home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / twijfel

Twijfel en vertwijfeld zijn: wat betekent dat?

Twijfelen is een soort tweespalt. In meerdere opzichten zelfs. Het kan een innerlijke tweestrijd zijn. Je kunt twijfelen bij een beslissing die je moet nemen of bij een keuze die je moet maken. Je kunt twijfelen over de aankoop van een nieuwe auto of een woning, maar ook over jouw relatie, loopbaan, toekomst of de zin van het bestaan. Daarom hoort twijfel bij innerlijke tweestrijd en innerlijk conflict. Verschillende gedachten, gevoelens, verlangens of belangen trekken aan jou. In dit artikel leg ik uit wat twijfel is, welke functie twijfelen heeft en wat er gebeurt wanneer twijfel omslaat in vertwijfeling.

Twijfelt iedereen weleens?

Iedereen twijfelt weleens. Heb ik er goed aan gedaan om die woning te kopen? Heb ik niet een te grote stap gemaakt in mijn loopbaan? Was het wel verstandig om ineens zoveel geld uit te geven? Dat zijn allemaal redelijk normale twijfels. Niets aan de hand. Twijfel helpt je om niet over één nacht ijs te gaan. Je staat stil, onderzoekt de situatie en bekijkt de mogelijke gevolgen. Maar soms wordt twijfel veel erger. Zodra je overal aan gaat twijfelen en geen enkele keuze meer durft te maken, wordt het heel erg vervelend.

Wat zijn mogelijke oorzaken van twijfel?

Mogelijke oorzaken zijn, en ik noem er een paar:

• Als twijfelaar denk je vaak veel, beschouw je veel en bekijk je een vraagstuk op honderd manieren. Maar je hebt verleerd om op jouw eigen gevoel en intuïtie te vertrouwen. Je blijft als het ware in jouw hoofd hangen.
• Je kunt het zicht op jouw behoeften zijn kwijtgeraakt, waardoor twijfel en verwarring zijn ontstaan.
• Je kunt zo van jezelf vervreemd zijn dat je de aandacht te veel op de wensen van jouw omgeving richt.
• Je kunt te weinig zicht hebben op jouw talenten en kwaliteiten.
• Er is gebrek aan overtuiging of geloof: misschien klopt er ergens iets niet.
• Je zoekt zekerheden die er niet zijn en je durft alleen keuzes te maken wanneer je alle gevolgen onder controle hebt. En dat kan meestal niet.
• Je hebt nooit geleerd om keuzes te maken en zocht altijd bevestiging en instemming bij anderen.
• Je bent perfectionistisch en je wilt geen fouten maken.
• Je schuwt verantwoordelijkheden en gebruikt twijfel om een keuze te kunnen uitstellen.

Twijfel kan dus voortkomen uit zorgvuldigheid, maar ook uit onzekerheid, angst, vervreemding van jezelf of een sterke behoefte aan controle. De vraag is niet alleen óf je twijfelt, maar vooral waarom je twijfelt.

Wat is het nut van twijfelen?

Vaak wordt aan twijfelen een negatieve betekenis gegeven. Iemand zei: ‘Ik ben een twijfelkont en ik twijfel regelmatig.’ Natuurlijk kun je doorslaan in twijfel, maar ik wil je graag laten zien dat twijfel niet negatief hoeft te zijn. Het heeft zelfs een functie. En daar kijken veel mensen van op. Twijfelen positief? Waarom dan? Ik zie de volgende functies van twijfel:

• Een eerste functie is de intuïtieve rem. Soms kun je op rationele gronden tot een keuze komen, terwijl jouw intuïtieve rem zegt: ‘Niet aan beginnen.’
• Een tweede functie is de bewustwording dat er misschien nog een derde weg is. Je twijfelt tussen keuze A en keuze B, terwijl er wellicht nog een andere mogelijkheid is die je niet hebt meegenomen in jouw afweging.
• Een derde functie is de signaalfunctie die voorkomt dat je in een valkuil stapt. Niet voor niets zegt de volksmond: bij twijfel niet inhalen. Twijfel kan je bewaren voor roekeloosheid en onbezonnenheid.
• Een vierde functie is verdieping. Twijfel is als de wind die een boom heen en weer laat bewegen. Daardoor verdiepen de wortels zich. Twijfel vecht jouw overtuiging aan, maar wanneer je daar doorheen bent, kun je juist steviger overtuigd zijn.
• Een vijfde functie is dat twijfel een wegwijzer kan zijn naar jouw werkelijke behoeften.

Kun je er ook in doorslaan? Jazeker! Je kunt overal in doorslaan. Dan blijf je erin hangen als het ware.

Wat is ongezonde of valse twijfel?

Wij zien twijfel vaak als negatief. Twijfel wordt uitgelegd als gebrek aan daadkracht en slagvaardigheid. Ik begon al met de opmerking dat twijfel positief kan zijn en dat het vaak niet zo wordt ervaren. Maar er is ook ongezonde twijfel, oftewel valse twijfel. Een paar vormen van ongezonde twijfel:

• Je blijft in de twijfel hangen. Dat heeft geen nut. Als je ergens in wilt blijven hangen, koop dan een hangmat van geluk en tevredenheid. Dat voelt beter!
• Je twijfelt omdat je luistert naar externe bronnen in plaats van naar jouw innerlijke bron: beelden en verwachtingen waaraan je zou moeten voldoen, terwijl je dat niet wilt.
• Je twijfelt omdat je jezelf dingen aanpraat die je zou moeten kunnen, terwijl ze niet eens in jouw behoeften voorzien.
• Je meet jezelf maten aan die te groot of te klein zijn en daarmee genereer je zelftwijfel.
• Je bent niet bezig met wat je hebt, maar altijd met wat ontbreekt en wat er nog mist.
• Je wilt dingen die niet aansluiten bij jouw wilsbronnen.

Valse twijfel lijkt soms op zorgvuldigheid, maar is in werkelijkheid een manier om niet te hoeven kiezen. Je blijft onderzoeken, praten en analyseren, terwijl je diep vanbinnen misschien allang weet wat je niet wilt of juist wel wilt.

Waar kun je over twijfelen?

Er zijn diverse zaken waar je over kunt twijfelen. Ik noem wat voorbeelden in verschillende gradaties.

Twijfel over minder belangrijke zaken

Je kunt twijfelen of je de auto wel op slot hebt gezet. Of je wel een parkeerkaartje hebt gekocht. Maar je kunt ook twijfelen of je wel eten in huis hebt voor vanavond. Ik noem het maar twijfel over minder belangrijke zaken. Een stapje verder, of een niveau hoger, gaat over vragen als: zal ik wel of niet een nieuwe auto aanschaffen? Zal ik wel of niet die woning kopen? De gevolgen zijn groter, maar je kunt de mogelijkheden meestal nog redelijk overzien.

Twijfel over essentiële zaken

Ga je naar meer essentiële zaken, dan kom je bij vragen als: heb ik nu wel of niet de juiste opleiding gekozen? Past die baan wel of niet bij mij? Voorziet mijn relatie nog wel in mijn behoeften? Zie je dat dit veel verder gaat dan twijfel over de juiste keuze van het overhemd vanmorgen? Bij dit soort twijfel gaat het vaak over jouw identiteit, toekomst, relaties, behoeften en levensrichting. Er staat meer op het spel. Daardoor kan de twijfel dieper ingrijpen en langer aanhouden.

Twijfelen aan jezelf: zelftwijfel

Twijfel aan alles

Pas zei iemand: ‘Ik twijfel aan alles.’ Nu leek me dat heel veel. Alles is net zoveel als niets. En niemand is net zoveel als iedereen. Twijfel aan alles is taal. Er zit een soort wanhoop in. Maar je twijfelt vast niet letterlijk aan alles. De uitspraak laat vooral zien dat je geen houvast meer ervaart. Je weet niet meer waarop je kunt vertrouwen, welke richting je moet kiezen of welk oordeel nog klopt. Dan komt twijfel dicht bij vertwijfeling.

Hoe leer je met twijfel leven?

Twijfel is geen gebrek aan moed of durf. Integendeel. Twijfel kan je bewaren voor overmoed en roekeloosheid. Twijfel helpt je om betere keuzes te maken in jouw leven en niet domweg een levenspad in te slaan, terwijl je niet eens hebt afgewogen of er nog meer paden zijn waar je langs kunt. Zelftwijfel kan je bewaren voor zelfoverschatting en een opgezwollen ego. Je staat open voor de mogelijkheid dat je iets niet goed hebt gezien, dat je nog iets kunt leren of dat jouw eerste oordeel niet volledig was.

Ik denk dat dit vaak een eerste leerdoel is. Je hoeft het gevoel van twijfel niet te verbannen, maar je mag het omarmen. Soms twijfel je en dat betekent: soms heb je even geen ja of nee. Met twijfel leren leven betekent niet dat je nooit meer een keuze maakt. Het betekent dat je accepteert dat volledige zekerheid vaak ontbreekt. Je kunt een zorgvuldige keuze maken en toch een restje twijfel houden.

Hoe wijst twijfel jou naar jouw behoeften?

Twijfel is ook een richtingaanwijzer voor jouw behoeften. In dat geval vervult twijfel een soort alarmfunctie. Je kunt twijfelen over de zin van het bestaan. Het kan zo ver gaan dat je er somber van wordt. Wat voor nut heeft het bestaan nu? Deze twijfel wijst jou er wellicht op dat jij aan de gang moet om jouw leven zinvol te maken. Hoe krijgt het bestaan voor jou betekenis? Wellicht is zingeving te passief voor jou. Misschien moet je eens nadenken over zin nemen.

Twijfel of die baan wel bij jou past, wijst wellicht op jouw talenten. Talenten schaar ik onder de wilsbronnen. Wanneer je jouw talenten niet optimaal kunt inzetten, kan er twijfel ontstaan. Je kunt immers niet zijn wie je bent. Twijfel over de toekomst kan erop wijzen dat je te veel controle wilt hebben over de toekomst. Of dat jouw plaatje met verwachtingen zo is dichtgetimmerd dat er maar één weg mogelijk is: de weg die jij in jouw hoofd hebt gefabriceerd. Dus luister wel: wat wil de twijfel jou vertellen? Veroordeel de twijfel niet meteen door haar als negatief te zien. Immers, dan mis je de boodschap die je krijgt. Twijfel kan een rol spelen bij het maken van keuzes. Je bent bedachtzaam, maar slaat door in besluiteloosheid en blijft maar wikken en wegen. Twijfel kan ook een rol spelen bij het nemen van initiatief, waardoor je een passieve houding blijft aannemen.

Wat betekent betwijfelen?

Tot nog toe ging het over twijfelen. En dus over mij en jou. Betwijfelen heeft al met de ander te maken. Ik en de ander, de ander en ik.

Je kunt betwijfelen of het wel waar is wat de ander zegt. Dan zet je een vraagteken bij de uitspraak van de ander. Of je betwist of de beslissing die genomen is wel de juiste is. Betwijfelen is dus: in twijfel trekken, onzeker achten, vraagtekens zetten bij en je afvragen of het waar is wat een ander zegt, of het klopt wat de ander beweert en of de ander de juiste keuzes maakt. Je kunt zelfs iemands integriteit in twijfel trekken. Voel je hoe heftig dat is in communicatie?

Maar dat is andersom ook zo. Iemand kan aan jou twijfelen. Iemand kan betwisten wat jij vertelt of jou tegenspreken. Iemand kan aanvechten of het wel waar is wat jij vertelt. Of jouw betrouwbaarheid in twijfel trekken. In communicatie is betwijfelen nogal een dingetje. Als je ergens over twijfelt, is het belangrijk om daar zelf de verantwoordelijkheid voor te nemen. Dus niet beschuldigen, insinueren of aannemen dat de ander liegt. Vertel liever dat jij nog niet overtuigd bent of dat je graag meer zekerheid wilt hebben. Als de ander over jou twijfelt en dat ook zo uitspreekt, dan is het voor de bewustwording goed om te weten dat dit ook veel over de ander zegt. Het is zijn of haar gevoel waar jij niet in eerste instantie verantwoordelijk voor bent. Je kunt ook het gevoel hebben dat de ander aan jou twijfelt of betwijfelt wat jij te berde brengt. Als dat gevoel niet klopt en dus onterecht is, dan is er eigenlijk een soort miscommunicatie aan de gang. Je ontvangt dan iets wat de ander niet zendt.

Wat betekent vertwijfeld of ten einde raad zijn?

Vertwijfeld of ten einde raad zijn is een gevoel dat je kunt hebben. En wellicht is het hoe jij je voelt, want anders lees je dit artikel misschien niet. Ik probeer uit te leggen wat het is om vertwijfeld te zijn. Twijfel legde ik uit als het op en neer gaan tussen licht en donker, tussen ja en nee en tussen goed en kwaad. Een bekende tekst is: ‘Wie twijfelt is gelijk de baren der zee.’ Ook dan word je op en neer geworpen, tussen hoop en vrees.

Dat vertelt wat het betekent om vertwijfeld te zijn. Wanneer je vertwijfeld bent, slaat de weegschaal door naar vrees, naar nee, naar donker en naar kwaad. Vertwijfeling is het gevoel dat het over en uit is, dat je verloren hebt en dat er niets meer aan te doen is. Twijfel leg ik uit als tweestrijd. Maar wanneer je vertwijfeld raakt, lijkt het alsof de strijd in jouw nadeel is beslecht. Je bent:

• De weg kwijt.
• Ten einde raad.
• Desperaat.
• Radeloos.
• Wanhopig.

Ik zou vertwijfeld ook wel willen hernoemen met het woord wanmoedig. Je ziet geen richting meer, ervaart geen oplossing en hebt misschien het gevoel dat alle mogelijkheden zijn uitgeput.

Wat is het verschil tussen twijfel en vertwijfeling?

Bij twijfel zijn er nog mogelijkheden. Je beweegt heen en weer tussen verschillende opties, overtuigingen of gevoelens. Je weet nog niet wat je moet kiezen, maar er valt nog iets te onderzoeken en af te wegen. Bij vertwijfeling ervaar je dat de mogelijkheden verdwijnen. Je ziet geen uitweg, hebt weinig vertrouwen in een goede afloop en kunt het gevoel hebben dat je iedere grip op de situatie verliest. Waar twijfel nog kan verdiepen, voelt vertwijfeling vaak alsof je ten einde raad bent. Vertwijfeld zijn is daarom meer dan lang nadenken of moeilijk kunnen kiezen. Het gaat gepaard met wanhoop, radeloosheid en een verlies aan perspectief. Dan heb je niet alleen behoefte aan een keuze, maar vooral aan houvast, steun en opnieuw zicht op mogelijkheden.

Wanneer wordt twijfel een vast patroon?

Twijfel kan een vast patroon worden wanneer je bij iedere keuze volledige zekerheid verlangt. Je wilt vooraf weten wat de juiste beslissing is, welke gevolgen ontstaan en hoe anderen zullen reageren. Omdat je die zekerheid niet krijgt, blijf je wikken, wegen, controleren en bevestiging vragen. Het patroon wordt sterker wanneer je steeds minder op jouw eigen waarneming, gevoel en oordeel vertrouwt. Je legt jouw vragen voor aan anderen, maar ieder nieuw advies levert weer een nieuw gezichtspunt op. Daardoor groeit de twijfel in plaats van dat zij afneemt. Twijfel wordt ook een patroon wanneer je haar gebruikt om verantwoordelijkheid uit te stellen. Zolang je geen beslissing neemt, hoef je niet te ervaren of jouw keuze goed of verkeerd uitpakt. Maar niet kiezen is uiteindelijk ook een keuze en heeft eveneens gevolgen.

Welke gevoelens hangen samen met twijfel en vertwijfeling?

Twijfel ligt dicht bij aarzelen voordat je een stap zet. Bij twijfel weeg je verschillende mogelijkheden af. Bij aarzeling voel je vooral een rem waardoor je de stap nog niet zet. Je kunt dus twijfelen over wat je moet doen en tegelijkertijd aarzelen om daadwerkelijk te handelen.

Wanneer twijfel steeds zwaarder wordt en je geen uitweg meer ziet, kan zij overgaan in vertwijfeling. Dan gaat het niet meer alleen over de juiste keuze, maar over het verlies van richting, vertrouwen en hoop.

Veelgestelde vragen over twijfel en vertwijfeld zijn

Twijfel en vertwijfeling roepen vragen op over keuzes, onzekerheid, zelftwijfel en het moment waarop twijfel omslaat in wanhoop. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.

Wat betekent twijfel?

Twijfel betekent dat je heen en weer beweegt tussen verschillende gedachten, gevoelens, overtuigingen of keuzemogelijkheden en nog niet weet welke richting passend is.

Is twijfelen altijd negatief?

Nee. Twijfel kan je bewaren voor overhaaste beslissingen, je wijzen op alternatieven en je helpen om jouw keuze grondiger te onderzoeken.

Wanneer wordt twijfel ongezond?

Twijfel wordt ongezond wanneer je blijft analyseren, voortdurend bevestiging zoekt en geen enkele keuze meer durft te maken zonder volledige zekerheid.

Wat betekent vertwijfeld zijn?

Vertwijfeld zijn betekent dat twijfel is omgeslagen in radeloosheid, wanhoop of het gevoel dat je geen uitweg en geen goede mogelijkheid meer ziet.

Hoe kom je uit voortdurende twijfel?

Onderzoek welke informatie werkelijk ontbreekt, welke behoefte onder jouw twijfel ligt en wat je zelf belangrijk vindt. Accepteer vervolgens dat een keuze soms gemaakt moet worden zonder volledige zekerheid.