home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijke effectiviteit / afstand nabijheid / liefdesrelaties werkvloer

Liefdesrelaties op het werk

Liefdesrelaties op het werk: kan dat? Is een liefdesrelatie op het werk reden tot ontslag? Mooie vraag die ik vaker krijg. Binnen het thema afstand en nabijheid speelt professionele afstemming een belangrijke rol. Het antwoord is: NEE. Wat is er mis mee? Op zich is er niets mis mee. Liefde is nog steeds geen misdaad. Een affectieve relatie is zelfs een privézaak en wordt derhalve ook nog beschermd door de wet op de privacy. Toch zijn er veel nadelige gevolgen wanneer er liefdesrelaties op de werkvloer ontstaan. Uiteindelijk leiden ze vaak tot problemen of zelfs een onherstelbare vertrouwensbreuk tussen de werkgever en werknemer.

Een liefdesrelatie is niet het probleem, rolvermenging kan dat wel worden

Op zichzelf is er niets mis met een liefdesrelatie op het werk. Twee collega’s kunnen verliefd worden, een relatie krijgen en jarenlang prima samenwerken. Zolang het mooi weer is binnen de organisatie, hoeft dat ook niet direct tot problemen te leiden. Toch ontstaat er bijna altijd een vorm van rolvermenging. Je bent niet alleen collega, leidinggevende of medewerker, maar ook partner van iemand binnen dezelfde organisatie. Die rollen lopen door elkaar heen. Dat hoeft niet meteen zichtbaar te zijn, maar het kan de professionele verhoudingen wel onzuiver maken. Collega’s kunnen anders naar beslissingen en gesprekken gaan kijken. Ze kunnen zich afvragen of informatie wordt gedeeld, of iemand wordt beschermd of bevoordeeld en of beide partners werkelijk onafhankelijk van elkaar handelen. Dat hoeft feitelijk niet eens zo te zijn. Alleen de twijfel kan al invloed hebben op het vertrouwen binnen een team.

Zolang alles goed gaat, blijft die rolvermenging soms onder de oppervlakte. Maar zodra er spanning ontstaat, wordt zichtbaar hoe ingewikkeld de situatie kan worden. Stel dat jouw partner een conflict krijgt met de organisatie. Kun jij dan nog volledig vanuit jouw professionele rol reageren? Of raak je bewust of onbewust betrokken bij dat conflict? Wat begon als een conflict tussen één medewerker en de organisatie, kan dan ineens een conflict worden waarbij twee medewerkers betrokken zijn. Loyaliteit aan jouw partner en loyaliteit aan jouw functie, team of organisatie kunnen tegenover elkaar komen te staan. Dan ontstaat een verstrengeling die niet meer handig is en soms nauwelijks nog uit elkaar te halen is.

De vraag is daarom niet alleen of een liefdesrelatie op het werk mag. De belangrijkere vraag is of beide betrokkenen hun rollen zuiver kunnen houden wanneer de situatie spannend wordt.

Praktijkvoorbeelden van liefdesrelaties op het werk

Ik noem wat praktijkvoorbeelden van liefdesrelaties op de werkvloer met een negatief effect:

• Een medewerkster vertelde: ‘Na het functioneringsgesprek belandde ik in bed met mijn leidinggevende. We hadden een vertrouwelijke relatie en uiteindelijk kwam er dit uit voort. Het gevolg was dat mijn leidinggevende de volgende dag deed alsof er niets gebeurd was, maar we keken elkaar amper aan en hebben er niet meer over gesproken. Hij was getrouwd en ik was bang dat ik de situatie in gevaar zou brengen.’ Gevolg: de medewerkster is gaan solliciteren.
• Een financieel directeur die een vertrouwenspersoon van de directeur-aandeelhouder was, kreeg een relatie met een medewerkster. Niks op tegen, zei men in eerste instantie. Gefeliciteerd, zei men in tweede instantie. Maar uiteindelijk bleek dat de financieel directeur ook het privévermogen beheerde en ontstond er een vertrouwensbreuk tussen de eigenaar en de financieel directeur.
• Een organisatie benaderde ons: ‘We hebben een probleem binnen ons team, de communicatie is niet open, er is wantrouwen en we willen een traject doen gericht op teamontwikkeling.’ Het team onderging het traject gelaten en twee maanden later bleek dat de leidinggevende een relatie had met een van de teamleden. Iedereen wist het, niemand zei het. Vandaar.
• Een directielid bij een gemeente had een relatie met een medewerker van de HRM-afdeling. Iemand kwam erachter aan de hand van de telefoonspecificatie. De hilariteit was groot. Niemand zei iets, iedereen zweeg, maar ’s avonds en ’s nachts werd door medewerkers gecontroleerd of het inderdaad allemaal klopte.
• Een leidinggevende vertelde: ‘Sinds ik weet dat mijn directeur een relatie heeft met een van de mensen die ik aanstuur, ben ik niet meer open in mijn communicatie.’

Niet iedere liefdesrelatie op het werk is hetzelfde

Er is geen format te ontwikkelen voor liefdesrelaties op het werk. Uiteraard zijn er ook verhalen van productiemedewerkers: de een werkt op afdeling A en de ander werkt op afdeling B. Ach, wat is er tegen? Anders wordt het in leidinggevende en managementfuncties. Belangrijk is dat de organisatie een keuze maakt: vinden wij dat dit kan op de werkvloer? En deze keuze vindt men vaak lastig, omdat het een teer onderwerp is.

Wat kunnen medewerkers en organisaties doen?

Het beste wat je kunt doen, is jouw verstand gebruiken en de zaak bespreekbaar maken. Dat geldt in meerdere opzichten:

• Voor de medewerker die het betreft, is het verstandig om de zaak niet onbesproken voort te laten slepen, maar open op tafel te leggen. Denk niet dat men er niet achter komt, want je vergist je.
• Voor de medewerkers die het aangaat, is het beter om zelf keuzes te maken en consequenties te verbinden aan deze keuze.
• Voor de organisatie geldt: geef de medewerkers tijd om hun leven te herstructureren, maak samen keuzes, help een van beide medewerkers om een andere baan te vinden, maar laat het niet te lang sudderen.

Maak vooraf beleid over relaties op het werk

Toch is het van belang dat je als organisatie proactief bent. Niet wachten tot zich zoiets voordoet. Neem alvast een standpunt in over dit onderwerp. Bijvoorbeeld door een artikel op te nemen in het personeelshandboek over relaties op het werk, waarbij je omschrijft dat je als organisatie van mening bent dat liefdesrelaties op de werkvloer kunnen leiden tot gebrek aan professionele afstand en zelfs tot belangenverstrengeling. Je kunt daarbij vooraf duidelijk maken:

• Wanneer een relatie gemeld moet worden.
• Wie beoordeelt of er sprake is van belangenverstrengeling.
• Welke afspraken gelden wanneer er een hiërarchische relatie bestaat.
• Hoe wordt omgegaan met vertrouwelijke informatie.
• Wanneer een andere functie, afdeling of werkplek nodig kan zijn.

Liefdesrelaties: shownieuws en smeuïg nieuws op de werkvloer

In een familiebedrijf kreeg de directiesecretaresse, rechterhand en vertrouwenspersoon van de directeur, een relatie met de vader van de directeur. De zaak was keurig onder de mat gehouden en op een dag kreeg de familie een trouwkaart met het bericht: ‘Wij zijn gisteren getrouwd.’ De zoons en dochters, dus ook de directeur, wisten van niks en de verwarring was enorm. Wat gebeurde er? Toen dit verhaal bekend werd, stond het personeel in drommen bij elkaar. Er werd gegrapt, gegniffeld en gelachen, maar met de betreffende personen werd er geen woord over gewisseld.

• De ene dag zei de directeur: ‘Medewerker, wil je even een mail sturen naar...’
• De volgende dag moest hij zeggen: ‘Mamma, wil jij die klant even mailen...’

Veelgestelde vragen over liefdesrelaties op het werk

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over liefdesrelaties, rolvermenging en professionele verhoudingen op het werk.

Mag je een liefdesrelatie hebben met een collega?

Ja. Op zichzelf is er niets mis met een liefdesrelatie tussen collega’s. De relatie kan wel gevolgen hebben voor professionele afstand, vertrouwen en de manier waarop collega’s naar beslissingen en informatie kijken.

Is een liefdesrelatie op het werk reden voor ontslag?

Een liefdesrelatie is op zichzelf niet automatisch een reden voor ontslag. Problemen kunnen ontstaan wanneer er sprake is van belangenverstrengeling, machtsverschil, beschadigd vertrouwen of een situatie waarin professionele rollen niet meer goed van elkaar te scheiden zijn.

Wat is rolvermenging?

Bij rolvermenging lopen jouw persoonlijke en professionele rollen door elkaar. Je bent bijvoorbeeld niet alleen collega of leidinggevende, maar ook partner van iemand binnen dezelfde organisatie.

Wanneer ontstaat belangenverstrengeling?

Belangenverstrengeling kan ontstaan wanneer iemand invloed heeft op beslissingen, informatie, beoordeling, beloning of kansen die ook de partner aangaan. Ook de schijn van bevoordeling kan het vertrouwen binnen een team beschadigen.

Moet je een relatie op het werk melden?

Dat hangt af van de positie, de onderlinge afhankelijkheid en de afspraken binnen de organisatie. Vooral bij een hiërarchische relatie, toegang tot vertrouwelijke informatie of een mogelijk belangenconflict is openheid verstandig.

Waarom reageren collega’s soms anders?

Collega’s kunnen zich afvragen of informatie wordt gedeeld, of iemand wordt beschermd en of beslissingen nog onafhankelijk worden genomen. Die twijfel kan al invloed hebben op openheid en vertrouwen.

Wat gebeurt er als een partner een conflict krijgt met de organisatie?

Dan kan loyaliteit aan de partner botsen met loyaliteit aan de eigen functie, het team of de organisatie. Een conflict met één medewerker kan daardoor uitgroeien tot een situatie waarbij beide partners betrokken raken.

Wat kan een organisatie vooraf regelen?

Een organisatie kan vooraf beleid maken over meldingen, hiërarchische relaties, vertrouwelijke informatie, belangenverstrengeling en mogelijke wijzigingen van functie, team of werkplek.