home / persoonlijke ontwikkeling / conflicthantering / conflictvaardigheden

Conflictvaardigheden verbeteren: jouw leerdoel?

Wil je conflictvaardiger worden? Dat kan! In dit artikel ga ik in op conflictvaardigheid. Wat is dat precies? Wat komt er allemaal bij kijken? Conflictvaardigheden zijn een belangrijk onderdeel van conflicthantering: leren omgaan met verschillen, spanning, belangen en emoties zonder jezelf of de ander kwijt te raken.

Hoe hangen conflictvaardigheden samen met conflicthantering?

Conflictvaardigheden gaan over wat jij nodig hebt om beter met conflicten om te gaan. Dat kan gaan over gesprekstechnieken, luisteren, jezelf uitspreken, grenzen aangeven, emoties hanteren of belangen onderzoeken.

Maar het gaat ook over inzicht. Wat speelt hier eigenlijk? Gaat het om belangen, behoeften, overtuigingen of methodes? In welk stadium bevindt het conflict zich? En wat is jouw eigen manier van reageren wanneer de spanning oploopt?

Daarom hangen conflictvaardigheden samen met het herkennen van soorten conflicten, het begrijpen van conflictfasen en inzicht in jouw conflictstijl.

Jouw rol in het conflict

Wanneer je zelf onderdeel van het conflict bent, is het veel lastiger om een conflict op te lossen dan wanneer je buitenstaander bent. Emoties en gevoelens spelen dan immers een grote rol en die ontstaan vanuit jouw betrokkenheid.

Dus het is goed om te beseffen dat jouw rol heel anders is wanneer jij zelf onderdeel bent van het ontstane conflict. Ben je buitenstaander? Dan kun je meer op afstand kijken!

Gaat conflictvaardigheid alleen over vaardigheden?

Wat zijn conflictvaardigheden? Dat zijn vaardigheden om met een conflict om te gaan. Voorbeelden van conflictvaardigheden zijn:

• Je hebt de juiste gesprekstechnieken in huis.
• Je bent vaardig in het zoeken van aansluiting bij de ander.
• Je bent luistervaardig.

Eigenlijk gaat het over communicatieve vaardigheden in conflictsituaties. Maar ook dat is niet genoeg! Er zijn ook andere zaken nodig.

Inzicht is ook van belang

Behalve vaardigheden zijn inzichten ook belangrijk. Ik denk aan:

• Het kunnen onderscheiden van belangen en behoeften.
• Het herkennen van het soort conflict: is het een doelenconflict, methodeconflict, behoeftenconflict, belangenconflict enzovoort?
• Het herkennen van de verschillende conflictfasen en ook herkennen in welke conflictfase het conflict zich nu bevindt.

Ook bij afspraken, regels en procedures heb je inzicht nodig. Soms ontstaat er spanning omdat de één zich vasthoudt aan de letterlijke afspraak, terwijl de ander vooral kijkt naar de bedoeling. Dan helpt het om het verschil te begrijpen tussen de geest en de letter van regels.

Jouw kwaliteiten spelen ook een rol

Vaardigheden en inzichten plaats ik in het hokje van KUNNEN: wat je kunt. Maar er spelen ook andere elementen een rol op ZIJNS-niveau. Dat zijn jouw kwaliteiten.

Ben je vertrouwenwekkend, toegankelijk en benaderbaar? Dan zal je van nature al werken aan veiligheid en vertrouwen. Ben je empathisch, inlevend, invoelend en begripvol? Dan kun jij je gemakkelijk in de ander verplaatsen. Ben je zeer analytisch en schakel je snel? Dan zal je snel doorgronden wat er aan de hand is.

Ook jouw communicatiekwaliteiten spelen een grote rol bij een conflict. Ben je direct in jouw communicatie of juist tactvol? Kom je snel tot de kern of ben je diplomatiek? Jouw kwaliteiten bepalen mede jouw natuurlijke conflictstijl. Wanneer jouw kwaliteiten een rol spelen, dan spelen ook jouw valkuilen een rol.

• Je kunt ook te empathisch zijn en het probleem van de ander op je eigen bord leggen.
• Je kunt ook te goed luisteren en je eigen boodschap vergeten.
• Je kunt alles ook dood analyseren en beschouwen tot op het bot, maar dat helpt niet.
• Je kunt ook zo toegankelijk zijn dat je jouw grens vergeet aan te geven en anderen daar misbruik van maken.

Zelfbeheersing en autonomie

Ook zelfbeheersing en autonomie spelen een rol bij het conflict. Zeker wanneer de spanning oploopt, heb je meer nodig dan gesprekstechniek alleen.

• Je kunt jezelf beheersen, ook als de spanning oploopt of het conflict escaleert.
• Je bent stressbestendig.
• Je laat je niet meeslepen door anderen.
• Je kunt tegenspel bieden aan de gevoelens van anderen.
• Je kunt kritisch op jezelf reflecteren en je weet waar jouw kracht en valkuil zit.
• Je hebt oog voor jouw eigen aandeel in het conflict.
• Je hebt zelfrespect en je hebt respect voor jouw medemens.
• Persoonlijke overtuigingen spelen ook een rol.

Daarmee raak je ook aan gevoelens en emoties bij conflicten. Kun je spanning verdragen? Kun je rustig blijven? Kun je jouw eigen gevoel onder woorden brengen zonder de ander aan te vallen?

Overtuigingen spelen ook een rol

Ook jouw overtuigingen spelen een rol. Dat kunnen belemmerende en stimulerende overtuigingen zijn.

• Je vindt een conflict bedreigend en negatief en je wilt een conflict meer als kans ervaren.
• Je ziet een conflict als trammelant en vervelend of als een manier om duidelijkheid te verkrijgen.
• Je vindt een conflict normaal en vanzelfsprekend of je hebt er een oordeel over in de zin van: ‘er is ook altijd wat’.
• Je probeert te vaak en tevergeefs de lieve vrede te bewaren en je wilt daar anders mee leren omgaan.
• Je probeert te vaak de kool en de geit te sparen en dat brengt je niets.

Hoe verbeter je jouw conflictvaardigheden?

Wanneer je jouw conflictvaardigheden wilt verbeteren, werk je aan meerdere ontwikkelpunten. Je vergroot kennis en kunde, je werkt aan jouw kwaliteiten die een rol spelen bij een conflict, je krijgt inzicht in jouw conflictstijl en de bijbehorende valkuilen en je werkt aan belemmerende overtuigingen.

De training conflicthantering combineert logischerwijs met thema’s als onderhandelen en communicatie. Ook daar gaat het over uiteenlopende behoeften en belangen. Om een conflict op te lossen moet je kunnen luisteren, verwoorden, begrenzen, onderzoeken en soms ook onderhandelen.

Conflictvaardiger worden betekent dus niet dat je nooit meer spanning ervaart. Het betekent dat je bewuster leert reageren wanneer er spanning is.

Veelgestelde vragen over conflictvaardigheden

Hieronder beantwoord ik een paar vragen over conflictvaardigheden en leren omgaan met conflicten.

Wat zijn conflictvaardigheden?

Conflictvaardigheden zijn vaardigheden, inzichten en houdingen die je helpen om beter met conflicten om te gaan. Denk aan luisteren, duidelijk communiceren, belangen herkennen, emoties hanteren en je eigen aandeel onderzoeken.

Kun je conflictvaardigheden leren?

Ja, conflictvaardigheden kun je ontwikkelen. Je kunt leren om rustiger te blijven, beter te luisteren, duidelijker te spreken, je grenzen aan te geven en conflicten beter te analyseren.

Welke vaardigheden heb je nodig bij conflicten?

Je hebt onder andere luistervaardigheid, gespreksvaardigheid, zelfbeheersing, reflectievermogen en het vermogen om belangen en behoeften te herkennen nodig.

Waarom zijn inzicht en zelfkennis belangrijk?

Omdat je in een conflict niet alleen reageert op de ander, maar ook vanuit jouw eigen gevoelens, overtuigingen, kwaliteiten en valkuilen. Zonder zelfkennis kun je steeds in hetzelfde patroon terechtkomen.

Wat leer je in een training conflicthantering?

Je leert beter omgaan met spanningen, meningsverschillen en conflicten. Daarbij werk je aan jouw persoonlijke leerdoelen, zoals duidelijk communiceren, grenzen stellen, emoties hanteren, de-escaleren of het gesprek aangaan.