home / leiderschapsontwikkeling / persoonlijke ontwikkeling leidinggevende / leidinggevende functie zwaar

Mentaal opgewassen tegen een leidinggevende functie?

Vraag jij je af of je mentaal opgewassen bent tegen een leidinggevende functie? Dan ben je niet de enige. Veel mensen die op papier prima geschikt zijn, twijfelen in de praktijk aan hun geschiktheid. Niet omdat ze onvoldoende kennis of ervaring hebben, maar omdat leidinggeven meer vraagt dan vakinhoudelijke kwaliteiten. Binnen de persoonlijke ontwikkeling van de leidinggevende gaat het ook over mentale weerbaarheid, zelfkennis, grenzen stellen en blijven staan wanneer het spannend wordt.

Voorbeeld uit de praktijk: Niels

Niels had het allemaal: hij was slim, vakkundig en loyaal. Zijn team vertrouwde hem. Toch liep het spaak. “Zodra het spannend wordt, blokkeer ik,” zei hij. Functioneringsgesprekken bezorgden hem slapeloze nachten. Iemand aanspreken op onverantwoordelijk gedrag? Hij deed er alles aan om dat te vermijden.

Wat bleek? Niels was conflictvermijdend en probleemontwijkend. Niet omdat hij niet wilde, maar omdat hij nooit had geleerd hoe hij met spanning moest omgaan. Thuis werd gezwegen over moeilijke dingen. Problemen werden ingeslikt in plaats van besproken. Dat patroon nam hij mee naar zijn werk.

Wanneer je spanning en confrontaties structureel vermijdt, kan conflicthantering voor leidinggevenden een belangrijk ontwikkelpunt zijn.

Welke rol speelt persoonlijke ontwikkeling?

Sommige mensen denken: “Als ik een training volg, dan komt het wel goed.” Soms is dat ook zo. Maar bij Niels werkte het niet. Hij beschikte al over veel vaardigheden. Daar zat het probleem niet.

De blokkade zat dieper. In zijn overtuigingen, zijn zelfbeeld en zijn emotionele rem. Hij durfde niet. Hij geloofde niet dat hij het kon. Hij voelde zich klein zodra het spannend werd.

In zo’n situatie helpt alleen een communicatietraining of leiderschapsboek niet voldoende. Wat dan wel helpt?

• Coaching op zelfvertrouwen en assertiviteit.
• Inzicht in je eigen gedragspatronen.
• Werken aan persoonlijke grenzen.
• Bewustwording van je valkuilen, zoals conflictvermijding.
• Oefenen met situaties waarin je normaal gesproken blokkeert.

Je leert het niet alleen door een kunstje aan te leren. Je leert het door jezelf onder ogen te komen.

Hoe weet je of het om vaardigheden of persoonlijke patronen gaat?

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen wat je nog moet leren en wat jou van binnenuit belemmert.

• Weet je niet hoe je een lastig gesprek voert? Dan ontbreekt mogelijk een vaardigheid.
• Weet je wel hoe het moet, maar durf je het niet? Dan speelt waarschijnlijk een persoonlijk patroon.
• Ken je de juiste aanpak, maar klap je dicht bij weerstand? Dan vraagt dat om meer dan alleen kennis.
• Stel je gesprekken uit omdat je bang bent voor afwijzing? Dan speelt jouw zelfbeeld mogelijk een rol.

Wanneer je structureel twijfelt aan jezelf of je klein voelt in je rol, kan het helpen om te onderzoeken waar jouw onzekerheid als leidinggevende vandaan komt.

Wat als het toch niet lukt?

Niels besloot uiteindelijk te stoppen als leidinggevende. Dat was een moedige stap. Het voelde aanvankelijk als falen, maar in werkelijkheid was het zelfzorg. Hij koos voor een rol die beter bij hem paste en dat bracht rust.

Niet iedereen is gemaakt voor een leidinggevende functie. Dat is niet erg. Het zegt niets over je waarde als mens. Het zegt iets over wat bij je past, wat je energie geeft en wat duurzaam werkt.

Daarvoor moet je wel eerlijk durven kijken. Niet alleen naar wat anderen van je verwachten, maar ook naar wat jij zelf wilt.

Soms is stoppen met iets wat niet bij je past de krachtigste keuze die je kunt maken.

Helpt coaching of training?

Ja, maar alleen wanneer je de juiste vraag stelt.

• Gaat het om een vaardigheid? Dan kan training helpen.
• Gaat het om jouw zelfbeeld, overtuigingen, angst of perfectionisme? Dan kan coaching beter passen.
• Gaat het om beide? Dan is een combinatie van training en coaching vaak effectief.

Training en coaching zijn geen wondermiddelen. Ze zijn gereedschap. De sleutel ligt bij jouw bereidheid om eerlijk te kijken, te oefenen en verantwoordelijkheid te nemen voor jouw ontwikkeling.

Welke leerdoelen helpen je om mentaal sterker te worden?

Veelvoorkomende leerdoelen zijn:

• Grenzen stellen zonder hard te worden.
• Emoties benoemen in plaats van ze te vermijden.
• Duidelijk zijn zonder bot over te komen.
• Controle leren loslaten en delegeren.
• Feedback durven geven en ontvangen.
• Omgaan met conflicten zonder weg te lopen.
• Blijven staan als het spannend wordt.
• Zelfvertrouwen opbouwen in wie jij bent als leider.
• Afstand nemen zonder afstandelijk te worden.
• Authentiek zijn in plaats van een rol te spelen.

Je hoeft niet onverstoorbaar te worden. Mentale stevigheid betekent niet dat niets je raakt. Het betekent dat je leert omgaan met wat je raakt en dat je jouw rol blijft innemen. Dat is ook een belangrijk onderdeel van zelfverzekerd leidinggeven.

Leidinggeven begint niet bij je team. Het begint bij jezelf.

Veelgestelde vragen

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over mentale weerbaarheid, twijfel en de geschiktheid voor een leidinggevende functie.

Wanneer ben ik mentaal niet opgewassen tegen leidinggeven?

Dat kan het geval zijn wanneer je structureel veel stress ervaart, moeilijke gesprekken vermijdt, slecht slaapt en voortdurend piekert over jouw verantwoordelijkheden. Dat betekent niet direct dat de functie niet bij je past, maar wel dat er iets moet veranderen.

Kan ik leren om mentaal sterker te worden als leidinggevende?

Ja. Door coaching, zelfreflectie en oefenen kun je veel leren over jouw patronen, grenzen, overtuigingen en reacties op spanning.

Wat als ik besluit te stoppen als leidinggevende?

Dan kies je mogelijk voor een functie die beter bij je past. Dat hoeft geen zwakte te zijn. Het kan juist een bewuste en krachtige keuze zijn.

Is het normaal om aan jezelf te twijfelen als leidinggevende?

Ja. Twijfel hoort bij groei en verantwoordelijkheid. Het wordt vooral een probleem wanneer twijfel jouw gedrag volledig gaat bepalen.

Welke valkuilen spelen vaak mee?

Conflictvermijding, oververantwoordelijkheid, controledrang, perfectionisme, faalangst en een sterke behoefte aan bevestiging zijn veelvoorkomende valkuilen.

Hoe weet ik of training of coaching beter bij mij past?

Training past vooral wanneer je concrete vaardigheden wilt ontwikkelen. Coaching past beter wanneer je weet wat je moet doen, maar merkt dat onzekerheid, angst of oude patronen je tegenhouden.