home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / weerstand / trekken dood paard

Trekken aan een dood paard

Misschien zeg jij het ook weleens: ‘Het is trekken aan een dood paard.’ Dan schrijf ik dit artikel voor jou. Het kan je namelijk helpen om vooruit te komen. Of je nu manager bent, adviseur of welke functie je ook vervult. Je kunt het gevoel hebben dat het niet opschiet, dat je er niet doorheen komt of dat de ander niet in beweging wil komen. Vaak speelt daarbij weerstand herkennen, bij de ander of juist bij jezelf.

Waarom voelt veranderen soms als trekken aan een dood paard?

Voor de zoveelste keer hoorde ik een manager tijdens een organisatietraject de vergelijking maken tussen medewerkers, aangeduid als oude garde of oudgedienden, die moeite hadden met een organisatieverandering en trekken aan een dood paard. Het zette mij aan tot nadenken. Want ik vind het niet bijster positief om te praten over ‘de oude garde’ of over ‘oudgedienden’, terwijl het trouwe medewerkers zijn die al jarenlang hun dienst bewezen hebben aan de organisatie.

Nu is trekken aan een dood paard ook zwaar werk en een onbegonnen zaak. De clou is echter dat deze uitdrukking niet over het paard gaat, maar over degene die eraan trekt. Het wordt voorgesteld alsof een ander in de weerstand zit, in dit geval de medewerker. Maar in werkelijkheid zit degene die de uitspraak doet soms zelf in de weerstand, in dit voorbeeld dus de leidinggevende.

In veel gevallen is het oordeel over anderen een excuus of brevet van onvermogen van het management zelf. Soms is het ook een valkuil.

Wanneer is er werkelijk geen beweging?

Kenmerk van dode paarden is dat ze niet in de weerstand schieten en ook geen tegenwerking bieden. Een dood paard doet niets, helemaal niets. Er zit geen beweging in. En om die vergelijking nu maar te maken: heb je collega’s waar geen enkele beweging in zit of heb je collega’s die niet de beweging maken die je wenst? Dat is nogal een verschil.

Een medewerker die kritische vragen stelt, bezwaren uit of een andere mening heeft, is niet per definitie een dood paard. Er is juist beweging. Alleen niet de beweging die jij graag zou willen zien. Voordat je concludeert dat iemand niet wil, moet je daarom onderzoeken wat er werkelijk aan de hand is.

Er kan sprake zijn van onwil. De medewerker begrijpt wat er wordt gevraagd, kan het uitvoeren, maar kiest ervoor om niet mee te werken. Er kan ook sprake zijn van onvermogen. Misschien wil iemand wel, maar ontbreken kennis, vaardigheden, energie of belastbaarheid. Harder trekken helpt dan niet. Ondersteuning, scholing of een realistischer verwachting mogelijk wel.

Geen beweging kan ook voortkomen uit onduidelijkheid. Mensen komen niet in beweging wanneer zij niet begrijpen wat er precies van hen wordt verwacht. Misschien is het doel vaag, wisselt de boodschap voortdurend of is onduidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Ook gebrek aan vertrouwen kan een rol spelen. Wanneer eerdere veranderingen slecht zijn verlopen, beloften niet zijn nagekomen of medewerkers zich niet gehoord voelen, kan wat jij weerstand noemt een begrijpelijke reactie zijn op eerdere ervaringen.

Daarnaast kan het draagvlak ontbreken. Misschien is het plan inhoudelijk goed, maar zijn medewerkers onvoldoende betrokken geweest bij de totstandkoming ervan. Dan is er geen gezamenlijk besluit, maar een opgelegd besluit. Je kunt vervolgens wel commitment verwachten, maar dat betekent nog niet dat het er is. Soms lijkt iemand mee te bewegen, terwijl diegene alleen ja knikt en nee bedoelt.

Waarom zegt deze uitdrukking vaak meer over degene die trekt?

Dode paarden kunnen als excuus gebruikt worden. Managers en adviseurs verschuilen zich achter het dode paard, terwijl het een brevet van onvermogen is. Ze zeggen niet dat ze zelf onvoldoende in staat zijn om de medewerker mee te nemen in het veranderingsproces. Ze vertellen niet dat ze onvoldoende vaardig zijn om commitment te verwerven op de werkvloer of de ander mee te nemen in hun adviestraject. Nee, ze gaan achter het dode paard liggen om hun eigen onkunde te verbloemen.

Waarom is iemand een dood paard noemen een oordeel?

De ander labelen als dood paard is een vorm van oordelen en veroordelen. Daardoor ontstaat een tweede misverstand. Wanneer de ander gelabeld wordt als dood paard, is er geen kans meer, toch? De ander is immers kansloos. Veroordeeld als zijnde: ‘Geen beweging in te krijgen.’

Daarmee kan de medewerker ook als zondebok aangewezen worden voor alles wat in het veranderingsproces niet goed verloopt. Het probleem wordt bij één persoon of groep neergelegd, terwijl de rol van het management buiten beeld blijft.

Maar wat moet je met dode paarden in de organisatie? Als dat echt zo is, wat rest dan anders dan ontslag? Wat ik vaak zie, is dat het oordeel er wel is, maar de durf om door te zetten nogal eens ontbreekt.

Waarom blijf je trekken terwijl het niet werkt?

Trekken aan een dood paard is ook een valkuil. De valkuil is: doorgaan met trekken aan een dood paard. Gewoon doorgaan. Niet kijken of het werkt. Niet de strategie aanpassen. Niet naar de eigen rol kijken. Doortrekken aan dat paard. Tot je erbij neervalt. Zolang!

Het is gemakkelijk om naar het paard te wijzen. De interessantere vraag is waarom jij blijft trekken terwijl je merkt dat jouw aanpak niet werkt. Misschien wil je bepalen welke beweging de ander maakt, op welk moment en in welk tempo. Wanneer de ander een andere route kiest, voelt dat voor jou als weerstand. Je verwart invloed dan met controle.

Misschien voel jij je verantwoordelijk voor het hele veranderingsproces en voor de beweging van iedere medewerker. Daardoor neem je verantwoordelijkheid over die niet volledig van jou is. Het kan ook zijn dat je wilt aantonen dat jouw advies, plan of aanpak de juiste is. Stoppen of bijsturen voelt dan als gezichtsverlies. Je blijft trekken omdat je wilt bewijzen dat jij gelijk had.

Ook moeite met loslaten kan meespelen. Loslaten betekent niet dat het je niets meer kan schelen. Het betekent dat je erkent waar jouw invloed stopt en waar de verantwoordelijkheid van de ander begint. Soms blijf je trekken omdat een overtuiging, werkwijze of plan is veranderd in vasthouden aan heilige huisjes. Dan mag niet meer onderzocht worden of jouw oorspronkelijke plan nog wel de beste oplossing is.

Hoe ga je beter om met weerstand?

Vooropgesteld: dode paarden bestaan niet in een organisatie. Wellicht zijn er medewerkers die de aansluiting missen bij de verandering die de organisatie doormaakt. Wellicht zijn er collega’s die moeite hebben om bepaalde veranderingen bij te benen. Het helpt om dat eens te bespreken en op tafel te krijgen. Maar dan in alle openheid.

Vraag niet alleen waarom iemand niet meebeweegt, maar onderzoek wat de medewerker nodig heeft om de verandering te begrijpen, welke bezwaren of ervaringen een rol spelen en of de verwachtingen helder en haalbaar zijn. Bespreek ook welke invloed de medewerker zelf heeft, welke verantwoordelijkheid bij jou als manager of adviseur ligt en welke verantwoordelijkheid bij de medewerker hoort.

• Onderzoek wat de medewerker nodig heeft om de verandering te begrijpen.
• Bespreek welke bezwaren, zorgen of ervaringen een rol spelen.
• Controleer of de verwachtingen helder en haalbaar zijn.
• Verduidelijk welke invloed de medewerker zelf heeft.
• Bepaal welke verantwoordelijkheid bij jou als manager of adviseur ligt.
• Leg vast welke verantwoordelijkheid bij de medewerker hoort.

Niet iedere stilte betekent instemming. Soms reageert iemand nauwelijks of gaat diegene je uit de weg. Dat kan lijken op genegeerd worden in gesprekken, maar het kan ook wijzen op onzekerheid, wantrouwen of het gevoel dat spreken toch geen verschil maakt.

Wanneer moet je stoppen met trekken?

Stoppen met trekken betekent niet dat je meteen opgeeft. Het betekent dat je ophoudt met meer van hetzelfde wanneer duidelijk is dat dit niet werkt. Voer eerst het echte gesprek. Benoem wat je waarneemt zonder de ander te veroordelen. Vertel welke beweging je verwacht, vraag wat de ander belemmert en luister naar het antwoord.

Maak vervolgens de verwachtingen concreet. Wees duidelijk over het gewenste gedrag, de verantwoordelijkheden, de termijn en de gevolgen wanneer afspraken niet worden nagekomen. Vage verwachtingen leiden tot vage resultaten. Leg daarna de verantwoordelijkheid terug waar die hoort. Je kunt iemand uitnodigen, ondersteunen, aanspreken en begrenzen. Je kunt niet namens de ander besluiten om verantwoordelijkheid te nemen.

Wanneer jouw aanpak niet werkt, is harder trekken zelden de oplossing. Kies een andere interventie, betrek iemand anders bij het gesprek of onderzoek of het oorspronkelijke doel moet worden aangepast. Wanneer verwachtingen helder zijn, ondersteuning is geboden en iemand bewust niet wil of kan voldoen aan wat de functie vraagt, moet je uiteindelijk een besluit nemen. Eindeloos blijven trekken is dan voor niemand goed. Niet voor jou, niet voor de medewerker en niet voor de organisatie.

De kern is dus niet dat je nooit mag stoppen. De kern is dat je eerst eerlijk onderzoekt of het paard werkelijk dood is of dat jij op de verkeerde manier, aan de verkeerde kant of in de verkeerde richting staat te trekken.

Veelgestelde vragen over trekken aan een dood paard

De uitdrukking roept vragen op over weerstand, verantwoordelijkheid, loslaten en het moment waarop je moet stoppen. Hieronder beantwoord ik de belangrijkste vragen.

Wat betekent trekken aan een dood paard?

Het betekent dat je veel tijd en energie steekt in een situatie waarin geen beweging lijkt te ontstaan. Vaak wordt ermee bedoeld dat iemand niet wil meewerken, niet openstaat voor verandering of voortdurend tegenstand biedt.

Is iemand die weerstand biedt een dood paard?

Nee. Iemand die vragen stelt, kritiek geeft of bezwaren uit, laat juist beweging zien. Die beweging gaat alleen niet altijd in de richting die jij wenst. Onderzoek daarom eerst wat er achter de weerstand zit.

Waarom werkt harder trekken meestal niet?

Harder trekken betekent vaak dat je meer van dezelfde aanpak inzet. Wanneer die aanpak niet werkt, neemt de weerstand meestal toe. Een ander gesprek, meer duidelijkheid of een andere verdeling van verantwoordelijkheid is dan effectiever.

Wanneer moet je stoppen met iemand overtuigen?

Stop wanneer de verwachtingen duidelijk zijn, de bezwaren zijn besproken, passende ondersteuning is geboden en iemand bewust niet wil of kan voldoen aan wat nodig is. Dan is een besluit nodig in plaats van nog harder trekken.

Hoe voorkom je dat je een medewerker veroordeelt?

Benoem concreet gedrag en vermijd etiketten. Zeg niet dat iemand lastig, ongemotiveerd of een dood paard is. Beschrijf wat je ziet, welk effect dat heeft en welke verandering je verwacht.

Kan trekken aan een dood paard ook iets over mijzelf zeggen?

Ja. Misschien wil je te veel controleren, neem je te veel verantwoordelijkheid over of vind je het moeilijk om jouw aanpak los te laten. De uitdrukking zegt daardoor soms meer over degene die trekt dan over degene aan wie wordt getrokken.