home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / directief / dwingend

Dwingend gedrag: geef je anderen te weinig ruimte?

Kom jij dwingend over? Of zeggen ze dat van jou? Dan geef je anderen te weinig ruimte. Je stuurt te veel, je bent dominant, bazig of te directief. Je drijft te veel en te vaak jouw eigen zin door. Zoals jij het had bedacht, zo moet het gaan. Jouw wil is wet en er is weinig ruimte voor de mening van anderen. Dwingend gedrag kan de doorgeschoten variant zijn van directief zijn. Richting geven is een kwaliteit, maar wanneer jij bepaalt en de ander alleen nog maar kan volgen, schiet je door.

Overigens is er ook een lieve manier van 'dwingend zijn'. Bijvoorbeeld wanneer je overzorgzaam bent of wanneer je bemoederend of betuttelend wordt. Of wanneer je je uiterst hulpeloos en afhankelijk opstelt en daarmee de ander claimt. Het ziet er misschien vriendelijker uit, maar ook dan kan de ander ervaren dat er nauwelijks ruimte is om nee te zeggen of een eigen keuze te maken.

Wat is het verschil tussen directief en dwingend?

Directief zijn betekent dat je richting geeft. Je bent duidelijk, kunt aangeven wat er moet gebeuren en neemt verantwoordelijkheid wanneer een situatie vraagt om sturing. Daar is niets mis mee. Soms heeft een groep of organisatie juist iemand nodig die niet eindeloos blijft overleggen maar zegt: dit gaan we doen.

Dwingend wordt het wanneer jouw richting de enige richting wordt. Je geeft niet alleen aan wat volgens jou verstandig is, maar duldt nauwelijks dat iemand anders daar een eigen gedachte over heeft. Een voorstel wordt een voorschrift. Een duidelijke mening wordt een opgelegde mening. Richting geven verandert in bepalen.

Dat onderscheid is belangrijk. Je hoeft dus niet minder krachtig te worden. De vraag is of er naast jouw kracht nog voldoende ruimte bestaat voor de ander. Kun jij duidelijk zijn en toch luisteren? Kun jij een richting aangeven en verdragen dat iemand een andere oplossing ziet? Daar zit de balans.

Welke kwaliteiten kunnen doorschieten in dwingend gedrag?

Dwingend is een valkuil en dat betekent dat het de doorgeschoten variant kan zijn van verschillende kwaliteiten. Je kunt directief zijn, wilskrachtig, daadkrachtig, doortastend, recht door zee of nadrukkelijk aanwezig. Dat zijn stuk voor stuk kwaliteiten waarmee je beweging kunt veroorzaken en duidelijkheid kunt scheppen.

• Directief zijn.
• Wilskrachtig zijn.
• Daadkrachtig zijn.
• Doortastend zijn.
• Recht door zee zijn.
• Aanwezig of profilerend zijn.

De kracht zit erin dat je niet eindeloos afwacht. Je durft iets in gang te zetten, spreekt je uit en kunt een beslissing nemen. De valkuil ontstaat wanneer jouw wilskracht zo sterk wordt dat de wil van de ander er nauwelijks meer toe doet. Dan kan jouw daadkracht worden ervaren als dominant of bazig gedrag.

Waarom kun je dwingend worden?

Natuurlijk kunnen er nog andere oorzaken zijn waarom je dwingend bent. Niet ieder dwingend patroon is simpelweg een doorgeschoten kwaliteit. Soms heeft het te maken met wat je vroeger hebt geleerd, met jouw behoefte aan erkenning, met onzekerheid of met de behoefte om controle te houden.

• Je kreeg vroeger altijd jouw zin en je hebt niet geleerd om de blokken met een ander te delen.
• Je moet altijd het laatste woord willen hebben.
• Je wilt graag in het middelpunt staan.
• Je bent belust op macht.
• Je werd vroeger niet gezien en niet gehoord en je kreeg nooit jouw zin, dus nu je de kans hebt ga je dat compenseren.

Die oorzaken kunnen heel verschillend zijn, maar de uitkomst lijkt op elkaar. Er ontstaat een sterke behoefte om de situatie naar jouw hand te zetten. Het moet gebeuren zoals jij het ziet, omdat je anders het gevoel hebt de grip, positie of erkenning kwijt te raken.

Wat zijn de gevolgen van dwingend gedrag?

Vaak zijn er gevolgen voor de relatie. Die zet je zelfs op het spel. Vandaag of morgen zijn er mensen die zich van jou afkeren. Misschien doen ze eerst nog wat jij zegt, maar dat betekent niet automatisch dat ze jou ook werkelijk volgen of dat ze het met jou eens zijn.

• Anderen kunnen er onzeker van worden.
• Initiatief wordt gedood en passiviteit wordt bevorderd.
• Je kunt anderen monddood maken waardoor ze zich niet meer uitspreken.
• De ander ervaart weinig ruimte en vrijheid.

Dat laatste raakt voor mij de kern. Hoe meer jij voorschrijft, controleert en bepaalt, hoe minder reden de ander heeft om zelf na te denken. Mensen kunnen uiteindelijk gaan wachten tot jij zegt wat er moet gebeuren. Daarmee bereik je precies het tegenovergestelde van wat je misschien wilde bereiken.

Waarom roept dwingend gedrag weerstand of passiviteit op?

Omdat mensen behoefte hebben aan ruimte. Wanneer jij voortdurend bepaalt hoe het moet, kan de ander twee kanten opgaan. De ene persoon gaat in verzet. Die zet de hakken in het zand, gaat tegen je in of probeert zich aan jouw invloed te onttrekken. De andere persoon wordt juist passief. Die denkt: als jij het toch allemaal weet, zoek het dan ook maar uit.

Dat is het vreemde effect van te veel sturen. Hoe meer jij probeert de ander in beweging te krijgen, hoe groter de kans dat de ander juist minder verantwoordelijkheid neemt. Waarom zou iemand initiatief tonen wanneer er voor iedere stap al is bepaald hoe die gezet moet worden?

Je kunt ook steeds sterker proberen jouw eigen zin door te drijven. Misschien lukt dat zelfs. Maar jouw zin krijgen is niet hetzelfde als draagvlak krijgen. Iemand kan doen wat jij wilt en zich ondertussen volledig van jou hebben afgekeerd.

Wat is jouw leerdoel als je te dwingend bent?

Wanneer je wilt, kun je er wat aan doen. Namelijk door te leren om anderen ruimte te geven. Luisteren naar wat de ander wil, aansluiten bij de behoefte van de ander en vooral rekening houden met de ander vanuit een respectvolle houding.

Ruimte geven betekent niet dat je ineens besluiteloos moet worden. Je hoeft jouw mening niet in te slikken en je hoeft ook niet bij iedere beslissing eerst iedereen tevreden te stellen. Het betekent dat je beseft dat de ander ook een mening, verantwoordelijkheid en keuze heeft.

Daarbij hoort dat je werkelijk luistert. Niet luisteren totdat jij weer aan de beurt bent om jouw oplossing te vertellen, maar proberen te begrijpen hoe de ander naar de situatie kijkt. Misschien kom je daarna nog steeds tot dezelfde conclusie. Prima. Maar dan heeft er tenminste een gesprek plaatsgevonden.

Hoe geef je richting zonder de ander zijn vrijheid af te nemen?

Door duidelijkheid te combineren met ruimte. Zeg wat jij belangrijk vindt, maar vraag ook wat de ander ziet. Geef aan welke kaders er zijn, maar laat binnen die kaders vrijheid bestaan. En wanneer iets niet precies gebeurt zoals jij het zelf zou hebben gedaan, vraag je dan af of dat werkelijk een probleem is.

Ook opdringerig gedrag laat zien wat er gebeurt wanneer jouw invloed te dichtbij komt. Je wilt helpen, sturen of iets voor elkaar krijgen, maar de ander ervaart dat jij over een grens gaat. Dat is een belangrijk signaal om wat kracht terug te nemen.

De echte uitdaging is dus niet minder kracht hebben. Het is kracht doseren. Soms geef je richting en soms laat je los. Soms hak je een knoop door en soms laat je de ander zelf zoeken. Je blijft duidelijk, daadkrachtig en aanwezig, maar jouw wil is niet langer automatisch wet.

Ontwikkeldoelen bij dwingend gedrag

• Meer ruimte leren geven aan de mening, keuze en verantwoordelijkheid van de ander.
• Leren luisteren en aansluiten zonder automatisch jouw eigen oplossing, wil of werkwijze op te leggen.
• Jouw directheid, wilskracht en daadkracht behouden terwijl je minder controleert, drukt en bepaalt.

Veelgestelde vragen over dwingend gedrag

Dwingend gedrag wordt gemakkelijk verward met duidelijk, directief of daadkrachtig zijn. Het verschil zit vooral in de hoeveelheid ruimte die de ander nog ervaart om zelf te denken, te kiezen en verantwoordelijkheid te nemen.

Wat betekent dwingend gedrag?

Dwingend gedrag betekent dat je zo sterk stuurt, bepaalt of jouw wil oplegt dat de ander onvoldoende vrijheid ervaart om een eigen mening, keuze of werkwijze te hebben.

Is directief zijn hetzelfde als dwingend zijn?

Nee. Directief zijn kan een kwaliteit zijn. Je geeft richting en bent duidelijk. Dwingend wordt het wanneer jouw richting nauwelijks nog ruimte laat voor de inbreng en vrijheid van anderen.

Kan zorgzaam gedrag ook dwingend zijn?

Ja. Dwingend gedrag hoeft niet altijd hard of bazig te zijn. Overzorgzaamheid, bemoederen, betuttelen of jezelf heel hulpeloos en afhankelijk opstellen kan eveneens druk op een ander leggen.

Waarom worden mensen passief van dwingend gedrag?

Omdat initiatief weinig zin meer lijkt te hebben wanneer jij toch bepaalt wat er moet gebeuren. Mensen kunnen stoppen met zelf nadenken of verantwoordelijkheid nemen en wachten totdat jij weer vertelt hoe het moet.

Hoe word je minder dwingend?

Geef anderen meer ruimte, luister naar hun ideeën en laat verantwoordelijkheid waar die hoort. Je hoeft jouw duidelijkheid en daadkracht niet kwijt te raken, maar je moet niet alles zelf willen bepalen.