home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / concreet

Concreet als kernkwaliteit: wat is concretiseren?

Concreet zijn is een kwaliteit. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten betekent concreet zijn dat je goed bent in het specifieker, tastbaarder en hanteerbaarder maken van zaken die nog algemeen of abstract zijn. Sommige mensen zijn bovendien bijzonder goed in concretiseren. Ze kunnen een idee, ideaal, visie of plan handen en voeten geven en zorgen ervoor dat anderen begrijpen waar het precies over gaat en hoe ze ermee verder kunnen.

Het woord concreet is vaak niet concreet genoeg

Het aardige is dat het woord concreet zelf nogal eens niet concreet genoeg wordt gebruikt. In een adviesgesprek zegt iemand bijvoorbeeld: ‘We moeten nu eens concreet maken wat we gaan doen.’ Dat klinkt duidelijk, maar mijn eerste vraag zou zijn: wat bedoel je dan precies? Wat moet er concreter worden? Wat weten we nog niet? Wat moet na dit gesprek duidelijk zijn? Alleen zeggen dat iets concreet moet worden, geeft nog geen houvast. Hetzelfde geldt voor een woord als zweverig. Zeggen dat iets zweverig is, kan zelf behoorlijk zweverig zijn wanneer je niet kunt aangeven wat er precies vaag, algemeen of onduidelijk is.

Concretiseren is een vaardigheid: van plan naar uitvoering

Concretiseren is voor mij ook een vaardigheid. Sommige mensen zijn daar van nature heel goed in en dan raakt het zelfs aan talent of kwaliteit. Stel dat er binnen een bedrijf een meerjarenplan, langetermijnvisie of strategisch plan op tafel ligt. Zo’n plan kan inhoudelijk prachtig zijn, maar uiteindelijk moet iemand het als het ware uit de lucht plukken en op de aarde zetten. Dat noem ik concretiseren. Je vertaalt de waarom-vraag en de wat-vraag naar de hoe-vraag: waarom willen we dit, wat willen we bereiken en vervolgens hoe gaan we dat dan doen? Welke stappen zijn nodig? Wie gaat wat doen? Wanneer gebeurt het? Wat moet er worden opgeleverd? Zonder die vertaling kan een mooi plan gemakkelijk een luchtkasteel blijven.

Concretiseren betekent specifieker en tastbaarder maken

Concretiseren heeft daarom veel te maken met specificeren. Stel dat ik op de markt tegen een marktkoopman zeg: ‘Ik heb hier een plastic tas. Wil je die voor 15 euro vullen met groenten?’ Dan is de kans groot dat hij vraagt: ‘Wat moet erin?’ Groenten is namelijk nog een breed begrip. Zeg ik: ‘Ik wil voor 15 euro spruitjes’, dan weet hij meteen veel beter wat ik bedoel en wat hij moet doen. Hetzelfde geldt voor een spreekbeurt. ‘Ik houd een spreekbeurt over woningbouw’ is nogal breed. ‘Ik houd een spreekbeurt over villa’s in het Gooi die ouder zijn dan 100 jaar’ is veel specifieker. Er ontstaat afbakening, voorstelling en houvast. Dat is concretiseren.

Concreet zijn geeft houvast om verder te kunnen

Daar ligt de kracht van concreet zijn. Zodra duidelijker wordt waar je het precies over hebt, kun je gemakkelijker keuzes maken, afspraken maken en vervolgstappen bepalen. Een abstract idee kan inspireren, maar wanneer je er iets mee wilt doen, moet er op enig moment houvast ontstaan. Concretisering brengt iets dichter bij de werkelijkheid. Het wordt duidelijker wat bedoeld wordt, wat nodig is en wat de volgende stap kan zijn.

Waar komt concretiseren van pas?

De kwaliteit concreet kun je in vrijwel ieder bedrijf gebruiken. Wanneer jij ideeën, plannen of visies kunt vertalen naar iets waarmee mensen daadwerkelijk aan de slag kunnen, dan ben je in veel bedrijven spekkoper. Concretiseren betekent dan dat je iets in de juiste vorm giet. Een visie kan worden vertaald naar doelstellingen, doelstellingen naar een plan, een plan naar stappen en stappen uiteindelijk naar concrete acties. Vaardigheden als plannen en organiseren kunnen daarbij helpen. Op enig moment komt zelfs de to-dolijst om de hoek kijken, maar die lijst heeft pas betekenis wanneer duidelijk is wat je ermee wilt bereiken.

De hoe-vraag komt pas na het wat en waarom

Daar zit wel een belangrijke volgorde in. Concrete mensen zijn vaak geneigd vrij snel te vragen: ‘Hoe gaan we dat doen?’ Dat is een uitstekende vraag wanneer duidelijk is wat je wilt bereiken en waarom je dat wilt. Maar wanneer die twee vragen nog niet zijn beantwoord, kan de hoe-vraag veel te vroeg komen. Dan kun je een fantastisch stappenplan maken voor iets waarvan achteraf blijkt dat niemand goed heeft nagedacht over de bedoeling. Eerst het waarom, vervolgens het wat en daarna het hoe. Concretiseren betekent niet dat je het denken overslaat. Het betekent dat je voldoende uitgewerkte gedachten uiteindelijk naar de werkelijkheid vertaalt.

Wanneer wordt concreet zijn een valkuil?

De valkuil van concreet is te concreet worden. Die vond ik niet zo moeilijk om te bedenken. Wanneer jij sterk gericht bent op tastbaarheid, duidelijkheid en uitvoering, kun je doorslaan en te weinig ruimte laten voor zaken die nog niet uitgewerkt zijn of die zich moeilijk laten vastpakken.

• Je wilt alles tastbaar maken, terwijl niet alles tastbaar te maken is.
• Je stelt te snel de hoe-vraag, terwijl de wat-vraag en waarom-vraag nog onvoldoende zijn beantwoord.
• Je probeert ieder probleem praktisch op te lossen met een stappenplan.
• Je wilt grip houden door precies te weten hoe iets zal verlopen.
• Je verwacht dat informatie volledig uitgewerkt en op een presenteerbordje wordt aangereikt.

Niet alles hoeft volledig concreet te worden

Niet alles in het leven, in samenwerking of in een bedrijf laat zich volledig concretiseren. Gevoel, vertrouwen, sfeer, beleving, twijfel en betekenis zijn ook werkelijk, maar je kunt ze niet altijd even gemakkelijk vastpakken, meten of in stappen onderbrengen. Wanneer je sterk gericht bent op concrete informatie, bestaat het risico dat je alleen serieus neemt wat zichtbaar of meetbaar is. Soms moet je verdragen dat iets nog niet helemaal duidelijk is, dat een gedachte zich verder moet ontwikkelen of dat je pas onderweg ontdekt hoe iets precies vorm krijgt.

Waar kun je je aan ergeren als je concreet bent?

Voor concrete mensen kunnen luchtfietserij, dagdromerij en zweverigheid een bron van irritatie zijn. Dat geldt ook voor abstracte verhalen waarvan je niet begrijpt wat iemand ermee wil zeggen. Je denkt misschien al snel: waar gaat dit nu precies over en wat moeten we hiermee? Tegelijk zit daar ook jouw aandachtspunt. Niet ieder nieuw idee kan onmiddellijk worden vertaald naar een stappenplan. Sommige ideeën hebben eerst tijd en ruimte nodig voordat ze voldoende vorm hebben gekregen om geconcretiseerd te worden.

Welke ontwikkeldoelen passen bij concreet zijn?

Jouw leerdoel is niet om minder concreet te worden. Juist jouw vermogen om zaken specifieker, tastbaarder en uitvoerbaar te maken is waardevol. De ontwikkeling zit vooral in het herkennen van het juiste moment om te concretiseren.

• Oog houden voor gevoel, beleving en ervaring, ook wanneer die niet gemakkelijk tastbaar of meetbaar zijn.
• Eerst voldoende helder krijgen wat je wilt en waarom je het wilt voordat je bepaalt hoe je het gaat uitvoeren.
• Accepteren dat niet ieder idee onmiddellijk volledig te specificeren of te concretiseren is.

Vragen over concreet zijn en concretiseren

Over concreet zijn en concretiseren kunnen in de praktijk nog andere vragen ontstaan. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is concreet zijn hetzelfde als praktisch zijn?

Nee, al liggen ze dicht bij elkaar. Concreet zijn heeft vooral te maken met iets specifieker, duidelijker en tastbaarder maken. Praktisch zijn gaat sterker over een werkbare manier vinden om iets te doen. Concretisering kan dus voorafgaan aan de praktische uitvoering.

Kun je leren om beter te concretiseren?

Ja. Sommige mensen hebben er duidelijk meer aanleg voor dan anderen, maar je kunt jezelf trainen om algemene begrippen verder te specificeren. Vragen als ‘wat bedoel je precies?’, ‘waar hebben we het dan concreet over?’ en ‘wat moet er nu daadwerkelijk gebeuren?’ helpen daarbij.

Kan een creatief persoon ook heel concreet zijn?

Zeker. Creativiteit en concretisering kunnen elkaar juist goed aanvullen. De een genereert nieuwe ideeën en mogelijkheden, terwijl het vermogen om te concretiseren helpt om daar uiteindelijk iets mee te doen. Sommige mensen kunnen beide heel goed.

Wat maakt een afspraak concreet?

Een afspraak wordt concreter wanneer voldoende duidelijk is wat er wordt afgesproken, wie waarvoor verantwoordelijk is en wanneer iets moet gebeuren. Hoeveel details nodig zijn hangt af van de situatie. Het doel is dat betrokkenen dezelfde voorstelling hebben van wat er is afgesproken.

Waarom is concretiseren belangrijk bij plannen en visies?

Omdat een visie of plan anders gemakkelijk op papier blijft staan. Concretiseren maakt de verbinding met de werkelijkheid. Het zorgt ervoor dat duidelijk wordt wat de visie betekent voor keuzes, gedrag, werkzaamheden en vervolgstappen.