home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / oordelen / beeldvorming

Beeldvorming: over jezelf en anderen

Beeldvorming en beelden werken als een film. Jij en ik vormen ons een beeld over onszelf, de wereld om ons heen, over een bepaalde situatie en over andere mensen. Aan beeldvorming ontkom je niet! Je kunt niet zeggen: ‘Daar doe ik niet aan mee.’ Zo kun je positieve beelden hebben over iets of iemand. Je kunt zelfs een te positief beeld van iets of iemand krijgen. En je kunt ook een negatief of te negatief beeld ergens over hebben. Voor je het weet, zit je in de rubriek oordelen en veroordelen.

Hoe kan een beeld je belemmeren of stimuleren?

Een beeld kan je stimuleren en ook belemmeren. Op het moment dat je wilt gaan rekenen, gaat het beeld ‘Ik kan niet zo goed rekenen’ opspelen. Beelden belemmeren je in je mogelijkheden. Het beeld dat zigeuners voornamelijk stelen, zorgt er bijvoorbeeld voor dat je niet zo gemakkelijk contact legt. Maar wanneer jouw beeld is dat je het meestal wel voor elkaar krijgt wanneer je het gesprek aangaat, dan ga je dat ook sneller doen.

Wanneer wordt beeldvorming framen?

Beeldvorming ontstaat vaak vanzelf. Framen gaat een stap verder. Dan selecteer je bewust of onbewust vooral die informatie die een bepaald beeld van iemand bevestigt. Je laat andere kanten weg en stuurt zo hoe anderen naar die persoon kijken. Bij iemand framen en tot karikatuur maken wordt een beeld steeds nadrukkelijker neergezet als de werkelijkheid. Een gedraging, gebeurtenis of eigenschap krijgt dan een vaste betekenis, terwijl andere verklaringen buiten beeld blijven.

Wanneer wordt een beeld een karikatuur?

Een beeld wordt een karikatuur wanneer je een of twee kenmerken uitvergroot en doet alsof die de hele persoon samenvatten. Iemand is dan niet meer direct, maar bot. Niet voorzichtig, maar laf. Niet kritisch, maar altijd lastig. De nuance verdwijnt. Een incident wordt een vast patroon en een eigenschap wordt de volledige identiteit van de ander. Je ziet niet langer een mens met verschillende kanten, maar een versimpeld en uitvergroot beeld.

Hoe controleer je of jouw beeld klopt?

Een beeld voelt al snel als een feit. Daarom is het goed om jouw eigen waarneming en conclusie van elkaar te scheiden. Stel jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen:

• Wat heb ik werkelijk gezien of gehoord?
• Welke conclusie heb ik daar zelf aan verbonden?
• Welke informatie laat ik buiten beschouwing?
• Zou er ook een andere verklaring kunnen zijn?

Zo maak je ruimte voor een andere uitleg en voorkom je dat jouw eerste indruk verandert in een vaststaand oordeel.

Hoe ontstaat congruente beeldvorming?

Wanneer jij zegt wat je denkt of voelt en je voelt wat je denkt of zegt, dan draagt dat bij aan congruente beeldvorming. Wanneer je non-verbaal ondersteunt wat je voelt en zegt, ontstaat er overtuigingskracht. De ander voelt dat het oprecht is. Maar nu andersom. Soms zeg je iets anders dan wat je voelt of denkt. Je aarzelt bijvoorbeeld bij een bepaald voorstel, maar dat spreek je niet uit. Je roept dan het beeld op:

• Dat je het er wel mee eens bent, waardoor de ander denkt: dat zit goed.
• Van verwarring, omdat de ander jou even niet kan plaatsen.

Belangrijk is dus dat je deelt hoe het in werkelijkheid is. Communicatie is delen immers? Dat draagt bij aan duidelijkheid van communiceren. Je zegt wat je bedoelt en je bedoelt wat je zegt. Je zegt wat je voelt en je voelt wat je zegt.

Welk beeld verspreid je over jezelf?

In deze tijd zie je dat mensen graag een bepaald positief beeld over zichzelf verspreiden. Vaak ook een beeld dat niet klopt. Ik noem dat: likjesbevrediging via sociale media. Lees ook mijn artikel over onjuiste beeldvorming verspreiden.

Veelgestelde vragen over beeldvorming

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over beelden van jezelf, andere mensen en situaties.

Wat betekent beeldvorming?

Beeldvorming betekent dat je op basis van gedachten, gevoelens, ervaringen en waarnemingen een beeld vormt van jezelf, een ander, een groep of een situatie.

Waarom voelt een beeld vaak als de werkelijkheid?

Je brein gebruikt bestaande ervaringen en verwachtingen om nieuwe informatie te begrijpen. Daardoor vergeet je gemakkelijk dat jouw beeld een interpretatie is en niet automatisch de volledige werkelijkheid.

Kan beeldvorming ook positief zijn?

Ja. Een positief beeld kan vertrouwen, initiatief en contact stimuleren. Een te positief beeld kan echter ook onrealistisch zijn en belangrijke signalen buiten beeld houden.

Wat is het verschil tussen beeldvorming en framen?

Beeldvorming ontstaat vaak vanzelf. Bij framen wordt informatie geselecteerd en in een bepaald kader geplaatst, waardoor anderen doelgericht of onbewust naar een specifieke conclusie worden gestuurd.

Hoe controleer je jouw beeld van iemand?

Maak onderscheid tussen wat je werkelijk hebt waargenomen en welke conclusie je daaraan hebt verbonden. Zoek ook naar informatie die jouw eerste indruk niet bevestigt en vraag jezelf af welke andere verklaring mogelijk is.