home / team organisatie / gezonde organisatie team / amplitie

Amplitie werkt beter dan preventie

Preventie is inmiddels een bekend begrip. We proberen gezondheidsproblemen, uitval en andere risico's zoveel mogelijk te voorkomen. Dat is begrijpelijk en noodzakelijk. Maar amplitie kiest een andere invalshoek. Niet alleen voorkomen wat je niet wilt, maar vooral versterken wat je wel wilt. Bij het thema vitaliteitsmanagement is amplitie daarom een belangrijk uitgangspunt. Hoe versterken we gezondheid, energie, talent, werkplezier en goed functioneren voordat er een probleem ontstaat?

Wat betekent amplitie?

Amplitie betekent versterken. Wat zou je moeten versterken? Datgene wat goed gaat, wat bij je past en waar je blij van wordt. En hier gaat het vaak mis. Meestal moeten we verbeteren wat niet goed gaat. Om amplitie goed te begrijpen is daarom een ommekeer in het denken nodig. Dat begint al op de basisschool. Als je daar acht van de tien sommen goed had gemaakt, kreeg je als uitslag twee fout. De hele opleidingsperiode ging dat zo door en ook in het werkzame leven worden tijdens functioneringsgesprekken vaak vooral de zaken genoemd die niet goed gaan.

De focus op het verbeteren van zaken die niet goed gaan, kan ten koste gaan van wat je wel goed afgaat. Daarmee verminder je de positieve ervaring van het inzetten van jouw kwaliteiten en bevorder je soms vooral middelmatigheid. Erg jammer. We zijn soms zo goed opgevoed in wat niet goed gaat en wat verbeterd moet worden, dat we niet eens meer weten waar we werkelijk goed in zijn.

Is preventie dan slecht?

Zeker niet. Preventie is goed en blijft noodzakelijk. Een veilige werkomgeving, gezonde arbeidsomstandigheden en het voorkomen van overbelasting zijn belangrijk. Maar voorkomen dat iets fout gaat is nog iets anders dan mensen en organisaties sterker maken. Een organisatie kan alle risico's keurig hebben afgedekt terwijl medewerkers weinig energie, plezier of ontwikkelingsmogelijkheden ervaren. Amplitie voegt daarom een andere vraag toe: wat kunnen we versterken zodat mensen niet alleen gezond blijven, maar ook beter tot hun recht komen?

Waarom richt amplitie zich op wat goed gaat?

Omdat ontwikkeling niet alleen begint bij een tekort. Waar ben je goed in? Welke werkzaamheden geven je energie? Wat zijn jouw talenten? Wat zou je verder willen ontwikkelen? Het zijn nog lang niet altijd de eerste vragen die we stellen. We zijn veel meer gewend aan vragen over wat niet goed gaat en wat iemand moet verbeteren. Toch kunnen juist sterke kwaliteiten veel opleveren wanneer iemand de ruimte krijgt om ze verder te ontwikkelen en in te zetten.

We kunnen soms uitstekend ontdekken wat werkelijk bij ons past, maar helaas gebeurt dat nogal eens pas curatief. Iemand loopt bijvoorbeeld volledig vast, krijgt een forse burn-out en gaat daarna onderzoeken wat hij werkelijk nodig heeft, waar zijn kwaliteiten liggen en of het werk eigenlijk nog wel bij hem past. Best jammer dat je daar eerst ziek voor moet worden.

Hoe werkt amplitie binnen een organisatie?

Veel mensen besteden een groot deel van hun tijd aan werk. Juist daar liggen dus mogelijkheden om te versterken wat mensen gezond, gemotiveerd en inzetbaar houdt. Organisaties hebben vaak al gespreksrondes, ontwikkelgesprekken en andere momenten waarop medewerker en leidinggevende met elkaar spreken. Door daar niet alleen te kijken naar problemen en verbeterpunten, maar ook naar kwaliteiten, energiebronnen en ontwikkelmogelijkheden, ontstaat een ander gesprek. Wat gaat goed? Waar wil je meer van? Wat past bij jou? En wat kan de organisatie doen om dat mogelijk te maken?

Wat heeft amplitie met positieve gezondheid te maken?

Amplitie sluit aan bij het idee dat gezondheid meer is dan niet ziek zijn. Bij positieve gezondheid kijk je breder naar functioneren, veerkracht, mogelijkheden en het vermogen van mensen om met veranderingen om te gaan. Amplitie voegt daar nadrukkelijk het versterken aan toe. Niet wachten tot er iets misgaat, maar onderzoeken welke factoren nu al bijdragen aan gezondheid en goed functioneren en hoe je die verder kunt vergroten.

Welke verantwoordelijkheid heeft de medewerker?

Van wie mag je op dit vlak iets verwachten? Het initiatief zal voor een belangrijk deel van de medewerker zelf moeten komen. Die moet nadenken over zijn gezondheid, motivatie, ontwikkeling en toekomst. Waar krijg ik energie van? Wat kost mij structureel energie? Welke kwaliteiten wil ik verder ontwikkelen? De medewerker moet echter wel geholpen en ondersteund worden door de organisatie. Eigen verantwoordelijkheid roepen en vervolgens geen ruimte geven om iets te veranderen is te gemakkelijk.

Welke rol heeft de leidinggevende bij amplitie?

Het zal aankomen op het goede gesprek, de dialoog in plaats van alleen de beoordeling. Een leidinggevende kan vragen wat iemand nodig heeft om goed te blijven functioneren, welke kwaliteiten onvoldoende worden benut en welke ontwikkeling iemand voor zichzelf ziet. Dat betekent niet dat je problemen en tekortkomingen niet meer bespreekt. Als iets niet goed gaat, moet dat gewoon op tafel komen. Maar het gesprek wordt breder wanneer je ook kijkt naar wat iemand al goed kan en hoe je dat verder kunt versterken.

Wat heeft amplitie met werkplezier te maken?

Wanneer medewerkers hun kwaliteiten kunnen inzetten, invloed ervaren op hun werk en zich kunnen ontwikkelen, kan dat bijdragen aan werkplezier. Werkplezier ontstaat natuurlijk niet door amplitie als nieuw HR-woord op een beleidsdocument te zetten. Het gaat om wat medewerkers werkelijk ervaren in het dagelijkse werk. Kunnen zij doen waar ze goed in zijn? Worden hun kwaliteiten gezien? Krijgen zij ruimte om zich te ontwikkelen en voelen zij zich serieus genomen?

Van curatie en preventie naar amplitie

Je kunt het verschil vrij eenvoudig samenvatten. Curatie komt in beeld wanneer er al iets mis is gegaan en herstel nodig is. Preventie probeert te voorkomen dat het misgaat. Amplitie begint vanuit de situatie waarin het goed gaat en vraagt hoe je dat goede verder kunt versterken. Die benaderingen hoeven elkaar niet uit te sluiten. Een gezonde organisatie heeft aandacht voor herstel wanneer dat nodig is, voorkomt risico's waar dat mogelijk is en investeert tegelijkertijd in factoren die mensen sterker, gezonder en beter inzetbaar maken.

Hoe begin je met amplitie?

Je hoeft daar geen omvangrijk programma voor op te tuigen. Begin eens met andere vragen. Waar zijn mensen goed in? Welke werkzaamheden geven energie? Welke kwaliteiten worden onvoldoende benut? Wat werkt binnen het team al goed? Welke omstandigheden helpen medewerkers om gezond en gemotiveerd te blijven? En wat kunnen medewerker, leidinggevende en organisatie doen om daar meer van te creëren? Daarna moet het natuurlijk niet bij praten blijven. Vertaal de antwoorden naar concrete afspraken over werk, ontwikkeling, verantwoordelijkheid of taakverdeling.

Daarmee wordt amplitie praktisch. Niet alleen problemen repareren en risico's afdekken, maar bewust werken aan omstandigheden waarin mensen goed kunnen functioneren. Preventie blijft nodig. Maar als je alleen aandacht hebt voor wat mis kan gaan, mis je een belangrijk deel van wat gezondheid en duurzame inzetbaarheid juist kan versterken. De beste preventie is inzetten op amplitie!

Veelgestelde vragen over amplitie

Amplitie wordt soms tegenover preventie gezet alsof je voor het ene of het andere moet kiezen. Zo zie ik het niet. Het gaat om een aanvullende manier van denken waarbij je naast herstel en preventie bewust aandacht geeft aan het versterken van gezondheid, kwaliteiten en goed functioneren.

Is amplitie hetzelfde als positieve psychologie?

Nee, maar er zijn overeenkomsten. Beide richten zich onder andere op sterke kanten, welbevinden en positieve ontwikkeling. Amplitie wordt binnen organisaties vooral gebruikt voor het bewust versterken van factoren die bijdragen aan gezond en goed functioneren.

Vervangt amplitie preventie?

Nee. Risico's voorkomen, gezond werken en veilige arbeidsomstandigheden blijven noodzakelijk. Amplitie voegt daar de vraag aan toe hoe je datgene wat al goed gaat verder kunt versterken.

Is amplitie alleen de verantwoordelijkheid van medewerkers?

Nee. Medewerkers hebben een eigen verantwoordelijkheid voor gezondheid, ontwikkeling en inzetbaarheid, maar de organisatie bepaalt mede hoeveel ruimte, ondersteuning en mogelijkheden daarvoor aanwezig zijn. Beide kanten hebben dus een rol.

Wat heeft amplitie met duurzame inzetbaarheid te maken?

Duurzame inzetbaarheid gaat over het vermogen om ook op langere termijn gezond, gemotiveerd en competent te kunnen blijven werken. Amplitie helpt om niet alleen risico's te beheersen, maar ook actief te investeren in factoren die die inzetbaarheid versterken.

Hoe pas je amplitie praktisch toe in een team?

Begin met het gesprek over wat goed gaat, waar mensen energie van krijgen en welke kwaliteiten beter benut kunnen worden. Kijk daarna welke concrete verandering mogelijk is, bijvoorbeeld in taakverdeling, autonomie, ontwikkeling, samenwerking of de manier waarop het werk georganiseerd is.