Mijmeringen bij het verlies van mijn vader
Mijmeren over mijn vader doe ik van tijd tot tijd. Mijmeren is een onderdeel van het rouwproces. Het is doordenken, overpeinzen en herkauwen maar ook herbeleven van iemand die heel belangrijk was in mijn leven. Het is geen stil blijven staan, maar bewust terugkijken. Omdat herinneren bij rouw hoort. Rouw is ook doordenken, herdenken, overpeinzen, herbeleven. Het is iemand opnieuw ontmoeten, terwijl hij er niet meer is.
Wat mijn vader mij vertelde in zijn laatste weken
Op vrijdag 20 mei 2016 was ik bij mijn vader. Hij lag op bed in een verzorgingshuis. Hij was verzwakt, kon moeilijk praten, maar knapte die dag iets op. En opeens begon hij te vertellen. Niet uitgebreid, niet logisch opgebouwd, maar zoals herinneringen zich aandienen. Fragmentarisch. Brokstukken van een leven.
Ik zette mijn telefoon aan en nam het gesprek op. Later liet ik het mijn kinderen horen. Zij zeiden: “Het is moeilijk te verstaan. Werk het eens uit op papier.” Dat heb ik gedaan. Niet om het mooier te maken, maar om het vast te houden.
Hij vertelde over de oorlog. Over het moment dat mannen van achttien naar Duitsland moesten. Over weigeren. Over vluchten. Over onderduiken bij boeren in Alteveer. Over nachten thuis, verstopt onder het stro op het dak, terwijl Duitse soldaten vlak achter het huis oefenden. Hij keek door de pannen heen. Dat beeld ben ik nooit vergeten.
Hij vertelde over vervalste papieren. Over mensen die hij vertrouwde. En ook over de angst die altijd op de achtergrond aanwezig was. Jarenlang zwerven. Soms dagen geen Duitsers zien, soms ineens weer wel. Liggend in de aardappels, in de sloot of greppel.
Wat mij raakte was niet alleen wat hij meemaakte, maar wat hij miste. Hij zei het bijna terloops: “Ik heb toen wel een vader en een moeder gemist.” Op zijn zeventiende moest hij weg. Hij was nog een jongen. Hij had geen keuze.

Rouw- en verlies
Bekijk de mogelijkheden voor rouw- en verliesverwerking.
Waarom mijn vader zo weinig sprak over zijn verleden
Mijn vader sprak niet veel over vroeger. Niet omdat het er niet was, maar omdat het te veel was. Zijn eigen vader overleed toen hij drie was. Hij speelde als kind op de kist. Zijn moeder hertrouwde toen hij negen was. Het samengestelde gezin, waar we het nu zo vaak over hebben, bestond toen ook al. Alleen noemden we het zo niet.
Hij vertelde dat hij jaren niet sprak na het overlijden van zijn moeder. Dat zwijgen was geen koppigheid. Het was rouw. Onvermogen om woorden te geven aan verlies. Ik herken dat nu beter dan toen.
De rol van mijn moeder in het afscheid
Dit verhaal kan ik niet vertellen zonder mijn moeder.
Bij het afscheid van mijn vader heb ik haar rechtstreeks aangesproken. Dat was nodig. Zij was er altijd. Hun hele leven zorgden ze voor elkaar, maar in de laatste weken werd dat zichtbaar in alles. Ze week nauwelijks van zijn zijde. Als hij haar riep, was ze er. Soms wilde hij wat drinken. Soms wilde hij alleen dat zij in de buurt was. Dan werd hij rustiger.
Ze zei een paar keer: “Ik wil thuis blijven.” Niet uit angst, maar uit trouw. Bang dat hij zou overlijden terwijl zij er niet was. Dat typeert haar.
Die zaterdagmorgen belde ze me om tien over negen. “Het komt niet goed,” zei ze. Ik vroeg of iedereen moest komen. “Ze moeten wel gebeld worden,” zei ze. Toen ik even later binnenkwam en de arts zag, wist ik genoeg. Het ging snel.
Mijn vader was helder. Hij wist wat er ging gebeuren. Hij keek ons aan, één voor één. Mijn moeder zei: “Ze zijn er nog niet allemaal, hè?” Dat voelde ik precies zo. Alsof hij wachtte.
Toen ik even bij zijn bed wegliep, riep hij mijn naam. Dat moment draag ik mee. Ik hoorde daarin: je mag nu niet weg.
Het ging snel. Hij stierf terwijl mijn zus hem vasthield. Zijn laatste woorden waren: “Het is volbracht.”
Dankbaarheid na het verlies van mijn vader
Dankbaarheid hoort ook bij rouw. Ik ben dankbaar voor mijn zussen en zwagers. Voor ieders zorg, ieder op zijn eigen manier. Voor de kleinkinderen die opa bezochten, die aanwezig waren, toen en nu. Dat zegt iets over liefde en verbondenheid.
Ik ben dankbaar voor de medewerkers van het verzorgingshuis en de zorginstelling. Er wordt veel gezegd over de zorg in Nederland. Wij hebben daar niets van gemerkt. Wij hebben aandacht, respect en toewijding ervaren.
En ik ben dankbaar voor mijn moeder. Voor haar trouw. Voor haar nabijheid. Voor wie zij was en is.
Wat mijmeren kan betekenen bij rouw
Ik merk dat mijmeren voor veel mensen herkenbaar is, al gebruiken ze het woord zelf niet. Het is dat stille terugdenken, vaak op onverwachte momenten. Tijdens een wandeling. In de auto. Of zomaar aan de keukentafel. Je gedachten dwalen af naar iemand die er niet meer is. Niet omdat je vast wilt houden, maar omdat je verbonden blijft.
Mijmeren is geen teken dat rouw niet ‘goed’ verloopt. Het is juist een manier waarop rouw zich laat zien. Je staat jezelf toe om te voelen, zonder het meteen te hoeven begrijpen of oplossen. Voor veel mensen is dat lastig, omdat we geneigd zijn om door te willen. Maar rouw laat zich niet sturen.
Ik zie vaak dat mensen schrikken van hun eigen gedachten. Alsof ze iets verkeerd doen door weer terug te gaan naar toen. Maar rouw werkt niet lineair. Het komt en gaat. Soms is het scherp en dichtbij, soms op de achtergrond. En soms is het gewoon even daar.
Mijmeren kan helpen om langzaam woorden te vinden voor wat verloren is gegaan. Niet in één keer. Niet netjes afgerond. Maar in stukjes. Zoals herinneringen zich aandienen. En misschien herken jij dat ook: dat je door terug te kijken, iets beter begrijpt wat iemand voor je betekend heeft. Of wat het gemis met je doet.
Daarom zie ik mijmeren niet als blijven hangen, maar als een vorm van meebewegen met rouw. Het vraagt geen actie, geen oplossing. Alleen ruimte.
Wat het betekent als je vader oud overlijdt
Wanneer een vader oud overlijdt, zeggen mensen vaak: “Hij heeft een mooie leeftijd bereikt.” En dat is waar. Er is tijd geweest. Tijd om herinneringen te maken, om afscheid te nemen, om gesprekken te voeren die anders misschien nooit gevoerd waren. Soms is er zelfs ruimte om dingen af te ronden.
Maar een vader oud verliezen betekent niet dat het minder pijn doet. Het gemis is anders, maar niet kleiner. Juist omdat hij zo lang onderdeel was van je leven, zit hij verweven in wie je bent geworden. Zijn stem, zijn manier van kijken, zijn aanwezigheid. Dat valt weg.
Ik merk dat mensen zichzelf soms corrigeren: je mag niet te verdrietig zijn, want hij was oud. Alsof rouw een rekensom is. Maar rouw laat zich niet afmeten aan leeftijd. Je verliest niet alleen een vader, je verliest ook een vanzelfsprekendheid.
Wat het betekent als je vader jong overlijdt
Wanneer een vader jong overlijdt, is de rouw vaak rauwer. Abrupter. Er is geen afronding, geen tijd om toe te groeien naar afscheid. Het leven wordt onderbroken. Plannen vallen stil. Zinnen blijven onafgemaakt.
Een jonge vader verliezen betekent vaak dat er iets ontbreekt wat er nog had moeten zijn. Advies. Bevestiging. Tegenwicht. Of simpelweg aanwezigheid. Dat gemis kan zich pas jaren later echt laten voelen, bijvoorbeeld bij grote levensmomenten.
Ik zie dat mensen die hun vader jong verloren zijn, soms een leven lang blijven zoeken naar wat er niet heeft kunnen ontstaan. Niet omdat ze vastzitten in het verleden, maar omdat het gemis zich meebeweegt door de tijd.
Of een vader jong of oud overlijdt: het verschil zit niet in de intensiteit van rouw, maar in de vorm. Rouw volgt geen vaste route. Ze past zich aan aan wat er was en aan wat er nooit heeft kunnen zijn.
Veelgestelde vragen over rouw en het verlies van een vader
Is het normaal dat rouw verandert in de loop van de tijd?
Ja. Rouw blijft niet hetzelfde. In het begin kan het rauw en allesoverheersend zijn, later sluimert het soms op de achtergrond. Maar ook jaren later kan het weer dichtbij komen, bijvoorbeeld bij grote levensmomenten. Dat betekent niet dat je terugvalt, maar dat rouw meebeweegt met je leven.
Maakt het verschil of je vader oud of jong overlijdt?
Ja, dat maakt verschil, maar niet in de zwaarte van de rouw. Wel in de vorm. Een vader jong verliezen gaat vaak over gemis van wat er nog had moeten zijn. Een vader oud verliezen raakt juist aan alles wat zo vanzelfsprekend was geworden. Beide vormen hebben hun eigen pijn en vragen.
Ik praat weinig over mijn vader. Doe ik het dan verkeerd?
Nee. Niet iedereen rouwt met woorden. Sommige mensen verwerken verlies in stilte. Dat kan net zo diepgaand zijn. Rouw kent geen vast script en geen verplicht tempo.
Waarom komen herinneringen soms onverwacht terug?
Herinneringen laten zich niet plannen. Ze dienen zich aan wanneer er ruimte is. Tijdens een wandeling, in rust, of juist op drukke momenten. Dat is vaak geen toeval, maar een teken dat iets gezien of gevoeld wil worden.
Wanneer is rouwcoaching helpend?
Als je merkt dat je vastloopt, jezelf verliest in aanpassen of geen ruimte meer voelt voor je eigen rouw, kan begeleiding helpend zijn. Niet om het verdriet weg te nemen, maar om er samen naar te kijken.
Rouw- en verlies
Bekijk de mogelijkheden voor rouw- en verliesverwerking.
Leerdoelen
Bekijk de leerdoelen voor de training omgaan met veranderingen.
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.

Publicatiedatum: 30-06-2018
Update: 7 februari 2026.



