home / persoonlijke ontwikkeling / hsp / overdrive

Overdrive bij hoogsensitieve personen

Overdrive bij HSP is de fase waarin overprikkeling doorslaat in een emotionele ontlading. Waar overprikkeling zich langzaam opbouwt, is overdrive het moment waarop spanning zich ontlaadt en je de regie tijdelijk verliest. In het hoofdartikel over overprikkeling bij hoogsensitieve personen lees je hoe die opbouw ontstaat. In dit artikel zoom ik specifiek in op wat er gebeurt wanneer die spanning te ver oploopt en omslaat in overdrive.

Soms hebben HSP-ers een bepaalde overdrive. Dat is geen gedrevenheid of kenmerk van een bijzonder hoge flow. Overdrive wijst op te veel. Te veel? Waaraan dan? Daarover gaat dit artikel.

Wat is overdrive bij HSP en wat betekent het?

Overdrive duidt in ieder geval niet op de flow waar ik het in een ander artikel (HSP en gevoelsleven) over heb, maar juist op een buitenproportionele reactie, of overversnelling die niet meer gezond is. Bij overdrive is er sprake van een bepaalde spanning die zich in het lichaam opbouwt, wat leidt tot een uitbarsting die zich in tal van persoonlijke valkuilen kan vertalen.

Hoe herken je dat je in overdrive zit als HSP?

Soms merk je pas achteraf dat je in overdrive zat. Toch zijn er signalen die al eerder zichtbaar worden, als je leert om ze te herkennen. Je merkt bijvoorbeeld dat je lontje korter wordt. Je reageert sneller geïrriteerd of emotioneel, terwijl je dat eigenlijk niet wilt.

Ook kun je lichamelijke signalen ervaren. Denk aan onrust in je lijf, spanning in je schouders of een opgejaagd gevoel dat maar niet weggaat. Daarnaast wordt het moeilijker om helder te denken. Je concentratie neemt af en je merkt dat je sneller overloopt in je hoofd.

Sommige mensen trekken zich juist terug en worden stil. Anderen worden directer of feller in hun communicatie. Dit zijn signalen dat je systeem vol begint te raken. Hoe eerder je ze herkent, hoe groter de kans dat je een overdrive kunt voorkomen.

Hoe herken je overdrive bij HSP in gedrag?

HSP-ers in overdrive kunnen de spanning die zich in hun lijf heeft opgebouwd dus even niet meer de baas. Ze hebben hersteltijd gemist die noodzakelijk is om te ontprikkelen of te aarden, zo je wilt. In feite nemen emotie en gevoel de regie over van de hersenen en ben je de controle even kwijt. Dat kan een explosieve reactie veroorzaken die bijzonder emotioneel is. Overigens kan de explosie naar binnen en naar buiten gaan. De één klapt dicht en zegt niets meer en de ander wordt te direct of te confronterend in de communicatie.

Wat is de relatie tussen HSP en overdrive?

Als hoogsensitief persoon verwerk je prikkels diepgaander dan gemiddeld. Dat maakt dat overprikkeling sneller kan ontstaan en ook langer kan doorwerken. Wanneer die spanning zich opstapelt en je geen hersteltijd neemt, kan dit sneller omslaan in overdrive.

Je vangt meer signalen op uit je omgeving en uit jezelf. Dat is een kracht, maar het betekent ook dat je systeem eerder vol kan raken. Juist daarom is het herkennen van overprikkeling essentieel om te voorkomen dat je in overdrive terechtkomt.

Kan overdrive bij HSP leiden tot agressie?

Soms veroorzaakt de overdrive een agressieve reactie. Het is de bliksem die door de ruimte gaat met als doel om de spanning eraf te halen. Natuurlijk kan dit relationeel veel impact hebben op de ander.

Wat zijn de oorzaken van overdrive bij HSP?

Overdrive ontstaat niet zomaar. Het is bijna altijd het gevolg van een opeenstapeling van prikkels, spanning en het te lang negeren van signalen. Hieronder zie je veelvoorkomende oorzaken bij hoogsensitieve personen.

• Te veel aangepast gedrag en zich te veel willen voegen in wat er verlangd wordt vanuit de omgeving. Je bent continu bezig met wat anderen nodig hebben en verliest daarbij je eigen grenzen uit het oog.
• Te lang uitvoeren van eentonige en saaie werkzaamheden. Gebrek aan prikkeling kan juist ook energie kosten, waardoor je leegloopt en gevoeliger wordt voor overbelasting.
• Gepusht worden en in een bepaalde hoek gedrukt worden. Wanneer je onder druk staat of moet presteren, bouwt spanning zich sneller op in je systeem.
• Negeren van de eigen gevoelens en zelf niet doorhebben dat men overprikkeld is. Je merkt niet op tijd dat je over je grens gaat en blijft te lang doorgaan.
• Te veel verkeren in een omgeving met negatieve energieën. Als HSP neem je sfeer en emoties van anderen sterk over, wat je sneller uitput.
• Te veel energie geleverd hebben en daardoor jezelf afgebeuld en afgejakkerd hebben. Je blijft geven en doorgaan, waardoor je energiebalans uit balans raakt.
• Aanvoelen wat er aan energie of emotie in de lucht hangt ten gevolge van heldervoelendheid. Je pikt subtiele signalen en emoties op, wat extra belasting geeft voor je systeem.

Waarom overdrive geen probleem is, maar een signaal

Overdrive voelt heftig. Misschien herken je schaamte achteraf. Of spijt. Je denkt: waarom reageerde ik zo? Waarom liet ik het zo ver komen?

Maar wat als ik je iets anders zeg. Wat als overdrive geen probleem is dat je moet oplossen? Wat als het een signaal is? Overdrive ontstaat niet zomaar. Het is het moment waarop jouw systeem aangeeft dat de grens bereikt is. Dat je te lang bent doorgegaan. Dat je te veel hebt opgevangen. Dat je ergens onderweg jezelf bent kwijtgeraakt.

Je lichaam liegt niet. Het laat zien wat jij zelf misschien nog niet wilde zien. Vaak begint dit al veel eerder. Bij het niet herkennen van overprikkeling. Bij het negeren van signalen. Bij het blijven aanpassen, doorgaan en volhouden terwijl je eigenlijk al over je grens heen bent.

En dan komt de ontlading. Niet omdat jij "te gevoelig" bent. Maar omdat jouw systeem te lang te veel heeft gedragen. Als je het zo leert bekijken, verandert er iets. Dan wordt overdrive geen vijand meer, maar een boodschapper. Een signaal dat je serieus mag nemen.

Wat kun je doen als je in overdrive raakt als HSP?

Wanneer je vaak een overdrive ervaart, is het zaak om dit serieus te nemen. Wanneer je hooggevoelig bent, is het belangrijk dat jij jezelf kent. Je weet dan ook dat er soms een langere hersteltijd nodig is om te aarden en te ontprikkelen om te voorkomen dat je in een overdrive terechtkomt. Bij jou staat het elastiekje sneller gespannen dan bij andere mensen. Je vangt meer signalen op en dus heb je ook meer tijd nodig om te zorgen dat je van deze prikkels geen last krijgt.

Bewustwording is belangrijk. Iemand schreef me: 'Toen ik het voor het eerst las, was dit artikel echt een eyeopener voor me. Het heeft zoveel rust gebracht om te begrijpen hoe dit werkt! Geen schuldgevoel meer, niet meer denken dat er iets aan de hand is met mij. Sneller aangeven wat ik nodig heb en ervoor zorgen dat ik voldoende hersteltijd neem'.

Veelgestelde vragen – FAQ

Misschien herken je jezelf in wat je hebt gelezen, maar heb je nog vragen. Hieronder beantwoord ik de meest voorkomende vragen over overdrive bij HSP.

Wat is overdrive bij HSP?

Overdrive bij HSP is het moment waarop opgebouwde spanning door overprikkeling zich ontlaadt. Je systeem raakt overbelast, waardoor emotie de regie overneemt en je heftiger reageert dan je eigenlijk wilt.

Wat is het verschil tussen overprikkeling en overdrive?

Overprikkeling is de opbouw van prikkels gedurende de dag. Overdrive is de ontlading van die spanning wanneer je te lang bent doorgegaan zonder herstel.

Hoe herken ik dat ik in overdrive zit?

Je merkt dat je emotioneler reageert, sneller geïrriteerd bent of juist dichtklapt. Ook lichamelijke spanning, onrust en moeite met concentratie zijn signalen.

Hoe voorkom ik dat ik in overdrive kom?

Door eerder je signalen van overprikkeling te herkennen en op tijd rust te nemen. Grenzen stellen en voldoende hersteltijd zijn hierbij essentieel.

Is overdrive hetzelfde als een burn-out?

Nee. Overdrive is een tijdelijke ontlading van spanning. Wanneer dit structureel gebeurt en je geen herstel neemt, kan het op termijn wel bijdragen aan een burn-out.