Wat als jouw nabijheid als onveilig wordt ervaren?
Afstand en nabijheid in contact: het is een lastigst thema waar je als professional mee te maken krijgt. Je staat voor de uitdaging om nabij te zijn zonder te dichtbij te komen. En om afstand te houden zonder afstandelijk en kil te worden. Op deze site heb ik het onderwerp afstand en nabijheid uitgebreid beschreven. Ik zet het hier kort voor je op een rij:
- Afstand betekent: ruimte geven, professioneel zijn, niet invullen, respecteren.
- Nabijheid betekent: afstemmen, voelen, betrokken zijn, beschikbaar zijn.
- De balans zit in: afstemmen op wat de ander nodig heeft, én wat jij kunt bieden zonder jezelf te verliezen.
Maar wat als jouw nabijheid als onveilig wordt ervaren? Wat als jouw warme betrokkenheid als claimend of bemoeizucht wordt opgevat? In dit artikel vertel ik je het verhaal van Liesbeth – en geef ik je inzicht in dit spanningsveld.
Voel jij haarfijn aan wat er speelt in een groep? Ben jij iemand die oprecht betrokken is bij mensen, zeker als ze het moeilijk hebben? Dan is jouw nabijheid misschien wel je grootste kracht. Maar wat als die nabijheid als onveilig wordt ervaren? Wat als jouw hartelijkheid wordt opgevat als claimend of verstikkend? In dit artikel vertel ik je het verhaal van Liesbeth – en geef ik je inzicht in het spanningsveld tussen afstand en nabijheid.
Liesbeth: een betrokken docent
Liesbeth is docent op een mbo-opleiding. Ze is geliefd bij studenten omdat ze echt luistert, een warm hart heeft en altijd bereid is om te helpen. Maar tegelijkertijd voelt Liesbeth zich de laatste tijd steeds onzekerder. Sommige studenten ontwijken haar blik, anderen klappen dicht in gesprekken of geven haar nauwelijks feedback. Eén student zei zelfs: “U wilt altijd zo graag dichtbij komen, dat ik liever afstand houd.”
Die opmerking kwam binnen. Want Liesbeth wil helemaal geen druk uitoefenen. Ze bedoelt het goed. En toch… ze merkt dat haar manier van nabij zijn niet voor iedereen als veilig wordt ervaren.
Wat is veilige nabijheid?
Nabijheid is niet hetzelfde als fysiek dichtbij zijn of veel tijd investeren in iemand. Nabijheid is relationeel. Het gaat over afstemming, respect, en ruimte laten voor de ander. Veilige nabijheid voelt als:
- Je mag er zijn met alles wat je voelt.
- Je wordt niet overspoeld met adviezen of gevoelens van de ander.
- Je krijgt ruimte om je eigen tempo te volgen.
- De ander is beschikbaar, maar niet dwingend.
Bij onveilige nabijheid is er vaak sprake van:
- Te veel emotionele betrokkenheid.
- De behoefte om het voor de ander op te lossen.
- Subtiele druk: 'zeg eens wat je voelt'.
- Geen ruimte voor nee.
De valkuil van overbetrokkenheid
Wat Liesbeth overkomt, zie ik vaker bij mensen in zorg, onderwijs en begeleiding. Hoe groter je hart, hoe groter de kans dat je in de valkuil van overbetrokkenheid stapt. Je gaat harder lopen voor de ander dan voor jezelf. Je denkt vooruit, voelt voor twee en verliest daarbij soms je eigen grens – én die van de ander.
Een student vertelde: “Ik kon niets meer zeggen. Zij keek me zó doordringend aan, ik wist niet wat ik moest.” Liesbeth schrok toen ze dat hoorde. Want haar intentie was oprecht. Maar haar intensiteit werkte averechts.
Afstand als professionele keuze
Afstand houden voelt voor betrokken mensen vaak als 'koud zijn'. Maar professionele afstand is geen kille muur. Het is een manier om de ander ruimte te geven. Het is weten: ik ben er, maar ik laat jou de regie houden. En ik hoef het niet op te lossen.
Professionele nabijheid betekent:
- Je stemt af op de ander: wat heeft deze persoon nú nodig?
- Je bewaakt je eigen energie.
- Je voelt wat van jou is en wat van de ander.
- Je laat los wat niet bij jou hoort.
Wat Liesbeth leerde
In een coachingstraject leerde Liesbeth om haar gevoeligheid niet uit te zetten, maar juist in te zetten met meer bewustzijn. Ze leerde stiltes toe te laten. Vragen te stellen in plaats van oplossingen aan te dragen. Haar betrokkenheid werd niet minder – wel veiliger.
Ze zegt nu: “Ik ben nog steeds nabij, maar op een andere manier. Ik durf het open te laten. En ik merk dat studenten me sneller vertrouwen.”
Afstand en nabijheid: jouw balans
Ieder mens heeft een eigen stijl. De één is van nature wat afstandelijker, de ander juist heel nabij. Het gaat er niet om dat je jezelf verandert, maar dat je leert schakelen. Je wordt een flexibele professional die nabij is waar het kan – en afstand houdt waar het moet.
Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan ook onze pagina’s over:
- Onveiligheid in de communicatie
- Overbetrokkenheid als valkuil
- Grenzen stellen in contact
- Zelfzorg en energiebalans
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wanneer is nabijheid onveilig?
Als de ander zich onder druk gezet voelt om iets te zeggen of te voelen, of als jij jouw emoties te sterk projecteert op de ander.
Wat is professionele afstand?
Dat je beschikbaar bent, maar niet dwingend. Dat je jezelf reguleert en het proces van de ander respecteert.
Ik ben heel gevoelig, hoe blijf ik nabij zonder mezelf te verliezen?
Door goed te voelen wat van jou is en wat van de ander. Door regelmatig afstand te nemen en te reflecteren op je rol.
Is afstand houden niet onpersoonlijk?
Nee, afstand kan juist een vorm van respect zijn. Het geeft ruimte, rust en vertrouwen.
Afstand en nabijheid
Dit artikel schreef ik in de serie over 'afstand en nabijheid'. En wat is grensoverschrijdend gedrag?
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
