home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / behoeften / behoefte waardering / waardering halen over de rug van een ander

Waardering halen over de rug van een ander

Sommige mensen halen hun waardering binnen over de rug van een ander. Ze gebruiken het leed, de fouten of de zwakke plekken van iemand anders om zelf aandacht te krijgen, beter uit de verf te komen of belangrijker te lijken. Dit artikel schreef ik in de serie over behoefte aan waardering. Achter dit gedrag zit vaak een verlangen om gehoord, gezien, erkend of gewaardeerd te worden. Alleen probeert iemand die behoefte niet rechtstreeks en gelijkwaardig te vervullen, maar ten koste van een ander. Specifiek behandel ik hoe mensen waardering halen uit het leed van anderen, hoe zij iemand onderuithalen om zelf te schitteren, welke rol roddel en achterklap spelen en waarom deze manier uiteindelijk geen echte waardering oplevert.

Welke behoefte probeer je hiermee binnen te halen?

Wie waardering haalt over de rug van een ander, probeert vaak aandacht, erkenning of waardering binnen te halen. Je wilt dat mensen jou zien, naar jou luisteren of jou belangrijk, deskundig of bijzonder vinden. In plaats van rechtstreeks te laten zien wat je kunt of eerlijk te benoemen wat je nodig hebt, gebruik je de fouten, zwaktes of het leed van een ander. De ander wordt kleiner gemaakt, zodat jij zelf groter lijkt.

De werkelijke behoefte is dus niet om iemand te beschadigen. Daaronder ligt vaak de behoefte om gehoord, gezien, erkend of gewaardeerd te worden. Alleen wordt die behoefte op een verkeerde en ongelijkwaardige manier vervuld. Het gedrag is niet de behoefte. Het is een manier waarop je probeert een onvervulde behoefte alsnog binnen te halen.

Anderen onderuithalen en zelf schitteren!

Een andere manier om waardering te halen over de rug van een ander is door de ander voortdurend onderuit te halen. Bijvoorbeeld:

• Door aan de hand van verhalen en gebeurtenissen voortdurend te laten blijken dat de ander weinig of geen inzicht heeft.
• Door te laten zien dat de ander onjuiste keuzes maakt: je snapt toch niet dat…
• Door intenties van anderen in twijfel te trekken zonder dat daar reden voor is.
• Door de inzet en loyaliteit van anderen in een verkeerd daglicht te stellen.

Vreselijk zijn ook die collega’s die in de periode dat jij ziek bent je werk overnemen en geen gelegenheid voorbij laten gaan om anderen te wijzen op ieder foutje in jouw werk. Kijk nou toch wat een chaos, wat een achterstand, wat een inefficiënte manier van werken! Het is maar goed dat zij het overnemen, want o, wat doen zij het goed! Door jouw fouten uit te vergroten, probeert de ander zelf waardering binnen te halen. De boodschap is niet alleen: jij doet het verkeerd. De verborgen boodschap is ook: kijk eens hoe goed, deskundig of onmisbaar ik ben.

Roddel en achterklap

Weer een andere manier is roddel en achterklap. Je vertelt negatieve verhalen over iemand die er niet bij is en gebruikt die verhalen om zelf aandacht, instemming of een betere positie te krijgen.

Bij kwaadsprekerij, achterklap en laster wordt iemand beschadigd door negatief over hem of haar te spreken. Bij geruchten worden onbevestigde verhalen verspreid of doorverteld. In beide gevallen kan de verteller zichzelf in de picture plaatsen door een ander zwart te maken.

Waarom doen mensen dit?

De behoefte die achter dit soort gedrag zit, is vaak de sociale behoefte aan erkenning en waardering. In feite is er één grote schreeuw om aandacht die iemand probeert te verkrijgen en soms zelfs op te eisen. Echter: op de verkeerde manier.

Je wilt dat mensen naar jou kijken, naar jou luisteren en jouw bijdrage belangrijk vinden. Wanneer je dat niet rechtstreeks kunt binnenhalen, kun je proberen jezelf te verhogen door een ander te verlagen. Dat kan voortkomen uit onzekerheid, geringe eigenwaarde, jaloezie of de angst dat jouw eigen kwaliteiten niet genoeg worden gezien. Die gevoelens worden dan bedekt door de ander te kleineren, onderuit te halen of te schofferen. Wat erachter zit is: ‘Zie mij eens!’

Waarom voelt jezelf groter maken maar even goed?

Een ander onderuit halen kan tijdelijk iets opleveren. Mensen luisteren naar jouw verhaal, lachen mee, geven jou gelijk of zien jou even als de deskundige, redder of degene die het beter weet. Je krijgt aandacht en misschien zelfs instemming. Maar die waardering is niet werkelijk van jou. Ze ontstaat doordat de ander wordt beschadigd. Daarom blijft de onderliggende behoefte bestaan. Zodra de aandacht verschuift, heb je opnieuw een fout, verhaal of zwakke plek van iemand anders nodig om zelf in beeld te komen. Je bouwt zo geen eigenwaarde op. Je wordt afhankelijk van vergelijking en van het tekortschieten van anderen. Bovendien beschadig je vertrouwen, veiligheid en gelijkwaardigheid in relaties. Je lijkt even groter, maar vanbinnen word je er niet steviger van.

Wat zit er achter dit gedrag?

Wie zijn behoefte aan waardering en erkenning ten koste van anderen probeert te vervullen, kan kampen met een gebrek aan eigenwaarde en zelfvertrouwen. Gevoelens van onzekerheid kunnen overheersen, maar worden bedekt door de ander te kleineren, neer te halen, onderuit te halen of te schofferen.

Niet iedereen die roddelt of een ander bekritiseert heeft automatisch een diep gebrek aan zelfvertrouwen. Maar wanneer het een vast patroon wordt om zelf groter te lijken door anderen kleiner te maken, zegt dat vaak iets over wat je in jezelf nog onvoldoende ziet, erkent of waardeert. Wat erachter zit is: ‘Zie mij eens!’

Waarom levert deze manier geen echte waardering op?

Hoe het ook zij, het is een onjuiste manier om waardering te krijgen. Je komt misschien even in de aandacht, maar die aandacht verglijdt snel naar iets of iemand anders. Bovendien waarderen mensen jou dan niet werkelijk om wie je bent of om wat je bijdraagt. De aandacht ontstaat door het verhaal, het leed of de fouten van de ander. Dat is geen stevige basis voor erkenning. Echte waardering hoeft niet te worden afgedwongen door een ander te beschadigen. Zij ontstaat wanneer jouw eigen kwaliteiten, inzet, gedrag en bijdrage zichtbaar worden.

Hoe kun je waardering krijgen zonder een ander tekort te doen?

Begin met eerlijk kijken naar wat je werkelijk nodig hebt. Wil je gezien worden, gehoord worden, erkenning krijgen of ervaren dat jouw bijdrage ertoe doet? Benoem die behoefte dan zonder een ander als middel te gebruiken.

Je kunt jouw eigen kwaliteiten leren zien, verantwoordelijkheid nemen voor jouw onzekerheid en rechtstreeks aangeven wanneer je behoefte hebt aan terugkoppeling of waardering. Laat jouw inzet en bijdrage voor zichzelf spreken en praat over anderen zoals je ook zou spreken wanneer zij erbij waren.

Focus je op jezelf. Niet omdat waardering van anderen dan vanzelf gegarandeerd is, maar omdat je dan werkt aan wat werkelijk van jou is. Je hoeft een ander niet kleiner te maken om zelf waarde te hebben. Je kunt een ander waarderen zonder jezelf weg te cijferen en jezelf waarderen zonder een ander te beschadigen.

Veelgestelde vragen over waardering halen over de rug van een ander

Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen over anderen kleineren, aandacht zoeken en waardering krijgen ten koste van iemand anders.

Waarom voelt iemand afkraken soms goed?

Omdat je jezelf tijdelijk sterker, slimmer of beter kunt voelen door de ander kleiner te maken. Je krijgt misschien instemming of aandacht, maar die opluchting duurt meestal niet lang omdat jouw eigenwaarde er niet werkelijk door groeit.

Is kritiek geven hetzelfde als iemand onderuithalen?

Nee. Kritiek kan eerlijk, concreet en bedoeld zijn om iets te verbeteren. Iemand onderuithalen is erop gericht de ander kleiner te maken, diens positie te verzwakken of jezelf beter te laten lijken.

Waarom doen mensen aardig terwijl ze achter iemands rug negatief praten?

Omdat zij het conflict niet rechtstreeks durven aangaan, aansluiting zoeken bij anderen of voordeel halen uit het negatieve verhaal. De vriendelijkheid aan de voorkant en het negatieve praten aan de achterkant maken het gedrag ongelijkwaardig.

Hoe herken je dat iemand zichzelf groter maakt via jouw fouten?

De ander benoemt jouw fouten opvallend vaak, trekt jouw deskundigheid of intenties in twijfel en gebruikt jouw tekortkomingen om de eigen bijdrage te benadrukken. Jouw fout wordt dan niet opgelost, maar als podium gebruikt.

Hoe stop je met jezelf vergelijken en anderen kleineren?

Onderzoek welke waardering of erkenning je zelf mist. Richt je vervolgens op jouw eigen kwaliteiten, bijdrage en onzekerheid. Spreek rechtstreeks uit wat je nodig hebt en maak van de tekortkomingen van een ander geen bewijs van jouw eigen waarde.