home / carriere / loopbaan / loopbaanvragen

Loopbaanvragen: waar sta je, wat wil je en welke richting past bij je?

Waar sta je op dit moment in je loopbaan? Wat wil je eigenlijk met jouw werk? En welke richting past bij jou? Dat zijn vragen die centraal staan wanneer je bewust naar jouw loopbaan en loopbaanontwikkeling kijkt. Soms komt zo’n vraag omdat je toe bent aan iets nieuws. Soms omdat je merkt dat je werk niet meer helemaal past. En soms is er niet eens een concreet probleem, maar voel je gewoon dat het tijd is om eens goed te kijken naar waar je staat en waar je naartoe wilt.

Ik werk bij loopbaanvragen graag vanuit drie eenvoudige woorden: kunnen, willen en zijn. Wat kun je? Wat wil je? En wie ben je? Die drie vragen lijken eenvoudig, maar wanneer je er echt voor gaat zitten, komt er vaak veel achter vandaan. Je werkervaring, opleidingen en vaardigheden zeggen iets over wat je kunt. Jouw wensen, idealen en interesses vertellen iets over wat je wilt. En jouw kwaliteiten, eigenschappen en manier van doen zeggen iets over wie je bent. Juist de samenhang tussen die drie helpt om richting te vinden.

Wat kun je en welke ervaring heb je opgebouwd?

Kunnen gaat over meer dan diploma’s. Natuurlijk horen opleiding, kennis en werkervaring erbij, maar ook alles wat je in de praktijk hebt geleerd. Welke werkzaamheden beheers je? Wat gaat je gemakkelijk af? Waar vragen anderen jouw hulp voor? Welke vaardigheden heb je ontwikkeld zonder dat je daar ooit een officieel papiertje voor hebt gekregen? Je kunt beginnen met jouw vaardigheden systematisch te inventariseren. Kijk daarbij niet alleen naar vaardigheden die in jouw huidige functie belangrijk zijn. Soms beschik je over mogelijkheden die in je huidige baan nauwelijks worden aangesproken en daardoor een beetje uit beeld zijn geraakt.

Wat hebben kunnen, willen en zijn met jouw loopbaan te maken?

Bij loopbaanvragen kijk ik nooit alleen naar wat iemand kan. Je kunt ergens heel goed in zijn en toch denken: alsjeblieft, laat mij dit niet de komende twintig jaar doen. Andersom kun je iets heel graag willen, terwijl je er nog kennis of ervaring voor moet ontwikkelen. En soms kun je iets en wil je het ook, maar past de manier waarop je het moet doen helemaal niet bij wie je bent.

• Kunnen gaat over kennis, opleiding, ervaring en vaardigheden.
• Willen gaat over wensen, interesses, motivatie, dromen en idealen.
• Zijn gaat over wie jij bent, jouw kwaliteiten, eigenschappen en persoonlijke aard.

Voor de achtergrond van dit denkkader kun je verder lezen over de samenhang tussen willen, kunnen en zijn. Voor een loopbaanvraag is vooral belangrijk dat je niet een van die drie los gaat bekijken. Een passende richting ontstaat juist waar ze elkaar zoveel mogelijk raken.

Hoe weet je welke mogelijkheden nog in jou zitten?

Niet alles wat in jou zit, heb je al gebruikt. Misschien heb je jarenlang in een functie gewerkt waarin maar een deel van jouw mogelijkheden nodig was. Dat betekent niet automatisch dat er veel meer moet of dat je hogerop moet. Het betekent wel dat het interessant kan zijn om te onderzoeken welk potentieel nog in jou zit. Potentieel gaat voor mij niet alleen over promotie of ambitie. Het kan ook gaan over een andere rol, een andere werkomgeving, verdieping in jouw vak of juist ruimte om iets te doen wat tot nu toe weinig aan bod kwam. De vraag is niet alleen: wat zou je nog kunnen bereiken? De vraag is ook: wat van jou krijgt op dit moment nog te weinig ruimte?

Waarom kan een portfolio helpen bij loopbaanvragen?

Soms zit het antwoord al voor een groot deel in wat je hebt meegemaakt, maar heb je het nog nooit bij elkaar gelegd. Een portfolio kan daarbij helpen. Je verzamelt bijvoorbeeld opleidingen, projecten, resultaten, beoordelingen, trainingen, voorbeelden van werk en andere ervaringen. Door een portfolio voor jouw loopbaan samen te stellen, maak je zichtbaar wat je door de jaren heen hebt opgebouwd. Het interessante is niet de map zelf. Het interessante is wat je erin gaat zien. Welke kwaliteiten keren terug? Welke werkzaamheden kwamen steeds op jouw pad? Waar werd je voor gevraagd? Waar was je trots op? Zo wordt een portfolio geen archiefkast, maar materiaal waarmee je naar jezelf en jouw loopbaan kunt kijken.

Wat betekent succes in jouw loopbaan voor jou?

Een volgende loopbaanvraag is wat jij eigenlijk onder succes verstaat. Is dat een hogere functie? Meer verdienen? Meer vrijheid? Interessanter werk? Tijd voor andere dingen in jouw leven? Of gewoon met plezier naar je werk gaan en aan het einde van de dag het gevoel hebben dat je iets nuttigs hebt gedaan? Het helpt om bewust te onderzoeken wat succes in jouw loopbaan voor jou betekent. Anders is de kans groot dat je achter een beeld van succes aanloopt dat eigenlijk van iemand anders is. Je kunt immers uitstekend de carrièreladder beklimmen om bovenaan tot de ontdekking te komen dat hij tegen de verkeerde muur stond.

Moet je altijd hogerop in jouw loopbaan?

Nee. Loopbaanontwikkeling betekent niet automatisch promotie maken. Soms past een zwaardere functie uitstekend bij je. Soms wil je juist verbreden, verdiepen, een ander vakgebied ontdekken of meer ruimte krijgen binnen hetzelfde niveau. Dan kan horizontaal of verticaal verder groeien een veel interessantere vraag zijn dan simpelweg: wat is mijn volgende promotie? De buitenwereld ziet verticaal nogal eens als vooruitgang en horizontaal als zijwaarts. Daar kijk ik anders naar. Een stap opzij kan voor jou een enorme stap vooruit zijn wanneer je daardoor werk gaat doen dat beter past bij jouw kwaliteiten, wensen en manier van werken.

Hoe maak je van loopbaanvragen concrete keuzes?

Nadenken is nuttig, maar op een gegeven moment moet er iets ontstaan. Misschien wil je je eerst verder oriënteren, een gesprek voeren, een opleiding onderzoeken, andere werkzaamheden oppakken of daadwerkelijk solliciteren. De stap hoeft niet meteen groot te zijn. Wel moet hij passen bij wat je inmiddels over jezelf hebt ontdekt. Een persoonlijk ontwikkelplan voor jouw loopbaan kan helpen om inzichten om te zetten in concrete acties. Wat wil je ontwikkelen? Wat wil je onderzoeken? Welke ervaring wil je opdoen? En wat ga je als eerste doen? Zo voorkom je dat loopbaanoriëntatie alleen bij nadenken blijft.

Hoe werk je met deze loopbaanvragen?

Vroeger gebruikte ik deze pagina anders. Mensen die bij ons een loopbaantraject of outplacementtraject deden, gingen hierheen en werkten vervolgens een hele serie opdrachten af. Een cv maken, vaardigheden inventariseren, idealen beschrijven, nadenken over missie en behoeften, hobby’s analyseren en eigenschappen onderzoeken. Dat was nuttig, maar als webpagina werd het uiteindelijk vooral een lang opdrachtenformulier.

Die werkwijze hebben we inmiddels ondergebracht in onze online training loopbaanontwikkeling met een werkboek. Daar kun je de vragen stap voor stap uitwerken en echt met jouw antwoorden aan de slag. Op deze pagina wil ik je daarom vooral helpen begrijpen welke vragen ertoe doen en waar je verder kunt verdiepen. Een paar losse testjes invullen is immers nog geen loopbaanoriëntatie. Het gaat erom wat jouw antwoorden samen vertellen.

Moet je nu al weten welke baan je zoekt?

Nee. Dat is misschien wel een van de grootste misverstanden bij loopbaanoriëntatie. Mensen denken vaak dat ze eerst een functienaam moeten bedenken. Maar als je nog niet helder hebt wat je kunt, wat je wilt en wie je bent, wordt zo’n functienaam al snel een wilde gok.

Begin daarom liever bij jezelf. Kijk terug, onderzoek patronen, maak zichtbaar wat je kunt en stel jezelf eerlijk de vraag wat je wilt. Daarna kun je onderzoeken welke richting daarbij past. Soms komt daar een concrete functie uit. Soms eerst een zoekrichting. Dat is ook prima. Een loopbaan hoeft niet in een middag opgelost te worden.

Veelgestelde vragen over loopbaanvragen

Loopbaanvragen hoeven niet meteen tot een kant-en-klaar antwoord te leiden. Ze helpen je vooral om beter te begrijpen waar je staat, wat je zoekt en welke richting bij jou zou kunnen passen.

Welke vragen moet je jezelf stellen over je loopbaan?

Begin bij drie hoofdvragen: wat kan ik, wat wil ik en wie ben ik? Kijk vervolgens naar jouw werkervaring, kwaliteiten, wensen, interesses, ontwikkeling en de omstandigheden waarin je goed tot je recht komt.

Hoe weet je wat je werkelijk wilt in je werk?

Dat ontdek je meestal niet door alleen naar functietitels te kijken. Onderzoek waar je energie van krijgt, wat je belangrijk vindt, waar je nieuwsgierig naar bent en welke werkzaamheden je graag vaker zou willen doen.

Hoe weet je welke loopbaanrichting bij je past?

Een passende richting ontstaat wanneer wat je kunt, wat je wilt en wie je bent voldoende bij elkaar komen. Kijk daarom niet alleen naar wat haalbaar is, maar ook naar wat werkelijk bij jou past.

Moet je voor loopbaanoriëntatie meteen weten welke baan je wilt?

Nee. Een duidelijke zoekrichting is vaak al voldoende om verder te komen. Eerst begrijpen waar je vandaan komt en wat bij je past, maakt de kans groter dat je later ook een passende functie kiest.

Kun je loopbaanvragen zelfstandig uitwerken?

Ja. Dat kan bijvoorbeeld met gerichte vragen, testen en een werkboek. Soms helpt het om daarnaast met iemand te sparren, vooral wanneer je merkt dat je steeds in dezelfde gedachten blijft ronddraaien.