home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen / rouwcoaching / herdenken gedenken herinneren

Herdenken en gedenken: herinneren en rouw

Herdenken en gedenken is herinneren en herinneringen naar boven halen aan de overledene. Iets wat belangrijk is en bij het rouwproces hoort.

Wat betekent herinneren voor jouw toekomst?

Herinneren, gedenken en herdenken heeft niet alleen met het verleden te maken. Het draagt bij aan het immense proces van loslaten en de toekomst toelaten. Iemand schreef: ‘Herinneren is stilstaan om daarna weer verder te kunnen gaan’. 'Inneren' heeft met innerlijk te maken: het binnenste. Her-inneren is opnieuw inneren. Jouw innerlijk krijgt nieuwe betekenis. Al een beetje benieuwd hoe dat eruit gaat zien?

Iemand anders schrijft: 'herinnering is de kostbare schat van ons hart'. Herinneren geeft kleur aan het leven. Wat jij je herinnert, kan niemand van je afnemen. Misschien beleef je opnieuw die ene wandeling of luister je in jouw herinnering samen naar die mooie muziek. Herinneren komt van het Latijnse woord 'recordare'. Dat betekent 'ik ga naar de innerlijke wereld van hart en ziel'.

Wat is het verschil tussen gedenken en herdenken?

Er is veel geschreven over het verschil tussen gedenken en herdenken. In hoeverre zijn het synoniemen van elkaar? In wat voor mate is er verschil tussen beide? Dat ga ik hier niet doen. Gedenken en herdenken noem ik: actief herinneringen naar boven halen. Anders geformuleerd: de herinnering aan iemand levend houden.

• Wat is herdenken?

  Herdenken is nadenken over wat er is gebeurd. Maar het is meer dan denken. Herdenken betekent ook her-voelen of her-beleven. Het kan diepe gevoelens van rouw  en verdriet oproepen. Maar het brengt ook verder. Rouw is een proces van loslaten. Komt er nog een keer een lichtje aan het eind van de tunnel? Komen er nog nieuwe perspectieven? Gaan er nog weer lampjes branden in mijn binnenste of blijft het altijd zo donker?  

• Wat is gedenken?

  Gedenken is actief uiting geven aan het herdenken en herinneren. Ge-denken is ook meer dan denken. Het is ook ge-voelen en het roept gevoelens op. Gedenken is woorden geven aan je gevoelens en worstelen met de taal van rouw. Er zijn tal van manieren om te gedenken. Voor de één is dat: het graf netjes maken of een lampje plaatsen bij het graf. Voor de ander is het foto’s van vroeger bekijken of zijn/haar favoriete muziek opnieuw beluisteren. Gedenken kan ook zijn dat je nog tegen hem/haar praat en in gesprek bent. Iets wat veel mensen in jouw omgeving niet zullen begrijpen, wellicht, of iets wat je misschien zelf wel raar vindt. Maar wat is raar? Sta jouw gevoelens en jouw gedenken gewoon toe. Gedenken kan op bijzondere dagen: de sterfdag, de verjaardag, de kerstdagen of de oudejaarsdagen. Misschien wil je samen met anderen gedenken. Nodig ze dan uit! Of doe je het liever alleen? Neem dan de ruimte!

Hoe ga je om met herinneringen in rouw?

Herinneringen kunnen je ineens overvallen. Zonder aankondiging. Je zit ergens, je hoort een liedje of je ruikt iets en ineens ben je terug. Het ene moment voelt dat warm en troostend, het andere moment rauw en pijnlijk. Ik merk dat veel mensen bang zijn voor die golf. Alsof ze erin kunnen verdrinken.

Maar er is een verschil tussen overspoeld worden en bewust herinneren. Overspoeld worden overkomt je. Daar heb je geen regie op. Bewust herinneren is iets wat je zelf kunt toelaten. Op jouw moment, op jouw manier.

Wat kun je doen als herinneringen pijn doen? Niet wegduwen. Dat lijkt soms de makkelijkste weg, maar vaak maakt het de pijn alleen maar harder. Probeer het voorzichtig toe te laten. Alsof je even naar binnen kijkt en daarna ook weer naar buiten stapt. Je hoeft er niet in te blijven hangen.

Herinneringen mogen er zijn. Maar jij mag ook blijven bewegen.

Wat gebeurt er als herinneringen veranderen?

Misschien merk je dat herinneringen anders worden. Minder scherp. Minder compleet. Of dat je sommige dingen ineens anders beleeft dan eerst. Dat kan verwarrend zijn. Soms zelfs pijnlijk. Ik hoor vaak de vraag: ‘Vergeet ik hem of haar nu?’ Alsof veranderen hetzelfde is als verliezen. Maar dat is niet zo. Herinneringen leven. Ze bewegen met jou mee.

Her-inneren betekent niet voor niets opnieuw inneren. Wat je meemaakt, hoe je groeit, hoe je verdergaat - het geeft nieuwe kleur aan wat je je herinnert. Dat is geen verraad. Dat is ontwikkeling. Misschien komt er zelfs een moment dat je met een andere blik kunt kijken. Dat er naast het gemis ook zachtheid komt. Of dankbaarheid. Niet in plaats van het verdriet, maar ernaast.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hieronder beantwoord ik een aantal vragen die ik vaak hoor wanneer het gaat over herinneren, gedenken en rouw.

Wat is het verschil tussen gedenken en herdenken?

Herdenken is voor mij vooral het opnieuw beleven en doorvoelen van wat er is gebeurd. Gedenken gaat een stap verder: dat is er actief uiting aan geven, bijvoorbeeld door een ritueel, een moment of een handeling.

Waarom doen herinneringen soms zo’n pijn?

Omdat er liefde onder zit. Hoe groter de verbinding was, hoe dieper het gemis kan voelen. Herinneringen raken precies dat punt waar iemand er niet meer is, maar er van binnen nog wel.

Is het normaal dat ik iemand soms ‘vergeet’?

Ja. Dat is niet vergeten in de zin van kwijtraken. Het betekent dat jouw leven doorgaat. Dat er ruimte komt voor andere dingen. De verbinding verdwijnt niet, die verandert alleen van vorm.

Hoe kan ik iemand blijven herinneren op mijn eigen manier?

Door te doen wat bij jou past. Dat kan iets kleins zijn. Een gedachte, een plek, een moment. Het hoeft niet groots of zichtbaar te zijn. Het moet echt zijn voor jou.

Wanneer wordt rouw te zwaar en wat kan ik dan doen?

Als je merkt dat je vast blijft zitten, dat het je belemmert in je dagelijks leven of dat je geen ruimte meer voelt om vooruit te kijken, dan is het goed om hulp te zoeken. Je hoeft het niet alleen te doen.