home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / haast gejaagd

Altijd haast: gejaagd en gehaast

Altijd haast, altijd gejaagd en gehaast zijn is een van de grootste vijanden van ontspanning en rust. In de serie artikelen over angst en bang zijn heb ik haast en gejaagdheid geplaatst omdat dit gevoel vaak samengaat met innerlijke onrust en voortdurende alertheid. Je hebt het gevoel dat je moet opschieten, dat je achterloopt of dat er iets misgaat wanneer je niet snel genoeg handelt. Soms zit daar angst onder om tekort te schieten, iets te missen, te laat te komen of de grip te verliezen. Haast en gejaagdheid zijn dus niet altijd hetzelfde als angst, maar angst kan wel de motor zijn achter het voortdurende gehol en gevlieg. En dat past goed in onze tijd. De maatschappij is gejaagd, het leven is gehaast en jachtig. In dit artikel ga ik in op gevoelens van haast en gejaagdheid.

Waarom is onze maatschappij zo gejaagd?

Tegenwoordig eten wij uit de muur. We vliegen in de auto van hot naar her. We varen, we vliegen, we reizen, we doen de tv aan en laten onze gedachten de hele avond bepalen door NIKS. We volgen het nieuws. Als het vroeger nog nieuws was dat Jantje van de huishoudtrap gevallen was, tegenwoordig volgen we de bom- en terreuraanslagen alsof we naar Tarzan kijken. We starten Facebook nog even op en ja, kijk eens: Angelique is met haar vriend een weekendje naar Texel, Caroline is naar de film geweest en zo zijn we weer bij.

Wat doen alle berichten en meldingen met jouw rust?

O, er komt een WhatsAppbericht binnen: was het voor jou? Nee, ik had een bericht via Messenger. We controleren de e-mail nog even voordat we naar bed gaan.

Hoe zorgen informatieprikkels voor gejaagdheid?

Zo jakkeren wij voort van het ene informatiebal naar het andere. Op de receptie moeten we even ons gezicht laten zien, want ja, je moet wel van je laten horen. En zo zie je dan allemaal gezichten en verder ook niets. We praten over de nieuwe winkelwagens bij de supermarkt en we jakkeren voort van het ene bericht naar het andere bericht. In het weekend plannen we onze agenda ook nog vol met verplichte nummers: verjaardagen, bijeenkomsten enzovoort.

Hoe kun je door gejaagdheid overprikkeld raken?

Zo kunnen we overprikkeld raken. Ontspannen is er niet meer bij. Rust vinden we moeilijk. We vervreemden van onszelf, we hebben geen contact meer met wie we werkelijk zijn. We verliezen onszelf, we worden doof en blind voor onszelf, we zijn bang voor de stilte en rust, we zijn niet meer in staat om onze eigenheid te herkennen, we kunnen de ander niet meer ontmoeten in zijn bijzonderheid en we verlangen steeds naar wat nieuws, wat bijzonders.

Waarom is haastige spoed zelden goed?

De volksmond zei het vroeger al: haastige spoed is zelden goed. Natuurlijk zijn er situaties waarbij je haast moet maken. Soms moet je even doorpakken en opschieten, anders haal je die ene klant niet binnen of is het huis dat je zo graag zou willen kopen al verkocht aan iemand anders. Er is niet altijd tijd om te talmen of te blijven wikken en wegen. Maar altijd haast is niet goed. De gevolgen kunnen immens zijn wanneer je je altijd bevangen voelt door gevoelens van haast of wanneer je je altijd gejakkerd voelt. Dan wordt het tijd om in te grijpen en jouw levenspatronen drastisch te wijzigen.

Wat kun je doen tegen voortdurend gehol en gevlieg?

Iemand schreef me pas: ‘Veel te herkenbaar, dat gehol en gevlieg. De wereld is ingericht met verlokkingen, bedoeld om ons te verleiden onze aandacht te richten op dit, op dat, op van alles, tot we er horendol van worden. De planning veel te strak, de to-dolijst veel te lang en veel te veel afleiding. Daar komt bij dat we ook weinig ruimte hebben om voor kwaliteit te gaan in plaats van voor kwantiteit. Er is kwantiteit genoeg, maar de kwaliteit daarvan laat meestal zeer te wensen over. Maar het wordt je vaak opgedrongen.’

Wil je er wat aan doen? Dat is een fundamentele keuze. Zoals iemand het pas uitdrukte: ‘Meer geluk met minder druk.’

Welke gevoelens kunnen met haast en gejaagdheid samenhangen?

Haast en gejaagdheid kunnen samengaan met andere vormen van spanning en innerlijke onrust. Je kunt je voortdurend gespannen voelen, omdat jouw lichaam en gedachten nauwelijks tot rust komen. Ook kan er sprake zijn van innerlijke onrust, waarbij je steeds het gevoel hebt dat je iets moet doen. Wanneer wachten of stilzitten moeilijk wordt, kun je bovendien ongedurig zijn. Soms voel je je vooral verontrust of ongerust over alles wat nog moet gebeuren. Deze gevoelens zijn niet hetzelfde, maar kunnen het gejaagde levenspatroon wel versterken.

Veelgestelde vragen over haast en gejaagdheid

Haast en gejaagdheid kunnen ook doorwerken in jouw aandacht, gedrag en herstel. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.

Waarom voelt stilzitten onrustig wanneer je altijd haast hebt?

Wanneer je gewend bent om voortdurend bezig te zijn, kan rust eerst aanvoelen alsof je tijd verspilt. Tijdens het stilzitten merk je bovendien beter hoeveel onrust er al aanwezig is. Daardoor krijg je snel de neiging om opnieuw iets te gaan doen.

Kan gejaagdheid ervoor zorgen dat je meer fouten maakt?

Ja. Wanneer snelheid voortdurend vooropstaat, controleer je minder zorgvuldig wat je doet. Je aandacht is al bij de volgende taak, waardoor je dingen kunt vergeten, verkeerd lezen of onnodig opnieuw moet doen.

Waarom blijft het gevoel van haast bestaan bij een lege agenda?

Gejaagdheid kan een gewoonte worden die niet alleen door jouw planning wordt veroorzaakt. Jouw lichaam en gedachten blijven dan in een hoog tempo functioneren, ook wanneer er tijdelijk niets hoeft. Een lege agenda brengt daardoor niet automatisch innerlijke rust.

Hoe merk je dat haast een vast levenspatroon is geworden?

Je voelt je schuldig wanneer je niets doet, raakt geïrriteerd door vertraging en bent tijdens de ene activiteit al bezig met de volgende. Ook kun je moeite hebben om rustig te eten, te luisteren of ergens met volledige aandacht bij te blijven.

Wanneer is professionele hulp bij gejaagdheid verstandig?

Professionele hulp kan verstandig zijn wanneer de gejaagdheid langdurig aanhoudt, jouw slaap of gezondheid beïnvloedt of samengaat met sterke stress- en uitputtingsklachten. Samen kun je onderzoeken welke patronen, verwachtingen en behoeften het voortdurende gevoel van haast in stand houden.