of omdat ze dacht dat haar gevoel niet onderbouwd genoeg was. Daardoor raakte ze gefrustreerd en voelde ze zich steeds minder zichtbaar. In de coaching zijn we klein begonnen. Niet meteen alles zeggen, maar één punt voorbereiden. Eén moment kiezen. En vooral: haar eigen tempo volgen.

Langzaam merkte ze dat haar inbreng wel waarde had. Collega’s reageerden niet afwijzend, maar juist geïnteresseerd. Dat gaf vertrouwen. Het belangrijkste inzicht voor haar was dat ze niet perfect hoefde te communiceren. Het ging erom dat ze aanwezig bleef en haar stem liet horen. En dat is waar het voor veel HSP-ers om draait: niet harder praten, maar eerlijker.

Hoe stem je je communicatie af zonder jezelf te verliezen als HSP-er?

Als hoogsensitief persoon ben je van nature sterk afgestemd op de ander. Je voelt snel wat er speelt, merkt spanning op en past je daar vaak onbewust op aan. Dat is een kwaliteit, maar het is ook precies waar het mis kan gaan.

Want hoe meer jij je afstemt op de ander, hoe groter de kans dat je jezelf kwijtraakt in het gesprek. Je gaat mee in de energie van de ander, probeert het gesprek soepel te laten verlopen en voor je het weet ben je niet meer bezig met wat jij wilde zeggen. Het belangrijke onderscheid hier is: voelen is niet hetzelfde als verantwoordelijkheid nemen. Dat jij iets oppikt, betekent niet dat jij er iets mee moet doen. En dat jij spanning voelt, betekent niet dat jij die moet oplossen.

Wat helpt, is dat je tijdens een gesprek bewust bij jezelf blijft. Dat betekent dat je jouw punt blijft volgen, ook als er van alles gebeurt in de ander. Je hoeft niet alles te benoemen wat je waarneemt. Je hoeft niet alles glad te strijken. Je zult merken dat je de neiging hebt om extra uit te leggen, te verzachten of jezelf aan te passen. Juist daar zit de oefening. Kun je het simpel houden? Kun je zeggen wat je wilt zeggen, zonder het groter te maken dan nodig?

Je hebt als HSP-er een sterke antenne. Je voelt veel, je ziet veel en je neemt veel waar. Maar je hoeft niet alles op te pakken. Je mag waarnemen zonder erin mee te gaan. In de praktijk zie ik vaak dat iemand een gesprek ingaat met een helder punt, maar gaandeweg wordt meegezogen in wat de ander uitstraalt. De focus verschuift, de energie zakt weg en achteraf voelt het alsof je jezelf niet hebt laten zien.

Op het moment dat je leert om bij jezelf te blijven, verandert dat. Je blijft rustiger, je verhaal blijft duidelijker en je laat je minder meeslepen door wat er om je heen gebeurt. Dat betekent niet dat je minder empathisch wordt. Het betekent dat je jouw empathie beter leert doseren. En precies daar ontstaat balans in communicatie.

Bedrijfscultuur en HSP

De Nederlandse bedrijfscultuur is meer gericht op weten en meten van feiten en cijfers dan op weten door te voelen en ervaren. Wie begint over intuïtief weten, kan gauw als zweverig worden bestempeld. Op de werkvloer kan dat nadelig uitpakken voor hoogsensitieve personen, omdat ze daardoor soms hun plannen of ideeën onvoldoende aan de man kunnen brengen, terwijl de ideeën op zich prima zijn en anderen er soms ook nog mee vandoor gaan.

Veelgestelde vragen - FAQ

Ik merk dat er een aantal vragen steeds terugkomen als het gaat over communicatie als hoogsensitief persoon. Hieronder geef ik je korte en eerlijke antwoorden.

Waarom voel ik me zo vaak niet begrepen in gesprekken?

Omdat je vaak op een andere laag communiceert dan de ander. Jij voelt en benoemt wat er onder de oppervlakte speelt, terwijl de ander meer gericht is op feiten en logica. Daardoor praat je soms langs elkaar heen.

Hoe kan ik beter mijn grenzen aangeven zonder conflict?

Door bij jezelf te blijven en vanuit jouw ervaring te spreken. Je hoeft de ander niet te overtuigen, maar je mag wel duidelijk maken wat jij nodig hebt. Dat zorgt juist voor meer helderheid in plaats van conflict.

Waarom pas ik me zo snel aan in gesprekken?

Omdat je sterk afgestemd bent op de ander. Je voelt wat er speelt en wilt de relatie goed houden. Daardoor ben je geneigd jezelf op de tweede plaats te zetten.

Hoe voorkom ik dat ik mezelf verlies in communicatie?

Door je bewust te blijven van jouw eigen punt. Je hoeft niet alles op te lossen wat je voelt. Je mag waarnemen zonder erin mee te gaan.

Kan ik leren om steviger te communiceren als HSP-er?

Ja, absoluut. Het gaat niet om harder praten, maar om eerlijker zijn in wat je zegt. Door dit stap voor stap te oefenen, merk je dat je steeds meer rust en duidelijkheid ervaart in gesprekken.