home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / geduld / afwachtend passief

Afwachtend en passief: wanneer wordt geduld een valkuil?

Afwachtend en passief is een valkuil! Merk je dat je soms te afwachtend bent? Dit artikel gaat over passiviteit, mogelijke oorzaken van een afwachtende houding en wat je eraan kunt doen. Aan deze valkuil kan de kernkwaliteit geduld ten grondslag liggen. Geduld is een mooie kwaliteit wanneer je jezelf en anderen de tijd kunt geven. Het wordt wat anders wanneer je blijft wachten terwijl er actie van jou wordt verwacht.

Wat is het verschil tussen geduld en afwachtend gedrag?

Geduld betekent dat je niet alles onmiddellijk wilt forceren. Je kunt wachten wanneer wachten verstandig is, je laat processen soms hun tijd nemen en je laat je niet zomaar opjagen door anderen of door een deadline. Daar zit kracht in. Afwachtend gedrag ontstaat wanneer het wachten niet meer functioneel is. Er moet iets gebeuren, jij zou iets kunnen doen, maar je blijft zitten waar je zit.

Het verschil zit dus in de vraag of wachten nog een bewuste keuze is. Geduld kan heel actief zijn. Je besluit dat dit niet het juiste moment is en weet waarom je nog even wacht. Passiviteit betekent dat de regie juist verdwijnt. Je wacht niet omdat je bewust voor wachten kiest, maar omdat je niet in beweging komt.

Wat doet een passieve houding met jouw invloed?

Door een afwachtende en passieve houding nodig je anderen uit om over jouw grens te gaan. Je geeft het initiatief en de regie uit handen. Je maakt de eigen ruimte erg klein en je geeft de ander te veel ruimte. Wanneer je het niet invult, pakt een ander de regie. Wanneer je afwacht, neemt een ander het initiatief. Het draagt niet bij aan het goede gevoel van zelfvertrouwen of zelfverzekerdheid. Bovendien is de kans groot dat de invulling die een ander bedenkt toch anders is dan je zou willen.

Ook in communicatie is een passieve houding in jouw nadeel. Wellicht heb je te weinig inbreng in gesprekken en geef je een ander de regie. Jouw invloed daalt daardoor. Dat is het merkwaardige: door niets te doen voorkom je niet dat er iets gebeurt. Er gebeurt alleen iets waar jij steeds minder invloed op hebt.

Welke voorbeelden laten afwachtend gedrag zien?

Het zit al in de meest eenvoudige voorbeelden:

• Je had je voorgenomen om een eindje te fietsen. Maar je ondernam geen stappen of je maakte het niet bespreekbaar. Waarop jouw partner vraagt: 'Heb je zin om een eindje te wandelen?' En op dat moment moet je uitleggen dat je eigenlijk van plan was om te fietsen en dat je aan wandelen niet zoveel zin hebt. Kortom: wat je niet invult, vult een ander snel voor je in.
• Jouw baas had een vraag bij je neergelegd. Je hebt de vraag wat voor je uitgeschoven. Waarom eigenlijk? Eigenlijk was er ook geen reden voor. Je hebt ook niet teruggekoppeld dat je er later op terug zou komen. Jouw leidinggevende weet daardoor niet wat je met de vraag gedaan hebt. Dat kan twijfel oproepen bij de ander omdat je je door jouw passieve houding erg onzichtbaar maakt.
• De onderhoudsbeurt van jouw auto schuif je steeds voor je uit. Je weet dat de olie ververst moet worden maar och: 'Het kan nog wel.' Tot er ergens een defect ontstaat en je veel duurder uit bent aan reparatiekosten dan wanneer je tijdig onderhoud had laten plegen.
• De factuur die je had ontvangen had je niet betaald. De aanmaning was voor jou geen reden om te reageren. Je hebt zo lang gewacht tot de deurwaarder bij je aanbelde en je was vele malen duurder uit.
• Het loopt al lange tijd niet op jouw werk. Eigenlijk zou je tot actie moeten overgaan maar je doet het niet. Je wacht af. Je kijkt wel hoe het gaat. Daardoor kun je je in de problemen werken. Misschien denk je later: achteraf had ik toch eerder tot actie moeten komen.
• Jouw leidinggevende vraagt of je een verbeterplan wilt schrijven voor jouw afdeling. Maar je gaat niet tot actie over. Je weet wel dat het moet, je weet wel hoe het moet maar toch laat je het op zijn beloop. Vervolgens wordt jouw leidinggevende boos omdat er nog niets is gebeurd.

De voorbeelden zijn verschillend, maar de lijn is hetzelfde. Er ligt iets bij jou, er wordt iets van je gevraagd of je weet dat er actie nodig is. Toch gebeurt er niets. En juist doordat jij niets doet, worden de consequenties vaak groter.

Waarom voelt wachten soms veiliger dan handelen?

Wanneer je zelf in beweging komt, moet je ook ergens voor gaan staan. Je neemt een besluit, spreekt je uit of neemt verantwoordelijkheid voor wat er daarna gebeurt. Wachten voelt dan gemakkelijker. Zolang jij niets doet, hoef je ogenschijnlijk ook geen verkeerde keuze te maken. Alleen is dat schijnveiligheid, want de situatie blijft niet noodzakelijk stilstaan omdat jij stilstaat.

Dat zie je ook wanneer je lang twijfelt of onzeker bent. Je wilt eerst zeker weten dat jouw stap goed uitpakt. Maar sommige zekerheid ontstaat pas nadat je in beweging bent gekomen. Wanneer je steeds wacht tot alle twijfel verdwenen is, kun je lang blijven zitten. Voor je het weet wordt afwachten een vaste strategie en neemt iemand anders de beslissing die jij zelf had moeten nemen.

Hoe doorbreek je een passieve houding?

Een passieve houding draagt zeker niet bij aan het gevoel van eigenwaarde, zelfrespect en zelfvertrouwen. Hoe meer je de regie weggeeft en hoe meer je het initiatief van anderen laat afhangen, hoe eerder jouw zelfvertrouwen verdwijnt als sneeuw voor de zon. Mensen die te afwachtend zijn schuiven vaak hun verantwoordelijkheid af op externe gebeurtenissen of op anderen. Proactieve mensen richten zich vooral op hun eigen gedrag en hun eigen gedachten.

Het is dus belangrijk om jouw houding van passiviteit te doorbreken zodat jouw invloed groter wordt, jouw zelfvertrouwen stijgt en je meer resultaat zult halen uit acties die je onderneemt. Het heeft vooral ook te maken met verantwoordelijkheid nemen en de verantwoordelijkheid niet bij anderen laten liggen. Daarbij kan de kernkwaliteit initiatief nemen richting geven: niet wachten tot een ander jou in beweging zet, maar zelf de eerste stap zetten wanneer dat nodig is.

Wanneer leidt passiviteit tot disfunctioneren?

Passiviteit is nogal eens een reden voor disfunctioneren. Onlangs mochten wij een verbetertraject uitvoeren wegens disfunctioneren omdat de medewerker te passief en te afwachtend was. De persoon in kwestie was werkvoorbereider bij een productiebedrijf. Volgens de leiding was hij te afwachtend. Hij signaleerde zaken te laat waardoor er in het productieproces problemen ontstonden.

Toen we het traject begonnen bleek al gauw dat deze medewerker wel zaken signaleerde maar het te veel bij zich hield. Hij moest actiever delen met onder andere de productiechef. De medewerker werd dus verweten dat hij 'te passief en te afwachtend was'. Dat voorbeeld laat mooi zien dat passiviteit niet altijd betekent dat je niets ziet. Je kunt heel goed waarnemen wat er fout dreigt te gaan en toch te weinig doen met wat je ziet.

Wat betekent afwachtend gedrag als je leidinggevende bent?

Ben je leidinggevende en soms te afwachtend en passief? Verwijten medewerkers jou dat je te weinig voortvarend of te weinig doortastend bent? Laat je het initiatief gauw aan anderen over of merk je soms dat teamleden het initiatief van je overnemen?

Je bent besluiteloos

Leidinggevenden die te passief zijn, zijn vaak besluiteloos. Ze treden niet daadkrachtig of resoluut op terwijl dat soms wel nodig is. Ze laten het erop aankomen, kijken wel hoe het gaat en laten de waarheid maar in het midden. Maar soms is het noodzakelijk om keuzes te maken en duidelijk te zijn richting jouw medewerkers.

Je stuurt te weinig

Wanneer je als leidinggevende passief bent of afwachtend dan stuur je te weinig. In jouw functie moet je juist richting geven aan jouw organisatie of aan jouw team. Mensen willen graag weten waar ze naartoe gaan. Wanneer jij die richting niet geeft, ontstaat er ruimte waarin anderen vanzelf de regie gaan pakken.

Je zorgt voor onduidelijkheid

Een passieve houding zorgt voor onduidelijkheid op de werkvloer. Je kunt zaken niet op zijn beloop laten. Jouw medewerkers willen weten waar ze aan toe zijn, wat er van hen verwacht wordt en hoe ze iets moeten doen. Doe je dat niet, dan zorg je met jouw gedrag ervoor dat de medewerkers gelaten en passief zijn. Wil je als leidinggevende werken aan jouw persoonlijke leerdoelen? Dan begint dat bij voorkomen dat je de leiding uit handen geeft of dat anderen te veel de regie van jou overnemen.

Hoe ga je om met passieve mensen?

Een vraag is: hoe ga je om met iemand die passief en afwachtend is? Het antwoord is eenvoudig: ga het gesprek eens aan over de vraag hoe dat zo komt. Herkent de ander ook dat hij of zij zo afwachtend en passief is? Wat je nooit moet doen is iemand knetterhard confronteren met dit gedrag. Waarom niet? De kans dat hij of zij dichtklapt kan ervoor zorgen dat het gedrag nog versterkt wordt.

Vraag dus eerst wat er achter het gedrag zit. Misschien ziet iemand het probleem wel maar durft diegene niets te zeggen. Misschien weet iemand niet hoe hij moet beginnen. Misschien is er onzekerheid, gebrek aan motivatie of heeft iemand jarenlang geleerd om vooral te doen wat anderen zeggen. Alleen het etiket 'passief' opplakken vertelt je nog niets over wat er nodig is om het gedrag te veranderen.

Hoe neem je initiatief zonder ongeduldig te worden?

Initiatief nemen betekent niet dat je overal onmiddellijk bovenop moet springen. Je hoeft jouw geduld niet kwijt te raken. Het gaat om het verschil tussen bewust ruimte geven en jezelf buiten spel zetten. Soms is wachten precies goed. Soms moet je eerst informatie verzamelen of een ander tijd geven. Maar wanneer je weet dat er iets van jou nodig is, hoort geduld niet te betekenen dat je blijft zitten totdat iemand anders het oplost.

Vraag jezelf daarom af: wat is nu mijn eerstvolgende stap? Die hoeft niet groot te zijn. Een telefoontje plegen, iets bespreekbaar maken, een afspraak plannen, een besluit nemen of terugkoppelen dat je ergens later op terugkomt kan al voldoende zijn. Zo houd je de regie zonder dat je gehaast of ongeduldig hoeft te worden.

Ontwikkeldoelen bij afwachtend en passief gedrag

• Bewust leren herkennen wanneer geduld bij jou doorschiet in afwachten, uitstellen of zaken op hun beloop laten.
• Meer initiatief en zelfregie ontwikkelen door zelf in beweging te komen wanneer een situatie om actie vraagt.
• Verantwoordelijkheid nemen voor jouw eigen keuzes en handelen zonder voortdurend te wachten op richting, bevestiging of initiatief van anderen.

Veelgestelde vragen over afwachtend en passief gedrag

Afwachten hoeft niet altijd verkeerd te zijn. Het wordt vooral een valkuil wanneer er actie van jou nodig is en je toch blijft wachten, waardoor je regie, invloed of verantwoordelijkheid uit handen geeft.

Is afwachtend zijn hetzelfde als geduldig zijn?

Nee. Geduld betekent dat je bewust tijd geeft aan een proces of situatie. Afwachtend gedrag wordt een valkuil wanneer je niet in actie komt terwijl dat wel nodig of mogelijk is.

Is passief gedrag hetzelfde als lui zijn?

Nee. Passiviteit kan allerlei oorzaken hebben, zoals onzekerheid, uitstelgedrag, gebrek aan motivatie, angst, volgzaamheid of de gewoonte dat anderen steeds het initiatief nemen. Alleen het gedrag zien vertelt dus nog niet waarom iemand passief reageert.

Waarom neemt een ander de regie over als ik afwacht?

Omdat situaties vaak toch om een keuze, richting of actie vragen. Wanneer jij die ruimte niet invult, doet iemand anders dat gemakkelijk voor je. Wat je niet invult, vult een ander snel voor je in.

Kan een leidinggevende te passief zijn?

Ja. Een leidinggevende die te weinig besluit, stuurt of richting geeft kan onduidelijkheid veroorzaken. Medewerkers weten dan niet waar ze aan toe zijn en kunnen zelf de regie gaan overnemen.

Kun je leren om minder afwachtend te worden?

Ja. Initiatief is te leren en afwachtendheid en passiviteit zijn af te leren. Dat begint met bewustwording wanneer je te passief bent, begrijpen hoe dat komt, bepalen wat je anders wilt doen en vervolgens vooral: DOEN!