home / persoonlijke ontwikkeling / stress / energiehuishouding / stilzitten

Kun je moeilijk stilzitten of nietsdoen?

Is het voor jou moeilijk om eens een dag niets te doen? Kun je moeilijk stilzitten? Is er altijd iets in je wat je aanzet en voortjaagt, waardoor je iets wilt doen? Of het nu een huishoudelijk klusje is, een taak in de tuin of een opdracht voor jouw werk: je moet iets doen! Wanneer je voortdurend bezig bent en nauwelijks rust toelaat, raakt de verhouding tussen inspanning en herstel verstoord. Dat heeft gevolgen voor jouw energiehuishouding en energiebalans. Je verbruikt steeds energie, maar neemt te weinig tijd om opnieuw op te laden.

Waarom is stilzitten moeilijk?

Ik noem enkele oorzaken waarom stilzitten moeilijk kan zijn:

• Je bent een actief persoon, een bezige bij. Dat is positief! Lanterfanten is vreemd voor jou en je houdt ervan om aan te pakken en door te gaan. Je ziet altijd werk liggen en je zult altijd bezig zijn met een taak of een klusje.
• Het tweede punt is negatief: je hebt geen grenzen en je bent mateloos. Je kunt niet stoppen, je bent niet te stoppen.
• Een derde oorzaak kan zijn dat je jezelf enorm veel oplegt. Je legt de lat heel hoog voor jezelf en je voelt dat je van alles moet doen. Eigenlijk vraag je te veel van jezelf.
• Een vierde oorzaak ligt op het niveau van overtuigingen. Je bent opgegroeid met de overtuiging dat rust een teken van luiheid of zwakte is en dat je altijd aan het werk moet zijn.
• Een vijfde oorzaak heeft te maken met overlevingsmechanismen. Altijd bezig zijn kan een overlevingsmechanisme zijn om ver weg te blijven van jouw gevoelens en emoties. Het is een soort vlucht.
• Een zesde oorzaak noem ik: ongemak ervaren bij stilte. Je vlucht als het ware voor de confrontatie met jezelf.

Wanneer wordt actief zijn een valkuil?

Actief zijn is een mooie kwaliteit. Je houdt van aanpakken, ziet wat er moet gebeuren en wacht niet totdat iemand anders in beweging komt. Maar actief zijn wordt een valkuil wanneer je niet meer kunt stoppen. Je bent dan niet alleen graag bezig, maar voelt je onrustig, schuldig of nutteloos zodra je nietsdoet. Jouw lichaam vraagt om rust, maar jouw hoofd draagt alweer nieuwe taken aan. Misschien herken je dat je voortdurend aan staat. De vraag is dus niet of je actief bent. De vraag is of je ook kunt vertragen wanneer dat nodig is.

Waarom voelt nietsdoen zo ongemakkelijk?

Nietsdoen kan ongemakkelijk voelen omdat je jouw waarde koppelt aan wat je doet. Zolang je bezig bent, ben je nuttig, productief of nodig. Zodra je stilvalt, kan er onrust ontstaan. Misschien hoor je in jouw hoofd:

• Ik moet eigenlijk nog iets doen.
• Ik mag mijn tijd niet verspillen.
• Anderen zijn ook aan het werk.
• Stilzitten is lui.
• Ik moet eerst alles af hebben voordat ik mag ontspannen.

Maar wanneer is alles werkelijk af? Er is altijd wel een kast om op te ruimen, een e-mail om te beantwoorden of een klus die nog gedaan kan worden.

Gebruik je drukte om gevoelens te vermijden?

Altijd bezig zijn kan ook een manier zijn om gevoelens, gedachten of moeilijke vragen te vermijden. Zolang je iets doet, hoef je niet stil te staan bij wat er vanbinnen speelt. Stilte kan je confronteren met vermoeidheid, verdriet, onzekerheid, boosheid of onvrede. Dan is het verleidelijk om opnieuw een klus te zoeken. Dat betekent niet dat iedere actieve persoon voor zichzelf vlucht. Maar wanneer je merkt dat je onrustig wordt zodra het stil is, kan het verstandig zijn om te onderzoeken of jouw drukte een vorm van vluchten is.

Het belang van rust: voorkom uitputting

Toch is rust noodzakelijk voor een gezond leven. Jouw lichaam en geest hebben tijd nodig om te herstellen, zeker in een tijd waarin je voortdurend wordt blootgesteld aan allerlei prikkels, verplichtingen en taken. Rust voorkomt uitputting. Wanneer je jezelf voortdurend pusht zonder rustmomenten, kun je te maken krijgen met ernstige gevolgen zoals chronische vermoeidheid, burn-out en lichamelijke klachten. Een belangrijk voordeel van rust is dat jouw energieniveau herstelt. Door regelmatig te rusten en te ontspannen, geef je jouw lichaam de broodnodige tijd om te herstellen en op te laden. Dit maakt je vitaal en fit. Rust heeft ook een positieve invloed op jouw mentale gezondheid. Je ervaart minder stress, komt in balans en kunt beter omgaan met spanning.

Waaraan merk je dat je te weinig herstelt?

Een gebrek aan herstel merk je niet alleen aan vermoeidheid. Je kunt ook andere signalen krijgen:

• Je bent snel geïrriteerd of geprikkeld.
• Je kunt moeilijk ontspannen.
• Je slaapt slecht of wordt niet uitgerust wakker.
• Je voelt je voortdurend gejaagd.
• Je kunt jouw gedachten moeilijk stoppen.
• Je hebt minder geduld met anderen.
• Je concentratie neemt af.
• Je bent moe, maar blijft toch doorgaan.

Herstel begint niet pas wanneer je volledig bent uitgeput. Juist kleine rustmomenten tussendoor helpen voorkomen dat je steeds verder leegloopt.

Hoe leer je stilzitten en nietsdoen?

Een paar tips:

• Als je gewend bent om voortdurend bezig te zijn, kan het moeilijk zijn om meteen lange periodes van rust in te bouwen. Begin met korte pauzes of momenten van ontspanning en bouw dit langzaam op.
• Neem tijd voor jezelf: pak een goed boek, ga wandelen, maak muziek, teken, boetseer of doe gewoon even niets.
• Zorg goed voor jezelf: slaap voldoende, eet gezond en beweeg regelmatig.
• Plan niet ieder leeg moment direct vol.
• Let op de overtuiging dat je eerst iets moet doen voordat je mag rusten.

Weet je dat het evenwicht tussen activiteit en rust belangrijk is? Stilzitten en ontspannen zijn net zo waardevol als productief zijn. Geef jezelf toestemming om te pauzeren en te genieten van momenten van rust. Dat komt jouw welzijn en kwaliteit van leven ten goede.

Veelgestelde vragen over moeilijk stilzitten

Onderstaande vragen gaan over situaties die niet uitgebreid in het artikel zijn behandeld.

Is moeilijk stilzitten altijd ongezond?

Nee. Je kunt van nature energiek, ondernemend en actief zijn. Het wordt een aandachtspunt wanneer je niet meer kunt ontspannen, signalen van jouw lichaam negeert of onrust ervaart zodra je nietsdoet.

Waarom voel ik mij schuldig wanneer ik rust neem?

Dat schuldgevoel kan voortkomen uit de overtuiging dat je alleen nuttig of waardevol bent wanneer je productief bent. Misschien heb je geleerd dat rust lui is of eerst verdiend moet worden.

Kun je moe worden doordat je nooit echt ontspant?

Ja. Wanneer jouw lichaam en hoofd voortdurend actief blijven, krijgen ze onvoldoende gelegenheid om te herstellen. Je kunt daardoor steeds vermoeider, prikkelbaarder en minder geconcentreerd worden.

Kan een volle agenda een gewoonte worden?

Ja. Je kunt zo gewend raken aan een volle planning dat lege ruimte ongemakkelijk voelt. Je vult ieder vrij moment dan automatisch met een nieuwe taak of afspraak.

Wanneer is hulp verstandig?

Hulp kan verstandig zijn wanneer je ondanks vermoeidheid niet kunt stoppen, voortdurend gespannen bent, slecht slaapt of steeds opnieuw over jouw grenzen gaat. Bij ernstige of aanhoudende lichamelijke of psychische klachten is overleg met jouw huisarts verstandig.