home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / overtuigingskracht / afwijkende mening

Afwijkende mening hebben: is dat lastig?

Heb jij vaak een afwijkende mening? Sta je anders in veel zaken dan mensen om jou heen? Denk je vaak anders? Zie je de dingen vaak anders? Dat is niet altijd eenvoudig, vind je wel? In dit artikel ga ik verder in op wat een afwijkende mening is, waarom dat moeilijk kan zijn en wanneer kritisch zijn doorslaat. Bij overtuigingskracht ontwikkelen gaat het niet alleen om staan voor jouw mening, maar ook om ruimte laten voor de zienswijze van de ander.

• Wat is een afwijkende mening?
• Waarom is dat moeilijk?
• Ben je kritisch?

Wanneer is een mening afwijkend?

Een afwijkende mening is een mening die anders is dan die van de mensen in jouw omgeving. Als ik zeg dat er een nuanceverschil is, dan druk ik het te zacht uit. Een afwijkende mening is er wanneer je fundamenteel:

• Verschilt van inzicht.
• Anders kijkt dan anderen.
• Andere overtuigingen hebt dan anderen.
• Anders denkt dan anderen.

Dat jouw mening afwijkt, betekent niet automatisch dat jij gelijk hebt. Het betekent dat jouw zienswijze wezenlijk verschilt van wat binnen jouw omgeving, team of groep gebruikelijk is.

Waarom is een afwijkende mening belangrijk en nuttig?

Een afwijkende mening is nuttig en heeft een belangrijke plaats in de wereld. Door een afwijkende mening te laten horen, toon je aan dat er ook nog andere gezichtspunten mogelijk zijn. Daardoor voorkom je dat mensen zich blind staren op de algemeen gedeelde mening, waardoor die wellicht tot een soort geaccepteerde waarheid wordt verheven.

Een afwijkende mening kan blinde vlekken zichtbaar maken, groepsdenken doorbreken en voorkomen dat een besluit te gemakkelijk wordt genomen. Juist iemand die nuance aanbrengt, kritische vragen stelt of een ander perspectief laat zien, kan bijdragen aan betere afwegingen en verstandigere besluiten.

Waarom kan een afwijkende mening moeilijk zijn?

Toch is het niet altijd gemakkelijk om een andere mening te hebben. De reden waarom dat moeilijk is, kan verschillen. Wellicht vind je het moeilijk om kleur te bekennen en je heel kwetsbaar op te stellen. Of misschien is de verdraagzaamheid in jouw omgeving niet al te groot en weet je gewoon dat jouw mening niet gepruimd wordt. Wellicht ben je bang voor negatieve reacties, uitsluiting en afwijzing. Misschien voel je angst om genegeerd te worden en niet meer bij de anderen te horen.

Het kan ook vermoeiend zijn wanneer jij steeds degene bent die vertraagt, nuanceert of tegen de stroom ingaat. Misschien heb je het gevoel dat je voortdurend moet uitleggen waarom je iets anders ziet. Zeker wanneer anderen jouw afwijkende mening direct uitleggen als negativiteit, weerstand of lastig gedrag.

Ben je kritisch of overkritisch?

Word je vaak als kritisch ervaren? Of als soms te kritisch? Vinden mensen het vervelend wanneer jij een afwijkende mening hebt? Reageren ze op de manier van: ‘daar komt hij of zij ook weer aan’ of ‘ja hoor, we zijn het weer oneens’? Dat voelt onveilig hè? Kritisch is een kwaliteit. Dat betekent dat je niet klakkeloos alles wat een ander zegt voor zoete koek slikt. Overmatig kritisch is vervelend, belerend, betweterig, bedillerig en niet constructief. Dus kijk er een beetje mee uit, in de zin van: niet doorslaan.

Kritisch zijn betekent dat je onderzoekt, vragen stelt en bijdraagt aan een beter inzicht of besluit. Overkritisch zijn betekent dat je vooral gaten schiet, bezwaren aandraagt en problemen aanwijst zonder verantwoordelijkheid te nemen voor een mogelijk alternatief.

Waarom heb ik zelf vaak een andere mening?

Ik zal eerlijk toegeven dat ik vaak een andere mening heb. Hoe dat komt? Omdat ik veel meningen regelmatig oppervlakkig vind, ongenuanceerd, van één kant bekeken, veroordelend of snel oordelend. Ik hou van de nuance, van meerdere gezichtspunten, van diepte. Maar dan is het belangrijk dat je ook mensen hebt bij wie je dat kwijt kunt en aansluiting hebt.

Wat is belangrijk wanneer je vaak een afwijkende mening hebt?

Wanneer je regelmatig een afwijkende mening hebt, is een aantal zaken van belang:

• Vraag jezelf eens af of jij wel voldoende aangevoeld wordt en of je wel met de juiste mensen omgaat. Misschien mis je de aansluiting bij anderen te veel, waardoor je altijd een standpunt van de minderheid moet vertolken.
• Probeer jouw mening constructief weer te geven, ga staan voor wat jij ervan vindt, dring jouw mening niet op maar zeg wel hoe jij ernaar kijkt.
• Laat je niet aan de kant zetten en laat je niet overrulen door anderen.
• Zeg jouw mening maar doe niet net of jij de waarheid in pacht hebt.

Juist dat laatste is belangrijk. Een afwijkende mening mag stevig zijn, maar zodra jij doet alsof jij als enige de waarheid in pacht hebt, verdwijnt de ruimte voor een werkelijk gesprek.

Hoe geef je een afwijkende mening constructief?

Een afwijkende mening constructief geven betekent dat je duidelijk bent zonder belerend of aanvallend te worden. Je staat voor jouw visie, maar je maakt de ander niet kleiner.

• Benoem eerst waar je het mee eens bent.
• Leg uit waar jouw verschil van inzicht zit.
• Onderbouw jouw mening met feiten, ervaring of argumenten.
• Stel vragen voordat je conclusies trekt.
• Vermijd belerende of kleinerende taal.
• Geef ruimte aan de reactie van de ander.
• Laat los dat de ander jou moet volgen.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Ik begrijp waarom jullie hiervoor kiezen. Toch zie ik een risico dat nog niet is besproken.” Daarmee maak je jouw verschil duidelijk zonder meteen het hele besluit of de andere gesprekspartners af te wijzen.

Wanneer moet je jouw afwijkende mening juist wel geven?

Niet iedere afwijkende mening hoeft op ieder moment uitgesproken te worden. Maar zwijgen is ook niet altijd verstandig. Wanneer veiligheid, integriteit, kwaliteit of een belangrijke grens in het geding is, kan het noodzakelijk zijn om jouw mening wel te geven.

Dan gaat het niet om dwarsliggen of jezelf profileren. Dan gaat het om verantwoordelijkheid nemen voor wat jij ziet, weet of ervaart.

Wat heeft overtuigingskracht met een afwijkende mening te maken?

Weet je wat overtuigingskracht is? Dat begint met overtuigd zijn. Als jij niet overtuigd bent, er zelf maar half in gelooft, dan kom je niet over. Maar wanneer je te veel overtuigd bent van jouw zienswijze, dan kom je ook niet over. Overtuigen komt uit de scheepvaart en als een schip overtuigd is, zit er te veel zeil op. Dan krijg je averij.

Staan voor wat je zegt is mooi. Dan ben je iemand met karakter, die staat voor wat hij of zij zegt. Dan laat je je niet ontmoedigen door anderen. Dan durf je kleur te bekennen. Maar dat gezegd hebbend... daarna mag je loslaten. Het is goed om jouw mening en overtuiging te geven, maar laat ieder ermee doen wat hij of zij zelf wil.

Veelgestelde vragen over een afwijkende mening

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over anders denken, kritisch zijn en jouw mening uitspreken.

Wat is een afwijkende mening?

Een afwijkende mening is een zienswijze die wezenlijk verschilt van de mening die binnen jouw omgeving, team of groep gebruikelijk is.

Waarom is een afwijkende mening waardevol?

Een afwijkende mening kan blinde vlekken zichtbaar maken, groepsdenken doorbreken en bijdragen aan een zorgvuldiger besluit.

Waarom is het moeilijk om een andere mening te hebben?

Je kunt bang zijn voor afwijzing, uitsluiting of negatieve reacties. Ook kan het vermoeiend zijn wanneer jij steeds degene bent die nuanceert of tegen de stroom ingaat.

Hoe geef je een afwijkende mening zonder conflict?

Benoem waar je het mee eens bent, leg jouw verschil rustig uit, onderbouw jouw mening en geef de ander ruimte om te reageren.

Is kritisch zijn hetzelfde als negatief zijn?

Nee. Kritisch zijn betekent onderzoeken en bijdragen aan een beter inzicht. Het wordt negatief wanneer je alleen gaten schiet en geen verantwoordelijkheid neemt voor een alternatief.